ფრანგმა მეცნიერებმა მუმიფიცირებული თავის დახმარებით მეფე ანრი IV-ის ხმის აღდგენა შეძლეს
ფრანგმა მეცნიერებმა ერთ-ერთი ყველაზე უჩვეულო ისტორიულ-სამეცნიერო პროექტი განახორციელეს. მათ მეფე ანრი IV-ის სავარაუდო მუმიფიცირებული თავის საფუძველზე მისი ხმის რეკონსტრუქცია სცადეს და სპეციალური სამგანზომილებიანი მოდელირების ტექნოლოგიების გამოყენებით ბგერების აღდგენა შეძლეს. კვლევის ავტორები აცხადებენ, რომ ეს ისტორიული პერსონის ხმის აპარატის ფუნქციონირების აღდგენის ერთ-ერთი ყველაზე რთული და მასშტაბური მცდელობაა.
პროექტს ფრანგი პათოლოგი ფილიპ შარლიე ხელმძღვანელობდა, რომელსაც ხშირად „სასაფლაოების ინდიანა ჯონსსაც“ უწოდებენ. მკვლევრებმა მაღალი სიზუსტის კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულებები და 3D მოდელირება გამოიყენეს, რათა აღედგინათ ანრი IV-ის ყელი, ხორხი, სასუნთქი სისტემა, ენა და სხვა ანატომიური სტრუქტურები, რომლებიც ადამიანის ხმის ფორმირებაში მონაწილეობს.
მეცნიერებმა ამ ეტაპზე რამდენიმე ხმოვანი ბგერისა და ხმოვნის მოდელირება მოახერხეს. მომავალში კი ცდილობენ, მეფის სავარაუდო მეტყველებაც აღადგინონ და მისი ეპოქისთვის დამახასიათებელი ფრანგული აქცენტისა და გამოთქმის რეკონსტრუქცია შექმნან. პროექტის ავტორების თქმით, საბოლოო მიზანი შეიძლება იყოს, რომ ანრი IV-ის რეკონსტრუირებულმა ხმამ ისტორიული ტექსტები ან წერილებიც კი „წაიკითხოს“.
ანრი IV, რომელიც საფრანგეთს 1589-1610 წლებში მართავდა, ქვეყნის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ მონარქად ითვლება. სწორედ მან გამოსცა ნანტის ედიქტი, რომელმაც რელიგიური ომების დასრულებას შეუწყო ხელი. მეფე 1610 წელს მოკლეს, ხოლო მისი ნეშტი საფრანგეთის რევოლუციის დროს სამეფო სამარხების დარბევისას დაზიანდა. მოგვიანებით აღმოჩენილი მუმიფიცირებული თავი მკვლევართა ნაწილმა ანრი IV-ს მიაკუთვნა, თუმცა ამ იდენტიფიკაციას დღემდე ყველა სპეციალისტი არ ეთანხმება. ზოგიერთი გენეტიკური და ისტორიული კვლევა ამ დასკვნას ეჭვქვეშ აყენებს.
ექსპერტების შეფასებით, პროექტის მნიშვნელობა მხოლოდ ისტორიული ინტერესით არ შემოიფარგლება. მსგავსი ტექნოლოგიები მომავალში შეიძლება გამოყენებულ იქნას არქეოლოგიაში, სასამართლო მედიცინაში, ანთროპოლოგიაში და ხმის აპარატის დაზიანების მქონე პაციენტების მკურნალობის სფეროშიც. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ძველი ანატომიური სტრუქტურების ციფრული მოდელირება თანამედროვე მედიცინასაც ეხმარება, უკეთ გაიგოს ხმის ფორმირების მექანიზმები და რეაბილიტაციის ახალი მეთოდები შექმნას.
წყარო:
• https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0892199725005491
• https://nieuws.kuleuven.be/en/content/2013/new-research-robs-henry-iv-of-head
