იტალიის ფინანსურმა პოლიციამ, Guardia di Finanza-მ, ერთ-ერთი ყველაზე ტექნოლოგიურად დახვეწილი მეკობრული სტრიმინგ-ქსელი გამოავლინა, რომლის მიერ მიყენებული ზარალი უფლებების მფლობელებისთვის დაახლოებით €300 მილიონად ფასდება. დაზარალებულთა შორის არიან Sky, DAZN, Netflix, Disney+ და Spotify. გამოძიების ცენტრში იყო აპლიკაცია CINEMAGOAL, რომელიც მომხმარებლებს უცხოურ სერვერებთან აკავშირებდა და ფასიანი სტრიმინგ-პლატფორმების კონტენტს უკანონოდ შიფრავდა და ავრცელებდა. სისტემაში გამოყენებული იყო ყალბი ანგარიშებით გაფორმებული ლეგალური გამოწერები, საიდანაც წვდომის კოდები ყოველ სამ წუთში ერთხელ გადაეცემოდა მეკობრულ ქსელს.

საქმე მხოლოდ საავტორო უფლებების დარღვევა არ არის. ეკონომიკური თვალსაზრისით, ეს უკვე სრულფასოვანი ჩრდილოვანი ბაზარია, სადაც მომხმარებელი წელიწადში €40-დან €130-მდე იხდიდა და სანაცვლოდ იღებდა იმ კონტენტს, რომლის ლეგალური ღირებულება გაცილებით მაღალია. ოფიციალური ბიუჯეტი ან ქსელის სრული შემოსავალი საჯაროდ არ გამოქვეყნებულა, თუმცა დაფინანსების ძირითადი წყარო სწორედ ეს უკანონო გამოწერები იყო. ანალიტიკოსების შეფასებით, მსგავსი მოდელი განსაკუთრებით აზიანებს სპორტული ტრანსლაციების ბაზარს, რადგან ფეხბურთისა და სხვა პირდაპირი ეთერის უფლებები მილიარდობით ევროს ღირებულების კონტრაქტებზე დგას.

იტალიისთვის ეს პრობლემა სისტემურია. FAPAV/Ipsos-ის კვლევის მიხედვით, 2024 წელს იტალიელების 38% აუდიოვიზუალურ კონტენტს არალეგალურად მოიხმარდა. ამან ინდუსტრიას დაახლოებით €2.2 მილიარდის შემოსავალი დააკარგვინა, ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის დანაკარგი კი €904 მილიონად შეფასდა. რისკის ქვეშ დადგა 12 000-ზე მეტი სამუშაო ადგილი.

განსაკუთრებით მგრძნობიარეა სპორტული კონტენტი. იტალიის სერია A-ს სატელევიზიო უფლებები DAZN-სა და Sky-სთან დაახლოებით €4.5 მილიარდის ღირებულების შეთანხმებებით არის დაკავშირებული, ამიტომ მეკობრული სტრიმინგი პირდაპირ ამცირებს ლიგების, კლუბების, მაუწყებლებისა და პლატფორმების შემოსავლებს. სწორედ ამიტომ სერია A-მ Meta-სთანაც დაიწყო თანამშრომლობა არალეგალური ტრანსლაციების რეალურ დროში გამოსავლენად და წასაშლელად.

ევროპულ დონეზე პრობლემა კიდევ უფრო ფართოა. ევროკომისიამ ჯერ კიდევ 2023 წელს გამოსცა რეკომენდაცია სპორტული და სხვა პირდაპირი ღონისძიებების ონლაინ მეკობრეობასთან საბრძოლველად. მთავარი გამოწვევაა სიჩქარე, რადგან პირდაპირი ეთერის ღირებულება რამდენიმე საათში ქრება. თუ არალეგალური სტრიმი მატჩის დასრულების შემდეგ იბლოკება, ეკონომიკური ზიანი უკვე დამდგარია.

შეფასებით ნაწილში ექსპერტები ამბობენ, რომ ასეთი ქსელები ჩვეულებრივ „მცირე ჰაკერულ ჯგუფებს“ აღარ ჰგავს. ეს არის ორგანიზებული, ტექნოლოგიურად გამართული და ფინანსურად მოტივირებული ბიზნესი, რომელიც სერვერებს, აპლიკაციებს, ყალბ ანგარიშებს, გადახდის არხებს და მომხმარებელთა ქსელს აერთიანებს. იტალიის ბოლო ოპერაციაში Eurojust-ის ჩართულობა, ასევე საფრანგეთსა და გერმანიაში პარალელური ღონისძიებები აჩვენებს, რომ მეკობრული სტრიმინგი უკვე ტრანსნაციონალური ეკონომიკური დანაშაულია.

ამ საქმეს მომხმარებლისთვისაც აქვს ფინანსური და უსაფრთხოების რისკი. იტალიის ფინანსური პოლიცია დაახლოებით 1 000 გამოვლენილი მომხმარებლის დაჯარიმებას გეგმავს, ჯარიმები კი €154-დან €5 000-მდე მერყეობს. სპეციალისტები ასევე მიუთითებენ, რომ ასეთი აპლიკაციები მომხმარებლის პირად მონაცემებსაც საფრთხეს უქმნის, რადგან არალეგალურ პლატფორმებზე გადახდა და რეგისტრაცია ხშირად გაუმჭვირვალე ინფრასტრუქტურაზე გადის.

საბოლოოდ, იტალიის შემთხვევა აჩვენებს, რომ სტრიმინგ-მეკობრეობა მხოლოდ მედიაინდუსტრიის პრობლემა აღარ არის. ის აზიანებს გადასახადებს, სამუშაო ადგილებს, სპორტული უფლებების ფასს, ლეგალური პლატფორმების აბონენტურ ბაზას და ინვესტიციას კონტენტში. თუ ბაზარზე მეკობრული ალტერნატივა €40-€130-ად იყიდება, მაშინ ლეგალურ მოთამაშეებს უჭირთ როგორც ფასების შენარჩუნება, ისე ახალი კონტენტის დაფინანსება. სწორედ ამიტომ, ანალიტიკოსების შეფასებით, მეკობრეობის წინააღმდეგ ბრძოლა მომავალ წლებში მედია, სპორტისა და ტექნოლოგიური სექტორების ერთ-ერთი მთავარი ეკონომიკური გამოწვევა იქნება.

წყაროები: