სიგარეტის ნამწვავები მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებულ ნარჩენებს შორისაა. ყოველწლიურად ტრილიონობით ნამწვავი ხვდება ქუჩებში, პარკებში, მდინარეებსა და ნიადაგში, რის გამოც ისინი გარემოსთვის ერთ-ერთ ყველაზე პრობლემურ დაბინძურების წყაროდ მიიჩნევა. თუმცა ევროპელი მეცნიერების ორი ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ ბუნებასა და სიგარეტის ნარჩენებს შორის ურთიერთობა გაცილებით უფრო რთულია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.
ბრიტანელი მეცნიერების კვლევის მიხედვით, ნიადაგში მოხვედრილი სიგარეტის ნამწვავები მნიშვნელოვნად აფერხებს მცენარეების განვითარებას. ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ გაზონებში ბალახის თესლების აღმოცენება დაახლოებით 10%-ით მცირდება, ხოლო ამოსული მცენარეები უფრო სუსტები და ნაკლებად განვითარებულები არიან. განსაკუთრებით დაზარალდა სამყურა, რომლის ფესვთა სისტემა ზოგიერთ შემთხვევაში ნახევარზე მეტად შემცირდა. მკვლევრების შეფასებით, პრობლემას მხოლოდ თამბაქოს ნარჩენებში დარჩენილი ქიმიური ნივთიერებები არ იწვევს. გარემოს აზიანებს თავად ფილტრიც, რომელიც რთულად დაშლადი სინთეზური მასალებისგან მზადდება და ნიადაგის ბუნებრივ პროცესებზე უარყოფითად მოქმედებს.
ამ ფონზე მოულოდნელი აღმოჩენა გააკეთეს პოლონელმა მეცნიერებმა, რომლებმაც ქალაქებში მცხოვრები ლურჯი წივწივების ბუდეები შეისწავლეს. აღმოჩნდა, რომ ფრინველები ხშირად იყენებენ სიგარეტის ნამწვავებს ბუდის ასაშენებლად და ასეთ ბუდეებში გაზრდილ ბარტყებს ზოგიერთ შემთხვევაში უკეთესი ფიზიოლოგიური მაჩვენებლები აქვთ. მეცნიერების ვარაუდით, ფილტრებში დარჩენილი ნიკოტინი და სხვა ქიმიური ნაერთები გარკვეულწილად აფრთხობს პარაზიტებს, რის შედეგადაც ბარტყები ნაკლებად ზარალდებიან ტკიპების, რწყილებისა და სხვა სისხლისმწოველი ორგანიზმებისგან.
მიუხედავად ამისა, მკვლევრები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ეს აღმოჩენა სიგარეტის ნამწვავების უსაფრთხოებას არ ადასტურებს. პირიქით, ფრინველების ქცევა შეიძლება განიხილებოდეს როგორც ადაპტაცია ადამიანის მიერ შეცვლილ გარემოსთან. მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ქალაქებში მცხოვრები ფრინველები სიგარეტის ნარჩენებს ბუნებრივი დამცავი მასალების ალტერნატივად იყენებენ, თუმცა ჯერ უცნობია, რამდენად აჭარბებს პარაზიტების შემცირების სარგებელი იმ ტოქსიკურ რისკებს, რომლებიც ნამწვავებში არსებულ ათასობით ქიმიურ ნივთიერებას უკავშირდება.
ორივე კვლევა ერთ მნიშვნელოვან დასკვნამდე მიდის: ადამიანის მიერ დატოვებული ნარჩენები ეკოსისტემებზე მრავალმხრივ გავლენას ახდენს. ერთ შემთხვევაში ისინი მცენარეების ზრდას აფერხებენ და მწვანე საფარს აზიანებენ, მეორე შემთხვევაში კი ცხოველები მათ საკუთარი გადარჩენის სტრატეგიების ნაწილად იყენებენ. თუმცა ეს არ ცვლის მთავარ ფაქტს — სიგარეტის ნამწვავები კვლავ რჩება გარემოს დაბინძურების ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბურ წყაროდ, რომლის გავლენა ნიადაგზე, წყალსა და ცოცხალ ორგანიზმებზე მეცნიერებისთვის ჯერ კიდევ სრულად შესწავლილი არ არის.
წყაროები
https://euro-pulse.ru/news/okurki-delayut-gazonyi-na-10-menee-gustyimi-obnaruzhili-uchenyie/
