საგადასახადო შემცირების მთავარი დაპირება ყოველთვის ერთია — ფასები უნდა შემცირდეს. თუმცა ეკონომისტები ამაზე უფრო ფრთხილ შეფასებას აკეთებენ და მიუთითებენ, რომ რეალურ ბაზარზე ეს პროცესი ავტომატურად არ ხდება.
სპეციალისტების განმარტებით, გადასახადების შემცირების ეფექტი საბოლოოდ დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ ნაწილდება ეს შეღავათი ეკონომიკაში — მომხმარებელსა და ბიზნესს შორის. ეკონომიკაში ეს მექანიზმი ცნობილია, როგორც „გადასახადის ტვირთის გადანაწილება“ (tax incidence), რაც ნიშნავს, რომ ნებისმიერი ცვლილება გადასახადებში არ აისახება ერთ-ერთ მხარეზე სრულად.
ექსპერტები განსაკუთრებით გამოყოფენ საწვავის ბაზარს, სადაც გადასახადის შემცირების ეფექტი შედარებით სწრაფად და პირდაპირ გადადის ფასებში. ამის მიზეზი არის ის, რომ საწვავი მაღალი მოთხოვნის და სტანდარტიზებული პროდუქტის კატეგორიაში შედის, სადაც კონკურენცია და ფასების გამჭვირვალობა უფრო მაღალია. შესაბამისად, აქციზის შემცირება დიდი ალბათობით რეალურად გამოიწვევს ფასის კლებას.
სხვა სურათია დამატებული ღირებულების გადასახადის შემთხვევაში. სპეციალისტების შეფასებით, დღგ-ის შემცირება ხშირად სრულად არ აისახება მომხმარებელზე. სხვადასხვა საერთაშორისო კვლევა აჩვენებს, რომ ასეთ შემთხვევაში ფასებში გადადის მხოლოდ ნაწილი — დაახლოებით 50–70%, ხოლო დარჩენილი ეფექტი ბიზნესის მოგებაში რჩება. ეს განსაკუთრებით ეხება იმ სექტორებს, სადაც კონკურენცია შეზღუდულია ან ფასების ცვლილება სწრაფად არ ხდება.
მნიშვნელოვანია ასევე საშემოსავლო გადასახადის შემცირება, თუმცა ეკონომისტები ხაზს უსვამენ, რომ ამ ტიპის ცვლილება საერთოდ არ აისახება ფასებზე — ის პირდაპირ ზრდის მოსახლეობის ხელზე მისაღებ შემოსავალს და გავლენას ახდენს მოხმარებაზე, არა კი ფასების ფორმირებაზე.
სპეციალისტების თქმით, საბოლოო შედეგი დამოკიდებულია რამდენიმე კრიტიკულ ფაქტორზე — ბაზრის კონკურენციის დონეზე, მოთხოვნის სტაბილურობაზე და ბიზნესის ქცევაზე. თუ ბაზარი კონკურენტულია, კომპანიები იძულებულები ხდებიან გადასცენ შეღავათი მომხმარებელს. ხოლო თუ ბაზარი კონცენტრირებულია, არსებობს რისკი, რომ ფასები მნიშვნელოვნად არ შემცირდეს და საგადასახადო შეღავათის ნაწილი კომპანიების დამატებით მოგებად გადაიქცეს.
საერთო შეფასებით, საგადასახადო შემცირება გარკვეულ გავლენას ფასებზე აუცილებლად მოახდენს, თუმცა არა იმ მასშტაბით, როგორც ხშირად პოლიტიკურ დონეზეა წარმოდგენილი. სწორედ ამიტომ, ეკონომისტები ხაზს უსვამენ, რომ ასეთი პოლიტიკის ეფექტიანობა დიდწილად დამოკიდებულია იმაზე, რამდენად კონკურენტულია კონკრეტული ბაზარი და რამდენად ეფექტურად მუშაობს ფასების გადაცემის მექანიზმი.
