რუსეთის მიერ ბენზინის ექსპორტის წლის ბოლომდე აკრძალვამ შესაძლოა საქართველოს ბაზარზეც მოახდინოს გავლენა.
რუსეთი საქართველოსთვის ნავთობპროდუქტების ერთ-ერთი მთავარი მომწოდებელია, ამიტომ შეზღუდვამ შესაძლოა რუსული ბენზინის მიწოდება შეამციროს და იმპორტიორებს ალტერნატიული ბაზრების მოძიება დასჭირდეთ.
დეფიციტის რისკი ამ ეტაპზე მაღალი არ არის, რადგან საწვავის შემოტანა შესაძლებელია თურქეთიდან, რუმინეთიდან, აზერბაიჯანიდან და სხვა ქვეყნებიდან. თუმცა უფრო ძვირი ლოგისტიკისა და შესყიდვის ფასის გამო, შეზღუდვამ შესაძლოა საქართველოში ბენზინის გაძვირების რისკი გაზარდოს.
2026 წლის იანვარ–მაისში რუსეთი კვლავ საქართველოსთვის ნავთობპროდუქტების უმსხვილესი მომწოდებელი იყო: საქართველომ რუსეთიდან დაახლოებით 309 ათასი ტონა, 220 მილიონი დოლარის ღირებულების საწვავი შემოიტანა. ეს საქართველოს ნავთობპროდუქტების მთლიანი იმპორტის დაახლოებით 42%-ია მოცულობით, თუმცა ამ სტატისტიკაში ბენზინთან ერთად დიზელი და სხვა ნავთობპროდუქტებიც შედის.
საქართველოსთვის შესაძლო შედეგებია:
- რუსული ბენზინის მიწოდების შემცირება ან სრულად შეჩერება - საქართველო ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრი არ არის და რუსეთის მსგავსი აკრძალვების ტრადიციულ გამონაკლისებში საქართველო, როგორც სახელმწიფო, არ შედის. წინა აკრძალვებში გამონაკლისი ვრცელდებოდა აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონზე, მაგრამ არა საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე.
- იმპორტიორებს ალტერნატიული ბაზრების მოძიება მოუწევთ - თურქეთი, რუმინეთი, აზერბაიჯანი და ბულგარეთი უკვე არიან საქართველოს მომწოდებლებს შორის. მიმდინარე წლის პირველ ხუთ თვეში თურქეთიდან საწვავის იმპორტი 260%-ით, ხოლო აზერბაიჯანიდან 291%-ით გაიზარდა, რაც აჩვენებს, რომ ბაზარი ნაწილობრივ უკვე გადაეწყო სხვა წყაროებზე.
- ფასზე ზრდის ზეწოლა შესაძლებელია, რადგან ალტერნატიული საწვავი შესაძლოა უფრო ძვირი იყოს ტრანსპორტირების, შესყიდვის ფასისა და ლოგისტიკის გამო. თუმცა საცალო ფასზე გავლენა ასევე დამოკიდებული იქნება საერთაშორისო ნავთობის ფასზე, ლარის კურსზე, არსებული მარაგებისა და კონკურენციის დონეზე.
- დიზელზე გავლენა შედარებით ნაკლები შეიძლება იყოს, რადგან ნოვაკის განცხადებით, დიზელის ექსპორტის შეზღუდვის მოხსნა იგეგმება შიდა ბაზრის აღდგენის შესაბამისად, ხოლო წლის ბოლომდე გახანგრძლივებული მკაცრი აკრძალვა კონკრეტულად ბენზინს ეხება.
აღსანიშნავია, რომ რუსეთს ბენზინის ექსპორტი 2 აპრილიდან 31 ივლისამდე ისედაც შეზღუდული ჰქონდა. ამ პერიოდში რუსეთიდან საქართველოში ნავთობპროდუქტების მიწოდება მხოლოდ 10%-ით შემცირდა, ხოლო დეფიციტი არ შექმნილა - შემცირებული მოცულობა სხვა ქვეყნებიდან იმპორტის ზრდამ ნაწილობრივ ჩაანაცვლა.
შეჯამება: საქართველოსთვის მთავარი საფრთხე არა საწვავის სრულად გაქრობა, არამედ რუსული ბენზინის ჩანაცვლების ხარჯის ზრდა და შედეგად ფასების შესაძლო მატებაა. მოკლევადიან პერიოდში ბაზარი არსებული მარაგებითა და ალტერნატიული იმპორტით შეიძლება დაბალანსდეს, მაგრამ თუ აკრძალვა დიდხანს გაგრძელდება და რეგიონშიც საწვავის ფასები გაიზრდება, ეს ქართულ ბენზინგასამართ სადგურებზეც აისახება.
