მსოფლიოში, სადაც სმარტფონი ადამიანების ყოველდღიური ცხოვრების, ფინანსური ოპერაციების, კომუნიკაციისა და ინფორმაციის მიღების ცენტრალურ ინსტრუმენტად იქცა, ჩრდილოეთ კორეა სრულიად განსხვავებულ ციფრულ რეალობას ქმნის. ქვეყანა, რომელიც ათწლეულებია საერთაშორისო სანქციების, პოლიტიკური იზოლაციისა და ინფორმაციული კონტროლის სიმბოლოდ მიიჩნევა, ცდილობს საკუთარი ტექნოლოგიური ეკოსისტემის განვითარებას ისე, რომ ინტერნეტზე, პროგრამულ უზრუნველყოფასა და კომუნიკაციაზე სრული სახელმწიფო კონტროლი შეინარჩუნოს.

ბოლო წლებში საერთაშორისო მკვლევრების, ტექნოლოგიური ანალიტიკოსებისა და უსაფრთხოების სპეციალისტების ყურადღება განსაკუთრებით მიიქცია ჩრდილოეთ კორეაში წარმოებულმა და გაყიდულმა სმარტფონებმა, რომლებიც ვიზუალურად თანამედროვე Android მოწყობილობებს ჰგავს, თუმცა რეალურად სრულიად განსხვავებულ ციფრულ გარემოში ფუნქციონირებს.

საერთაშორისო კვლევების მიხედვით, ჩრდილოეთ კორეაში გაყიდული სმარტფონების მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩინურ ტექნოლოგიურ პლატფორმებზეა დაფუძნებული, თუმცა ოპერაციული სისტემა და პროგრამული გარემო ადგილობრივად არის მოდიფიცირებული. მოწყობილობები ძირითადად მუშაობს სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებად ქსელზე და არა გლობალურ ინტერნეტზე. ქვეყანაში მოქმედებს შიდა ქსელი „კვანგმიონი“, რომელიც მოსახლეობას მხოლოდ წინასწარ გაფილტრულ და სახელმწიფო კონტროლქვეშ არსებულ კონტენტზე აძლევს წვდომას.

სპეციალისტების შეფასებით, ჩრდილოეთ კორეის მთავარი მიზანი ტექნოლოგიური დამოუკიდებლობა კი არა, ინფორმაციის კონტროლია. სწორედ ამიტომ, ადგილობრივ სმარტფონებში ინტეგრირებულია მონიტორინგისა და ცენზურის მექანიზმები, რომლებიც მომხმარებლის ქცევას აკვირდება. სხვადასხვა საერთაშორისო კვლევაში აღწერილია, რომ მოწყობილობების ნაწილი პერიოდულად იღებს ეკრანის სქრინშოთებს, ზღუდავს უცხოური მედიის გავრცელებას და კრძალავს არაავტორიზებული ფაილების გაზიარებას.

ტექნოლოგიური ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ჩრდილოეთ კორეის ციფრული მოდელი ნაწილობრივ ჰგავს所谓 „სუპერაპის“ და დახურული ეკოსისტემების აზიურ მოდელებს, თუმცა განსხვავება ფუნდამენტურია: თუ ჩინური ან სხვა აზიური ტექნოლოგიური პლატფორმები მომხმარებლის მაქსიმალურ ჩართულობასა და კომერციულ მონეტიზაციაზე არიან ორიენტირებული, ჩრდილოეთ კორეის სისტემა პირველ რიგში სახელმწიფო ზედამხედველობის ინსტრუმენტად მუშაობს.

განსაკუთრებული ყურადღება მიიქცია რამდენიმე მოდელმა, რომლებიც ადგილობრივ ბაზარზე „პიონგიანგის სმარტფონებად“ მოიხსენიება. დასავლური მედიისა და მკვლევრების ცნობით, მოწყობილობების ნაწილი რეალურად ჩინეთში იწარმოება და შემდეგ ჩრდილოეთ კორეულ ბრენდებად გადაეწყობა. სანქციების პირობებში ქვეყანას საკუთარი სრულმასშტაბიანი ტექნოლოგიური წარმოების შექმნა უჭირს, რის გამოც ჩინური ტექნოლოგიური კომპონენტები კვლავ მნიშვნელოვან როლს ინარჩუნებს.

ამავე დროს, ჩრდილოეთ კორეა აქტიურად ცდილობს ახალგაზრდებში ციფრული ტექნოლოგიების გამოყენების პოპულარიზაციას, თუმცა მკაცრად კონტროლირებადი ჩარჩოებით. ქვეყანაში სმარტფონები განსაკუთრებით პოპულარული გახდა განათლების, სახელმწიფო სერვისებისა და შიდა კომუნიკაციისთვის. ზოგიერთი ანალიტიკოსი მიიჩნევს, რომ რეჟიმი ტექნოლოგიას უკვე არა მხოლოდ საფრთხედ, არამედ მართვის ეფექტიან ინსტრუმენტადაც აღიქვამს.

ექსპერტების შეფასებით, ჩრდილოეთ კორეის მაგალითი ნათლად აჩვენებს, როგორ შეიძლება ტექნოლოგია იქცეს არა თავისუფალი ინფორმაციის გავრცელების, არამედ სრული ციფრული კონტროლის სისტემად. სწორედ ამიტომ, უსაფრთხოების სპეციალისტები და საერთაშორისო მკვლევრები ქვეყანას ხშირად „ციფრული ავტორიტარიზმის ლაბორატორიად“ მოიხსენიებენ.

ამ ფონზე, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გლობალურ ტექნოლოგიურ კონკურენციასაც. დასავლეთის ქვეყნებში სულ უფრო ხშირად საუბრობენ იმაზე, რომ მომავალში ტექნოლოგიური ინფრასტრუქტურა მხოლოდ ეკონომიკური განვითარების ინსტრუმენტი აღარ იქნება და ის პირდაპირ გადაიკვეთება სახელმწიფო უსაფრთხოებასთან, ინფორმაციულ კონტროლთან და გეოპოლიტიკურ გავლენებთან.

ანალიტიკოსების ნაწილის შეფასებით, ჩრდილოეთ კორეის მოდელი შეიძლება მასშტაბურად ვერ გავრცელდეს, თუმცა ის მნიშვნელოვანი სიგნალია იმისა, თუ როგორ ცდილობენ ავტორიტარული რეჟიმები თანამედროვე ტექნოლოგიების საკუთარ ინტერესებზე მორგებას. ამავე დროს, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ დახურული ციფრული სისტემები გრძელვადიან პერსპექტივაში ინოვაციების ტემპს ამცირებს, საერთაშორისო ინტეგრაციას აფერხებს და ტექნოლოგიურ ჩამორჩენას კიდევ უფრო აძლიერებს.

წყაროები: