საფრანგეთში სტუდენტებისთვის ერთევროიანი კვების პროგრამა ქვეყნის სოციალური პოლიტიკის ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბურ და სიმბოლურ პროექტად იქცა. ორშაბათიდან სახელმწიფო სუბსიდირებული საუნივერსიტეტო კაფეტერიები ყველა სტუდენტს, შემოსავლის მიუხედავად, სრულფასოვან სამკერძიან სადილს მხოლოდ ერთ ევროდ სთავაზობს. პროგრამა, რომელიც აქამდე მხოლოდ დაბალი შემოსავლის მქონე ან სოციალური დახმარების მიმღებ სტუდენტებზე ვრცელდებოდა, ახლა უნივერსალური გახდა და მილიონობით ახალგაზრდას ეხება. საფრანგეთის ხელისუფლება ამ ნაბიჯს სტუდენტური სიღარიბის, ინფლაციისა და ცხოვრების მზარდი ხარჯების წინააღმდეგ სოციალურ პასუხად განიხილავს.
ახალი სქემა ითვალისწინებს სრულფასოვან კვებას — პირველ კერძს, მთავარ საკვებსა და დესერტს — მაშინ, როდესაც მანამდე სტანდარტული ფასი 3.30 ევრო იყო. ერთი შეხედვით განსხვავება მცირე ჩანს, თუმცა სტუდენტებისთვის ეს მნიშვნელოვან ეკონომიკურ შეღავათად იქცა. მაგალითად, პარიზელი სტუდენტი ალექსანდრე იოანიდისი ამბობს, რომ თუ ადრე საუნივერსიტეტო სასადილოში კვებისთვის თვეში დაახლოებით 60 ევროს ხარჯავდა, ახლა ეს თანხა დაახლოებით 20 ევრომდე შემცირდება. დაზოგილი თანხა კი სხვა ყოველდღიურ საჭიროებებსა და სოციალურ ცხოვრებაზე გადანაწილდება.
საფრანგეთის ხელისუფლებისთვის ეს მხოლოდ სოციალური ჟესტი არ არის. სტუდენტური გაერთიანებებისა და კვლევითი ორგანიზაციების მონაცემებით, ქვეყანაში ახალგაზრდების ფინანსური მდგომარეობა ბოლო წლებში მკვეთრად გაუარესდა. სტუდენტური კავშირის მიერ ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ ფინანსური პრობლემების გამო სტუდენტების თითქმის ნახევარი ზოგჯერ საკვების გამოტოვებას იძულებით მიმართავს, ხოლო დაახლოებით მეოთხედი ასეთ მდგომარეობაში თვეში რამდენჯერმე ვარდება. სწორედ ამ ფონზე გაიზარდა ზეწოლა ხელისუფლებაზე, რომ კვების სუბსიდირების პროგრამა უნივერსალური გამხდარიყო.
პროგრამას მართავს სახელმწიფო ოპერატორი Crous, რომელიც საფრანგეთში საუნივერსიტეტო საცხოვრებლებსა და კვების ობიექტებს კურირებს. ოფიციალური მონაცემებით, მხოლოდ 2024 წელს ერთევროიანი კვების სქემით დაახლოებით 667 ათასმა სტუდენტმა ისარგებლა. გაიცა თითქმის 47 მილიონი სადილი, რაც წინა წელთან შედარებით ზრდას ნიშნავს. ახლა კი, პროგრამის ყველა სტუდენტზე გავრცელების შემდეგ, მოსალოდნელია, რომ ბენეფიციართა რაოდენობა კიდევ უფრო გაიზრდება.
ეკონომიკური თვალსაზრისით, პროექტი საკმაოდ ძვირადღირებულია. საფრანგეთის უმაღლესი განათლების მინისტრმა, ფილიპ ბაპტისტმა განაცხადა, რომ პროგრამის გაფართოებისთვის 2027 წლისთვის დაახლოებით 120 მილიონი ევროს დამატებითი დაფინანსება იგეგმება. თუმცა რეალური საერთო ღირებულება ბევრად მეტია, რადგან სახელმწიფო უკვე წლებია აფინანსებს საუნივერსიტეტო კვების სისტემას, ინფრასტრუქტურას, პერსონალსა და საკვების ნაწილობრივ სუბსიდირებას. Le Monde-ისა და France24-ის შეფასებით, სტუდენტური კვების სრული სახელმწიფო მხარდაჭერა საფრანგეთის სოციალური მოდელის ერთ-ერთ ყველაზე ძვირ, მაგრამ პოლიტიკურად პოპულარულ მიმართულებად იქცა.
