ბორნეოს ტროპიკულ ტყეებში ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ექსპედიცია განხორციელდა — მკვლევართა ჯგუფმა მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ტროპიკული ხის სიმაღლე დაადასტურა. ამ პროცესში მთავარი როლი შეასრულა ადგილობრივმა სპეციალისტმა, რომელმაც სიცოცხლე ხეებზე ასვლასა და ტყის კვლევას მიუძღვნა.
ის დაიბადა ტავაუ-ში და ბავშვობა ხე-ტყის ბანაკებში გაატარა. მისი მამა ამ ინდუსტრიაში მუშაობდა, ხოლო 1990-იან წლებში რეგიონში ტყეების მასობრივი გაჩეხვა მიმდინარეობდა. მაშინ ეს პროცესი მისთვის ჩვეულებრივი მოვლენა იყო.
მისი დამოკიდებულება მოგვიანებით შეიცვალა, როდესაც თინეიჯერობის ასაკში კონსერვაციის პროექტებში ჩაერთო დანუმის ხეობა-ს მიმდებარედ. აქ იგი გაჩეხილ ტერიტორიებზე ნერგებს რგავდა და თანდათან აცნობიერებდა, რამდენად მნიშვნელოვანი იყო ეკოსისტემის დაცვა.
გარდამტეხი მომენტი დადგა მაშინ, როდესაც პირველად ნახა მკვლევრები, რომლებიც ხეების მწვერვალებზე ადიოდნენ. მიუხედავად სიმაღლის შიშისა, მან გადაწყვიტა ამ სფეროში საკუთარი თავი გამოეცადა. მისი აზრით, მაშინ როცა მრავალი მეცნიერი ტყეს მიწიდან სწავლობს, გაცილებით ნაკლებია ისინი, ვინც კვლევას ხეების ზედა საფარიდან აწარმოებს.
2018 წელს ნოტინჰემის უნივერსიტეტი-ის მკვლევრებმა ბორნეოს ტროპიკულ ტყეში აღმოაჩინეს განსაკუთრებული ხე — ყვითელი მერანტი, რომლის სიმაღლე დაახლოებით 100 მეტრად შეფასდა. ექსპედიციის მიზანი ამ მონაცემის დაზუსტება იყო.
ხის პოვნა რთული აღმოჩნდა — გუნდს სქელ ტყეში რამდენიმე საათის განმავლობაში მოუწია გადაადგილება. ადგილზე მისვლის შემდეგ ექსპედიციის მონაწილეებმა ასასვლელად სპეციალური აღჭურვილობა გამოიყენეს, მათ შორის ასობით მეტრი თოკი და სპეციალური სამაგრი სისტემა.
ასვლა ნელა და დიდი სიფრთხილით მიმდინარეობდა. თითოეული ტოტი წინასწარ მოწმდებოდა, რადგან არსებობდა გატეხვის ან ველურ ცხოველებთან შეჯახების რისკი. ექსპედიციის წევრებს წარსულში მსგავსი საფრთხეებიც ჰქონდათ — მათ შორის ფუტკრების თავდასხმა, რამაც მძიმე ფიზიკური დაზიანებებიც გამოიწვია.
მიუხედავად სირთულეებისა, მკვლევრებმა დაახლოებით 95 მეტრის სიმაღლეს მიაღწიეს. იქიდან ზემოთ ტოტები უკვე იმდენად სუსტი იყო, რომ ასვლა შეუძლებელი გახდა. საბოლოოდ, სპეციალური მეთოდით ხის სრული სიმაღლე განისაზღვრა — 100.8 მეტრი, რაც მას მსოფლიოში ყველაზე მაღალ ტროპიკულ ხედ აქცევს.
მაღლიდან დანახული პეიზაჟი ექსპედიციის მონაწილეებისთვის განსაკუთრებული გამოცდილება იყო. ტროპიკული ტყის მრავალფენიანი საფარი მათ ზღვის ტალღებს აგონებდა, ხოლო ღრუბლები ნელა მოძრაობდნენ ხეების თავზე, რაც უნიკალურ ვიზუალურ ეფექტს ქმნიდა.
ექსპედიციის მთავარი მიზანი მხოლოდ რეკორდის დაფიქსირება არ ყოფილა. მკვლევარი აღნიშნავს, რომ მისი საქმიანობა ემსახურება საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას — რათა უფრო მეტმა ადამიანმა გაიაზროს ტროპიკული ტყეების მნიშვნელობა და მათი დაცვის აუცილებლობა.
მისი თქმით, თითოეული ხე უნიკალურ ისტორიას ატარებს, ხოლო ტყის ზედა საფარიდან დანახული სამყარო სრულიად განსხვავებულ პერსპექტივას გვაძლევს ბუნებაზე. სწორედ ეს გამოცდილება უბიძგებს მას, კვლავ და კვლავ დაბრუნდეს ბორნეოს ტყეებში და გააგრძელოს კვლევა.
