საზოგადოებაში არსებობს ერთი ძალიან მყარი სტერეოტიპი: „ქირის გადახდა ფულის ჰაერში გადაყრაა და არ ღირს“. მაგრამ არის კი ეს ყოველთვის ასე? მოდით, ემოციების გარეშე, ცივი გონებითა და კონკრეტული რიცხვებით შევადაროთ, რა უფრო მომგებიანია დღეს თქვენთვის.
საქართველოში ქირის ბაზარი საკმაოდ ქაოსურია, თუმცა ამ არჩევანს თავისი კონკრეტული საფუძველი მაინც აქვს.
პლუსები:
- ბინის დასაქირავებლად ათასობით დოლარის დანაზოგი არ გჭირდებათ. მხოლოდ პირველი და ბოლო თვის საფასურს იხდით და საცხოვრებლად შედიხართ.
- თუ სხვა სამსახურში გადახვალთ, მეზობლებში არ გაგიმართლებთ ან უბრალოდ სხვა გარემო მოგინდებათ, ბინასაც მარტივად შეიცვლით. ბანკთანაც გრძელვადიანი ვალდებულება არ გაკავშირებთ.
- წარმოიდგინეთ ასეთი სცენარი: ბინის საყიდლად საჭირო წინასწარი შენატანი, ვთქვათ $20 000 უკვე გაქვთ. თუ ამ თანხას ბინაში გადაიხდით, ის იქ „იყინება“. მაგრამ რა მოხდება, თუ ბინას იქირავებთ, ხოლო ამ $20 000-ს სხვაგან დააბანდებთ - მაგალითად, მაღალპროცენტიან ანაბარზე, აქციებში ან ბიზნესში? ფინანსური ოქროს წესი: თუ თქვენს დანაზოგს სხვა საინვესტიციო ინსტრუმენტში იმაზე მეტი ყოველთვიური მოგება (სარგებელი) მოაქვს, ვიდრე ბინის ფასის ზრდა ან ქირის დაზოგვაა, მაშინ ფული ბინაში არ უნდა ჩაკეტოთ. ამას ჰქვია ალტერნატიული დანახარჯი - ანუ რა შემოსავალს კარგავთ იმის გამო, რომ თანხა უძრავ ქონებაში დააბანდეთ და არა უფრო მომგებიან აქტივში.
მინუსები:
- საქართველოში ბინის ქირაობისას ყველაზე დიდი გამოწვევა, არასტაბილური ფასებია. ბაზარზე მოთხოვნის გაზრდის შემთხვევაში, ბინის მეპატრონეს ქირის მომატება შეუძლია.
- რაც უნდა ბევრი იხადოთ, 5 თუ 10 წლის შემდეგ ეს ბინა თქვენი მაინც არ გახდება. გადახდილი თანხა შეუქცევადად დაკარგული კაპიტალია.
ახლა უძრავი ქონების შეძენა განვიხილოთ. საქართველოში საკუთარი ჭერი სტაბილურობის მთავარ გარანტიად მიიჩნევა და ამას სრულიად მკაფიო ფინანსური საფუძველი აქვს.
პლუსები:
- თუნდაც იპოთეკური სესხით ყიდვისას, თქვენ ფულს წყალში არ ყრით. ასე ვთქვათ, ყოველთვიურად საკუთარი ბინის კვადრატულ მეტრებს ყიდულობთ. სესხის ვადის ამოწურვის შემდეგ კი, ხელშესახები, მყარი აქტივი გრჩებათ.
- ჩვენს ქვეყანაში უძრავი ქონება გრძელვადიან პერსპექტივაში სტაბილურად ძვირდება. ბინა, რომელსაც დღეს ყიდულობთ, წლების შემდეგ ბევრად მეტი ეღირება. ეს კი ფულის ინფლაციისგან დაცვის ერთ-ერთი გზაა.
- მნიშვნელოვანია სტაბილურობის განცდაც. თქვენ საკუთარი სახლის მფლობელი ხდებით. ბინის დაცლას არავინ მოგთხოვთ, ხოლო სესხის ყოველთვიური გადასახადი (განსაკუთრებით ფიქსირებული განაკვეთის შემთხვევაში) აბსოლუტურად პროგნოზირებადია.
მინუსები:
- ბანკიდან სესხის გამოსატანად თანამონაწილეობის თანხა (როგორც წესი, ბინის ღირებულების დაახლოებით 15-20%) გჭირდებათ. მისი მოგროვება ბევრი ადამიანისთვის დიდ სირთულესთან არის დაკავშირებული.
- თქვენ გრძელვადიან ფინანსურ პასუხისმგებლობას იღებთ. იპოთეკა 10, 15 ან 20 წლით ნაკისრ ვალდებულებას ნიშნავს. თუმცა ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, რომ აქტივის ღირებულება ვალდებულებას აჭარბებს. ფინანსური პრობლემების შემთხვევაში, შეძლებთ, გაყიდოთ ბინა და გაისტუმროთ სესხი.
შეჯამება - როდის რომელი ავირჩიოთ?
თუ ამ ორი ვარიანტის შედარებას მარტივ ენაზე გადმოვთარგმნით, რეალობა ასეთია:
ბინა უნდა იქირაოთ მაშინ, თუ თქვენი შემოსავალი სეხის აღებას არ ჰყოფნის და მითუმეტეს საწყისი შენატანის თანხა არ გაქვთ. ასევე, თუ უახლოეს 2-3 წელიწადში თქვენს საცხოვრებელ ადგილს ან სამომავლო გეგმებს ზუსტად ვერ განსაზღვრავთ.
ბინა უნდა იყიდოთ მაშინ, თუ საწყისი შენატანის თანხა და სტაბილური შემოსავალი გაქვთ. ასევე, სესხის ყოველთვიური ხარჯი დიდად არ აღემატება ქირის თანხას.
საზოგადოება და ბანკების დამფუძნებლის, გიორგი კეპულაძის ბლოგი
