ცენტრალური ბანკები ოქროს რეზერვებს ზრდიან — ეს მხოლოდ „ძვირფასი ლითონის“ ამბავი აღარ არის. ეს არის სიგნალი, რომ გლობალურ ფინანსურ სისტემაში ქვეყნები უფრო მეტად ეძებენ აქტივს, რომელიც პოლიტიკურ დაძაბულობას, დოლარის რყევებსა და ინფლაციურ რისკებს უკეთ უძლებს.
World Gold Council-ის მონაცემებით, ოქრო ცენტრალური ბანკებისთვის კვლავ მნიშვნელოვანი სარეზერვო აქტივია, რადგან მას აქვს სამი მთავარი ფუნქცია: უსაფრთხოება, ლიკვიდობა და გრძელვადიანი ღირებულების შენარჩუნება. ორგანიზაციის განმარტებით, ცენტრალური ბანკები ფლობენ მსოფლიოში ისტორიულად მოპოვებული ოქროს დაახლოებით მეხუთედს.
ბოლო წლებში ეს ტენდენცია განსაკუთრებით გაძლიერდა. 2022 და 2023 წლებში ცენტრალური ბანკების მიერ ოქროს შესყიდვები ისტორიულად მაღალ ნიშნულებზე იყო. World Gold Council-ის 2025 წლის კვლევაშიც ჩანს, რომ ცენტრალური ბანკებისთვის ოქრო გეოპოლიტიკური და ფინანსური გაურკვევლობის პირობებში უფრო მნიშვნელოვანი ხდება.
2026 წლის დასაწყისში შესყიდვების ტემპი შედარებით შენელდა, თუმცა მოთხოვნა უფრო ფართო გახდა. World Gold Council-ის ინფორმაციით, იანვარში ცენტრალურმა ბანკებმა წმინდად 5 ტონა ოქრო შეიძინეს, მაშინ როცა 2025 წლის საშუალო თვიური მაჩვენებელი 27 ტონა იყო. ამავე დროს, ოქროს ყიდვაში ჩაერთნენ ისეთი ქვეყნები, რომლებიც წლების განმავლობაში აქტიურად არ ზრდიდნენ ამ მიმართულებას.
ოქროს რეზერვების მიხედვით, ლიდერად კვლავ აშშ რჩება. შემდეგ მოდიან გერმანია, იტალია, საფრანგეთი, რუსეთი, ჩინეთი, შვეიცარია, ინდოეთი, იაპონია და ნიდერლანდები. ეს სია აჩვენებს, რომ ოქრო მხოლოდ განვითარებადი ეკონომიკების თავდაცვითი ინსტრუმენტი არ არის — მას ინარჩუნებენ მსოფლიოს ყველაზე ძლიერი ფინანსური სისტემებიც.
მთავარი მიზეზი დივერსიფიკაციაა. ცენტრალური ბანკები აღარ ეყრდნობიან მხოლოდ დოლარს, ევროს ან სხვა სავალუტო აქტივებს. ოქრო მათთვის ერთგვარი „სადაზღვევო ბალიშია“ იმ შემთხვევაში, თუ საერთაშორისო ბაზრებზე ნდობა შეირყევა, დოლარი დასუსტდება, სანქციების რისკები გაიზრდება ან სახელმწიფო ობლიგაციების შემოსავლიანობა მკვეთრად შეიცვლება.
ამ ტენდენციაში უკვე საქართველოც ჩანს. საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა 2024 წელს 7 ტონა უმაღლესი ხარისხის მონეტარული ოქრო შეიძინა, 500 მილიონი დოლარის ღირებულებით. 2026 წლის თებერვლისთვის ოქრო ქვეყნის საერთაშორისო რეზერვების 18%-ს შეადგენდა, ხოლო მისი ღირებულება შეძენის შემდეგ დაახლოებით 698.4 მილიონი დოლარით იყო გაზრდილი.
ეს ნიშნავს, რომ ოქროს რეზერვების ზრდა მხოლოდ პრესტიჟის საკითხი არ არის. ეს არის სტრატეგიული ნაბიჯი: ქვეყნები ცდილობენ რეზერვები უფრო მდგრადი გახადონ და გლობალური ფინანსური რყევების დროს ნაკლებად იყვნენ დამოკიდებული ერთ კონკრეტულ ვალუტაზე.
წყაროები:
- World Gold Council – Gold Reserves by Country
https://www.gold.org/goldhub/data/gold-reserves-by-country - World Gold Council – Central Bank Statistics
https://www.gold.org/goldhub/research/central-banks - Reuters – Central bank gold demand trends
https://www.reuters.com/markets/commodities/ - საქართველოს ეროვნული ბანკი
https://nbg.gov.ge - IMF International Reserves Data
https://www.imf.org/en/Data
