საქართველოში სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის ხელმისაწვდომობა ფერმერებისთვის კვლავ ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. სოფლის განვითარების სააგენტოს მონაცემებით, 2019-2025 წლებში მოსავლის ამღები ტექნიკის თანადაფინანსების პროგრამის ფარგლებში სახელმწიფომ 588 ბენეფიციარზე 42 მილიონ ლარზე მეტი გასცა.
პროგრამის ფარგლებში ყველაზე დიდი მოცულობის დაფინანსება იურიდიულმა პირებმა მიიღეს. 207 კომპანიაზე გაცემულმა თანადაფინანსებამ 20.9 მილიონი ლარი შეადგინა, რაც პროგრამის ჯამური ბიუჯეტის თითქმის ნახევარია.
მიუხედავად განხორციელებული ინვესტიციებისა, მოსავლის დროულად და ეფექტიანად აღებისთვის საჭირო ტექნიკის დეფიციტი სოფლის მეურნეობის სექტორში კვლავ აქტუალურ პრობლემად სახელდება. ფერმერთა ნაწილისთვის თანამედროვე კომბაინებისა და სხვა სპეციალიზებული ტექნიკის შეძენა მაღალი ღირებულების გამო რთულად ხელმისაწვდომია.
2026 წელს პროგრამისთვის 5.8 მილიონი ლარია გამოყოფილი
სოფლის განვითარების სააგენტოს ინფორმაციით, მოსავლის ამღები ტექნიკის თანადაფინანსების პროგრამა აგროსექტორის მხარდაჭერის ახალი მოდელის პირობებშიც გაგრძელდება.
2026 წლის ბიუჯეტში ამ მიმართულებისთვის 5.8 მილიონი ლარია გათვალისწინებული. პროგრამის პირობებით, სახელმწიფო ერთ ბენეფიციარს ტექნიკის ღირებულების არაუმეტეს 30%-ს დაუფინანსებს, თუმცა თანადაფინანსების მაქსიმალური ოდენობა 150 ათას ლარს არ უნდა აღემატებოდეს.
პროგრამით შესაძლებელია ისეთი ტექნიკის შეძენა, რომელიც მარცვლეული, ბოსტნეული, ხილი და სხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსავლის აღებისთვის გამოიყენება.
სახელმწიფო თანადაფინანსების მიზანია, ფერმერებმა წარმოებაში თანამედროვე ტექნოლოგიები დანერგონ, სამუშაო ძალაზე დამოკიდებულება შეამცირონ და მოსავლის აღებისას დანაკარგები მინიმუმამდე დაიყვანონ.
ტექნიკის დეფიციტი წარმოების ეფექტიანობას ამცირებს
მოსავლის ამღები ტექნიკის ნაკლებობა განსაკუთრებით პრობლემურია სეზონის პიკურ პერიოდში, როდესაც ერთსა და იმავე ტექნიკაზე მოთხოვნა რამდენიმე მეურნეობას ერთდროულად აქვს.
მოსავლის აღების დაგვიანებამ შესაძლოა პროდუქციის რაოდენობა და ხარისხი შეამციროს, წარმოების ხარჯები გაზარდოს და ფერმერების შემოსავლებზე უარყოფითად იმოქმედოს.
თანამედროვე ტექნიკა ფერმერებს საშუალებას აძლევს, მოსავალი უფრო მოკლე დროში აიღონ, შეამცირონ დანაკარგები და პროდუქციის ბაზარზე დროულად მიწოდება უზრუნველყონ. შესაბამისად, ტექნიკის განახლება მხოლოდ ცალკეული მეურნეობების საკითხი არ არის და მთლიანად აგროსექტორის პროდუქტიულობასა და კონკურენტუნარიანობაზე მოქმედებს.
პროგრამის მიმართ კონტროლის გაძლიერების საჭიროება გაჩნდა
მოსავლის ამღები ტექნიკის თანადაფინანსების პროგრამას უკავშირდება სახელმწიფო გრანტების შესაძლო თაღლითურად დაუფლების საქმე, რომელზეც სამართალდამცავმა უწყებებმა გამოძიება დაიწყეს.
გამოძიების ვერსიით, 2021-2024 წლებში ბრალდებულები სოფლის განვითარების სააგენტოს სხვადასხვა ბენეფიციარის სახელით მიმართავდნენ და ტექნიკის შესაძენად ყალბ ინვოისებს, ზედნადებებს, მიღება-ჩაბარების აქტებსა და აუდიტორულ დასკვნებს წარადგენდნენ.
ყალბი დოკუმენტების საფუძველზე სააგენტოდან დაახლოებით 826.8 ათასი ლარის თანადაფინანსება გაიცა. საქმეზე 11 პირი დააკავეს, მათ შორის სააგენტოს ყოფილი თანამშრომელი. მოგვიანებით ბრალდებულის სახით სააგენტოს ერთ-ერთი მოქმედი დეპარტამენტის ხელმძღვანელიც დააკავეს.
საქმე პროგრამის ადმინისტრირების, ბენეფიციართა შერჩევისა და შეძენილი ტექნიკის რეალურად გადამოწმების მექანიზმების გაძლიერების საჭიროებაზე მიუთითებს.
დაფინანსებას ეკონომიკური შედეგების შეფასებაც სჭირდება
42-მილიონიანი სახელმწიფო მხარდაჭერის მიუხედავად, პროგრამის ეფექტიანობის შესაფასებლად მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ბენეფიციარების რაოდენობა და გაცემული თანხა, არამედ ისიც, რამდენად გაიზარდა წარმოების მოცულობა, შემცირდა მოსავლის დანაკარგები და გაუმჯობესდა ტექნიკის ხელმისაწვდომობა რეგიონებში.
ასევე მნიშვნელოვანია, რამდენი ერთეული ტექნიკა შეიძინეს ბენეფიციარებმა, რა კულტურების წარმოებაში გამოიყენება ის და რამდენად ინტენსიურად მუშაობს შეძენილი ტექნიკა.
სახელმწიფო თანადაფინანსება ფერმერებისთვის მსხვილი ინვესტიციის განხორციელებას ამარტივებს, თუმცა პროგრამის გრძელვადიანი შედეგი დამოკიდებული იქნება გამჭვირვალე კონტროლზე, მიზნობრივ დაფინანსებასა და ტექნიკის რეალურ ეკონომიკურ ეფექტზე.
