საქართველოში სოფლის მეურნეობა კვლავ ერთ-ერთ სტრატეგიულ სექტორად რჩება. ათასობით ოჯახისთვის ეს არის ძირითადი შემოსავლის წყარო, ხოლო ქვეყნისთვის — სასურსათო უსაფრთხოების, დასაქმებისა და რეგიონული განვითარების მნიშვნელოვანი საფუძველი. თუმცა ფერმერებისთვის ყოველდღიური საქმიანობა კვლავ მრავალ გამოწვევასთან არის დაკავშირებული.
ერთ-ერთი მთავარი საკითხი პროდუქტის ფასია. ფერმერები ხშირად ამბობენ, რომ მოსავლის წარმოება ძვირდება, მაგრამ რეალიზაციისას მიღებული ფასი ხარჯებს სრულად ვერ ფარავს. განსაკუთრებით რთული ვითარებაა მაშინ, როდესაც მოსავალი უხვია და ბაზარზე ფასები ეცემა.
მნიშვნელოვან პრობლემად რჩება სარწყავი წყლის ხელმისაწვდომობაც. ბევრ რეგიონში irrigation სისტემები მოძველებულია, ნაწილი კი არასაკმარისად მუშაობს. გვალვის პირობებში წყლის დეფიციტი პირდაპირ აისახება მოსავლიანობასა და ხარისხზე.
ტექნიკა და საწვავი კიდევ ერთი დიდი ტვირთია. თანამედროვე აგროტექნიკის შეძენა მცირე ფერმერებისთვის ხშირად ძვირია, საწვავის ფასი კი სეზონურ სამუშაოებს მნიშვნელოვნად აძვირებს. ამიტომ ბევრი მეურნეობა ძველი ტექნიკით მუშაობს ან მომსახურებას ქირაობს.
ბაზარზე გასვლა და გაყიდვებიც ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად რჩება. მცირე ფერმერს ხშირად არ აქვს პირდაპირი წვდომა ქსელურ მაღაზიებთან, ექსპორტთან ან გადამამუშავებელ საწარმოებთან, რის გამოც პროდუქციის ნაწილი შუამავლების გავლით იყიდება.
კონკურენცია იმპორტირებულ პროდუქციასთან კიდევ უფრო ამძაფრებს პრობლემას. ადგილობრივი ფერმერი ხშირად უწევს კონკურენციას შედარებით იაფ ან მასშტაბურად წარმოებულ უცხოურ პროდუქტთან.
ექსპერტების შეფასებით, გამოსავალი შეიძლება იყოს კოოპერაციის გაძლიერება, თანამედროვე სარწყავი სისტემების განვითარება, ტექნიკის ხელმისაწვდომი ლიზინგი, შესანახი და გადამამუშავებელი ინფრასტრუქტურის ზრდა და ადგილობრივი წარმოების უკეთესი ბრენდინგი.
საბოლოოდ, ძლიერი სოფლის მეურნეობა მხოლოდ ფერმერის საკითხი არ არის — ეს ქვეყნის ეკონომიკისა და საკვების სტაბილურობის საკითხია.
სპეციალისტებისა და სექტორის წარმომადგენელთა შეფასებები
ოთარ შამუგია — საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი.
მისი განცხადებით, აგროსექტორი ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის, დასაქმებისა და სასურსათო უსაფრთხოების ერთ-ერთი მთავარი საფუძველია. მისი თქმით, სახელმწიფოს პრიორიტეტად რჩება ფერმერთა მხარდაჭერა, ირიგაციის განვითარება და ადგილობრივი წარმოების გაძლიერება.
მამელი კობალია — „საქართველოს მელიორაციის“ კომერციული დირექტორი.
მისი შეფასებით, სწორად დაგეგმილი სარწყავი სეზონი და წყლის სტაბილური განაწილება პირდაპირ აისახება მოსავლიანობის ზრდაზე. მან ასევე ხაზი გაუსვა დროულ ხელშეკრულებებსა და წყლის მართვის ეფექტიან სისტემას.