პროგრამის კრიტიკოსები ყურადღებას ამახვილებენ იმაზე, რომ უნივერსალური სუბსიდია შესაძლოა არაეფექტიანი იყოს და რესურსები მიზნობრივად ყველაზე გაჭირვებულ სტუდენტებზე უნდა კონცენტრირდეს. ასევე არსებობს შიში, რომ გაზრდილი მოთხოვნა სასადილოებში მომსახურების ხარისხზე, ლოჯისტიკასა და პერსონალის დატვირთვაზე უარყოფითად აისახება. თავად მინისტრმა ფილიპ ბაპტისტმაც განაცხადა, რომ ხელისუფლება პროგრამას მკაცრად გააკონტროლებს, რათა საკვების ხარისხი არ გაუარესდეს და თანამშრომლების სამუშაო პირობები არ დაზიანდეს.
თუმცა ანალიტიკოსების, ეკონომისტებისა და სოციალური პოლიტიკის სპეციალისტების დიდი ნაწილი ფიქრობს, რომ საფრანგეთი სტუდენტურ კეთილდღეობას უკვე ეროვნული ეკონომიკური სტრატეგიის ნაწილად განიხილავს. მათი შეფასებით, ევროპაში დემოგრაფიული კრიზისისა და კვალიფიციური კადრების კონკურენციის ფონზე, განათლებაზე ხელმისაწვდომობისა და ახალგაზრდების სოციალური სტაბილურობის მხარდაჭერა პირდაპირ უკავშირდება ეკონომიკურ პროდუქტიულობას, შრომით ბაზარსა და ქვეყნის გრძელვადიან კონკურენტუნარიანობას.
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ეს ნაბიჯი ევროპის სოციალური მოდელის კიდევ ერთი დემონსტრირებაა, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როდესაც აშშ-სა და ევროპის ნაწილში ახალგაზრდების საცხოვრებლის, განათლებისა და საკვების ხარჯები სწრაფად იზრდება. სწორედ ამიტომ, საფრანგეთის მოდელს უკვე აკვირდებიან სხვა ევროპული ქვეყნებიც, სადაც სტუდენტური სიღარიბე და ცხოვრების ღირებულება პოლიტიკური დღის წესრიგის ერთ-ერთ მთავარ თემად იქცა.
ბიზნესისა და ეკონომიკისთვის ეს პროცესი ასევე საინტერესო სიგნალია. სახელმწიფო სულ უფრო აქტიურად ერთვება არა მხოლოდ განათლების, არამედ ახალგაზრდების ყოველდღიური ცხოვრების პირდაპირ სუბსიდირებაში. ანალიტიკოსები ფიქრობენ, რომ მომავალ წლებში ევროპაში გაიზრდება მსგავსი სოციალური პროგრამების რაოდენობა, რაც ერთდროულად გაზრდის საბიუჯეტო ხარჯებს, მაგრამ შესაძლოა შეამციროს სოციალური დაძაბულობა და გრძელვადიან პერსპექტივაში უფრო მდგრადი სამუშაო ბაზარიც შექმნას.
წყაროები:
- France24 — https://www.france24.com/en/france/20260515-france-expands-one-euro-meal-program-for-all-students
- Reuters — https://www.reuters.com/world/europe/france-expands-one-euro-student-meals-amid-cost-living-pressure-2026-05-15/
- Le Monde — https://www.lemonde.fr/en/france/article/2026/05/15/france-extends-one-euro-university-meals-to-all-students_6754981_7.html
- Crous — https://www.crous-paris.fr/restauration/le-repas-a-1-euro/
- Campus France — https://www.campusfrance.org/en/student-life-france-budget-food-costs
- The Local France — https://www.thelocal.fr/20260515/france-expands-one-euro-university-meals-to-all-students
- Euronews — https://www.euronews.com/my-europe/2026/05/15/france-rolls-out-universal-one-euro-student-meal-program
- პირველი არხი — https://1tv.ge/news/safrangetshi-yvela-studentistvis-ertevroiani-kvebis-programa-amoqmedda/
