ევროკავშირმა 2026 წლის Innovation Scoreboard-ის ანგარიში გამოაქვეყნა, რომლის მიხედვითაც ყველაზე ინოვაციური ქვეყნების რეიტინგს კვლავ სკანდინავიური სახელმწიფოები ლიდერობენ. პირველ ადგილზე დანია გავიდა, ხოლო მეორე პოზიცია შვედეთმა დაიკავა. ლიდერთა ჯგუფში ასევე მოხვდნენ ფინეთი და ნიდერლანდები.
ევროკომისიის შეფასებით, აღნიშნული ქვეყნები განსაკუთრებით გამოირჩევიან კვლევებისა და განვითარების დაფინანსებით, განათლების მაღალი დონით, ციფრული ტექნოლოგიების დანერგვითა და მეცნიერებასა და ბიზნესს შორის ძლიერი თანამშრომლობით. ინოვაციების ინდექსში ასევე ფასდებოდა სტარტაპ ეკოსისტემები, მწვანე ტექნოლოგიები, ხელოვნური ინტელექტის განვითარება და ახალი ტექნოლოგიების კომერციალიზაციის შესაძლებლობები.
ანგარიშის მიხედვით, ევროკავშირში ინოვაციების საერთო დონე ბოლო წლებთან შედარებით გაიზარდა, თუმცა წევრ ქვეყნებს შორის განსხვავება კვლავ დიდია. სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ განსაკუთრებით წარმატებული არიან ის ქვეყნები, რომლებიც განათლებაში, მეცნიერებასა და ტექნოლოგიურ ინფრასტრუქტურაში გრძელვადიან ინვესტიციებს ახორციელებენ.
ევროკომისიაში აცხადებენ, რომ ინოვაციები უკვე არა მხოლოდ ეკონომიკური ზრდის, არამედ გეოპოლიტიკური კონკურენტუნარიანობის ერთ-ერთ მთავარ ფაქტორად განიხილება. სწორედ ამიტომ, ევროპა ცდილობს, ტექნოლოგიური დამოუკიდებლობა, მწვანე ეკონომიკა და სამეცნიერო კვლევები საერთო განვითარების სტრატეგიის მთავარ ნაწილად აქციოს.
დანია და შვედეთი დღეს ევროპის ინოვაციური ეკონომიკის მთავარ სიმბოლოებად მიიჩნევა, თუმცა ამ შედეგის უკან ათწლეულების განმავლობაში დაგროვილი მასშტაბური ინვესტიციები დგას. ევროკავშირის ოფიციალური მონაცემებით, შვედეთი კვლევასა და განვითარებაში (R&D) ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის დაახლოებით 3.57%-ს ხარჯავს, ხოლო დანია — დაახლოებით 3.01%-ს, რაც ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებელს მნიშვნელოვნად აღემატება. ინოვაციების დაფინანსება ამ ქვეყნებში ძირითადად ტექნოლოგიურ კვლევებზე, ხელოვნურ ინტელექტზე, მწვანე ენერგიაზე, ფარმაცევტიკაზე, ბიოტექნოლოგიებზე და ციფრულ ინფრასტრუქტურაზე ნაწილდება. შვედეთში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა AI-ის, კიბერუსაფრთხოების, cloud-სერვისებისა და მწვანე ინდუსტრიის განვითარებას, ხოლო დანია აქტიურად აფინანსებს ენერგეტიკულ ტექნოლოგიებს, „ჭკვიან“ ქალაქებს, კლიმატურ ინოვაციებსა და სამეცნიერო-ტექნოლოგიურ სტარტაპებს. ექსპერტების შეფასებით, ორივე ქვეყანა ინოვაციებს უკვე არა მხოლოდ ეკონომიკური ზრდის, არამედ ეროვნული უსაფრთხოების, ენერგოდამოუკიდებლობისა და გლობალური კონკურენტუნარიანობის ნაწილად აღიქვამს.
საერთაშორისო კვლევების მიხედვით, სკანდინავიური მოდელის მთავარი თავისებურება მხოლოდ ხარჯების მოცულობა არ არის — არამედ ის, თუ როგორ ნაწილდება ეს თანხები. დანიასა და შვედეთში ინოვაციების დიდი ნაწილი კერძო სექტორსა და უნივერსიტეტებთან თანამშრომლობით ფინანსდება. მაგალითად, შვედეთის სახელმწიფო სააგენტო Vinnova ყოველწლიურად მილიარდობით შვედურ კრონას აფინანსებს კვლევით და ტექნოლოგიურ პროგრამებში, ხოლო დანიის მოდელი განსაკუთრებულ აქცენტს აკეთებს მეცნიერებისა და ბიზნესის კოოპერაციაზე. OECD-ისა და WIPO-ის შეფასებით, სწორედ განათლების, მეცნიერების, სტარტაპ ეკოსისტემისა და ინდუსტრიის ამგვარმა ინტეგრაციამ აქცია ორივე ქვეყანა ევროპის ინოვაციების ლიდერებად. მიუხედავად იმისა, რომ მსოფლიოში R&D-ის ზრდის ტემპი ნელდება, სკანდინავიური ქვეყნები კვლავ აგრძელებენ ტექნოლოგიური და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის გაძლიერებას, რადგან მიაჩნიათ, რომ მომავლის ეკონომიკური უპირატესობა სწორედ ინოვაციებზე იქნება დამოკიდებული.
წყაროები:
• Eurostat — https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=R%26D_expenditure
• OECD — https://www.oecd.org/en/data/indicators/gross-domestic-spending-on-r-d.html
• WIPO Global Innovation Index — https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/global-innovation-tracker.html
• Statistics Denmark — https://www.dst.dk/en/Statistik/emner/uddannelse-og-forskning/forskning-udvikling-og-innovation/forskning-og-udvikling
• TechSverige — https://techsverige.se/app/uploads/2025/12/TECH-SVERIGE-SVENSKA-TECHBRANSCHEN-2025-ONLINE-VERSION-ENG.pdf