პაატა კოღუაშვილი — სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი.
მისი შეფასებით, საქართველოს სოფლის მეურნეობა უნდა გადავიდეს ცოდნაზე დაფუძნებულ მოდელზე, სადაც მთავარი როლი ექნება აგრონომიულ განათლებას, მეცნიერებას და თანამედროვე ტექნოლოგიებს.
ლევან სილაგავა — ბიზნესასოციაციის სოფლის მეურნეობის სექტორის წარმომადგენელი.
მისი განცხადებით, ფერმერებს სჭირდებათ სტაბილური საგადასახადო გარემო, ხელმისაწვდომი ფინანსური რესურსი და თანამედროვე ტექნოლოგიებზე წვდომა, რათა კონკურენცია გაუწიონ იმპორტს.
ნიკოლოზ მესხი — აგროეკონომისტი, სოფლის განვითარების ექსპერტი.
მისი შეფასებით, მცირე ფერმერის მთავარი პრობლემა მხოლოდ წარმოება არ არის — პროდუქტის გაყიდვამდე მისვლაა. თუ ბაზარზე წვდომა არ არსებობს, მეურნეობა ვერ იზრდება.
გია ხუხაშვილი — აგრარული პოლიტიკის ექსპერტი და სოფლის განვითარების მკვლევარი.
მისი შეფასებით, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მთავარი სისუსტე მცირე და დანაწევრებული მეურნეობებია, სადაც ფერმერებს არ აქვთ საკმარისი მასშტაბი, ტექნოლოგია და სტაბილური ბაზარი. მისი თქმით, გამოსავალი კოოპერაცია და თანამედროვე მოდელებზე გადასვლაა.
მაია ცქიტიშვილი — საქართველოს ფერმერთა ასოციაციის აღმასრულებელი დირექტორი.
მისი განცხადებით, ფერმერებისთვის ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა ფინანსებზე ხელმისაწვდომობა და ცოდნის დეფიციტია. მისი თქმით, თუ მცირე მეურნეობებს მეტი ტრენინგი, კონსულტაცია და თანამედროვე სერვისი ექნებათ, სექტორი მნიშვნელოვნად გაძლიერდება.
გიორგი ჩხეიძე — ხილის მწარმოებელი ფერმერი, კახეთის რეგიონი.
მისი შეფასებით, ფერმერისთვის ყველაზე რთული საკითხი არის პროდუქტის რეალიზაცია. მისი თქმით, როდესაც მოსავალი კარგია, ფასი ხშირად დაბალია, ხოლო როცა ფასი იზრდება, მოსავალი სუსტია. ამიტომ სტაბილური შემოსავალი რთულად პროგნოზირებადია.
ნუგზარ ბერიძე — ბოსტნეულის მწარმოებელი, იმერეთის რეგიონი.
მისი თქმით, საწვავის ფასი, მუშახელის დეფიციტი და იმპორტირებულ პროდუქტთან კონკურენცია ადგილობრივ მწარმოებლებს სერიოზულ წნეხში ამყოფებს. მისი შეფასებით, მცირე ფერმერს მხარდაჭერის გარეშე განვითარება უჭირს.
ანალიზი გაკეთებულია შემდეგ წყაროებზე დაყრდნობით:
https://1tv.ge/lang/en/news/agriculture-minister-agroindex-trend-shows-georgias-agricultural-sector-is-developing-steadily-year-on-year/
https://ag.ge/news/54?locale=en
https://mecniereba.org.ge/academy/agriculture
https://bag.ge/
https://forbes.ge/tag/agriculture/
https://bm.ge/ka/tag/soflis-meurneoba
https://gfa.org.ge/
https://mepa.gov.ge/
https://commersant.ge/ge/tag/agro
https://geostat.ge/ka/modules/categories/196/soflis-meurneoba
