ვენეცია, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში წყალს ებრძოდა, ახლა ახალი რეალობის წინაშე დგას — მეცნიერები და ქალაქის დაგეგმარების სპეციალისტები სულ უფრო ხშირად საუბრობენ, რომ არსებული დამცავი ინფრასტრუქტურაც კი შესაძლოა საკმარისი აღარ აღმოჩნდეს. საუბარია მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ძვირადღირებულ საინჟინრო პროექტზე, MOSE-ის სისტემაზე, რომელმაც ვენეციის დასაცავად დაახლოებით 6 მილიარდ ევროზე მეტი დაჯდა, თუმცა ზღვის დონის ზრდის ფონზე მისი შესაძლებლობები უკვე ეჭვქვეშ დგება.
MOSE არის მოძრავი ბარიერების სისტემა, რომელიც ლაგუნის შესასვლელებში მაღალი მოქცევის დროს იწევა და ვენეციას ადრიატიკის ზღვისგან დროებით კეტავს. სისტემა 2020 წლიდან მუშაობს და არაერთხელ დაიცვა ქალაქი დატბორვისგან. Reuters-ის ცნობით, ბარიერებმა ვენეცია უკვე რამდენჯერმე გადაარჩინა ძლიერი მოქცევისგან, მათ შორის 2022 წლის კრიტიკული წყალდიდობისას.
თუმცა მთავარი პრობლემა კლიმატის ცვლილებაა. ზღვის დონის მატება და ნიადაგის ბუნებრივი ჩაძირვა ვენეციას ყოველწლიურად უფრო მოწყვლადს ხდის. ბოლო კვლევების მიხედვით, თუ ზღვის დონე საუკუნის ბოლომდე მნიშვნელოვნად გაიზარდა, MOSE-ის სისტემის გაცილებით ხშირი გამოყენება გახდება საჭირო, რაც ეკონომიკურად ძვირი, ტექნიკურად რთული და ეკოლოგიურად პრობლემური იქნება. ბარიერების ხშირი დახურვა არღვევს ლაგუნის ბუნებრივ ცირკულაციას, ზრდის წყალმცენარეების რისკს და ამცირებს ჟანგბადის დონეს წყალში.
ამიტომ სპეციალისტები უკვე „გეგმა B“-ზე საუბრობენ. ერთ-ერთ ვარიანტად განიხილება დამატებითი დამცავი კედლები, ლაგუნის ახალი მართვის სისტემა, ქალაქის ნაწილის ამაღლება, ხოლო უკიდურეს სცენარში — მოსახლეობის ეტაპობრივი გადაყვანაც კი უფრო უსაფრთხო ზონებში. ეს დღესვე მიღებული გადაწყვეტილება არ არის, მაგრამ ის ფაქტი, რომ ასეთი იდეები სერიოზულ დისკუსიაში შევიდა, აჩვენებს რამდენად მძიმეა პროგნოზი.
ვენეციის ისტორიული ცენტრი უკვე წლებია დემოგრაფიულ კრიზისსაც განიცდის. მუდმივი მოსახლეობა მცირდება, რადგან ქალაქში ცხოვრება ძვირდება, ტურიზმი დომინანტურ ეკონომიკად იქცა, ხოლო კლიმატური რისკები ყოველდღიურ ცხოვრებას ართულებს. შედეგად, ვენეცია მხოლოდ კულტურული მემკვიდრეობის საკითხი აღარ არის — ის გახდა მაგალითი იმისა, როგორ შეიძლება კლიმატის ცვლილებამ ევროპის ყველაზე ცნობილი ქალაქებიც კი აიძულოს არსებობის მოდელი შეცვალონ.
დღეს მთავარი კითხვა ასეთია: შეძლებს თუ არა ვენეცია საკუთარ გადარჩენას, თუ მსოფლიოს ერთ-ერთი ულამაზესი ქალაქი მომავალში მუზეუმად გადაიქცევა, სადაც მუდმივი ცხოვრება სულ უფრო ნაკლები იქნება.
წყაროები:
- Reuters — Venice flood barriers protected city
https://www.reuters.com/world/europe/venice-kept-dry-dam-system-wards-off-exceptional-high-tide-2022-11-22/ - Reuters — MOSE first successful deployment
https://www.reuters.com/business/environment/mose-flood-barrier-finally-holds-waters-back-fragile-venice-2020-10-03/ - The Guardian — Venice already seeking floods Plan B
https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/venice-flood-barrier-plan-b-rising-sea-level - The Times — Venice future under sea level rise
https://www.thetimes.com/world/europe/article/venice-rising-sea-levels-flood-s2s22x0nf
