ბელარუსის პრეზიდენტმა Alexander Lukashenko განაცხადა, რომ აშშ-ის პრეზიდენტთან შეხვედრა მისთვის მიზანი თავისთავად არ არის და აღნიშნა, რომ ვაშინგტონში მხოლოდ თანასწორი პირობების შემთხვევაში ჩავა. მისი თქმით, მოლაპარაკებები უნდა ეფუძნებოდეს ორივე ქვეყნის ინტერესებს.
ლუკაშენკომ ასევე მკვეთრი განცხადება გააკეთა უკრაინის პრეზიდენტზე და თქვა: „მე არ ვარ ვოლოდიმირ ზელენსკი, რომ დონალდ ტრამპთან გავიქცე და ფული ან იარაღი ვითხოვო.“ ეს კომენტარი გაკეთდა რუსულ მედიასთან ინტერვიუში, სადაც მან აშშ-სთან შესაძლო „დიდ გარიგებაზეც“ ისაუბრა.
ბელარუსის ლიდერის თქმით, მინსკი დასავლურ სანქციებს შეეგუა და მხოლოდ სანქციების მოხსნა საკმარისი არ არის. მისი შეფასებით, არსებობს უფრო ფართო საკითხები, რომლებიც ვაშინგტონსა და მინსკს შორის უნდა გადაწყდეს.
განცხადება გაკეთდა იმ ფონზე, როცა აშშ და ბელარუსი ბოლო პერიოდში ურთიერთობების ნაწილობრივ დათბობას ცდილობენ. დასავლეთი ამ პროცესს ყურადღებით აკვირდება, რადგან ლუკაშენკო რუსეთის პრეზიდენტ Vladimir Putin-ის ერთ-ერთ მთავარ მოკავშირედ მიიჩნევა.
ლუკაშენკოს განცხადება პირდაპირ პასუხად კონკრეტულ ზელენსკის კომენტარზე არ გაკეთებულა, თუმცა მას წინ უძღოდა უკრაინის პრეზიდენტის გაფრთხილება, რომ რუსეთი შესაძლოა კვლავ ცდილობდეს ბელარუსის ომში ჩათრევას და მისი ტერიტორიის სამხედრო პლატფორმად გამოყენებას. სწორედ ამ ფონზე, აშშ-ში შესაძლო ვიზიტზე საუბრისას, ბელარუსის ლიდერმა თქვა, რომ ვაშინგტონში მხოლოდ თანასწორი შეთანხმების შემთხვევაში ჩავა და დაამატა, რომ „არ არის ზელენსკი“, რომელიც ტრამპთან „ფულისა და იარაღის სათხოვნელად გაიქცევა“. ანალიტიკოსების შეფასებით, ეს იყო პოლიტიკური გზავნილი როგორც შიდა აუდიტორიისთვის, ისე მოსკოვისა და დასავლეთის მისამართით, რომ მინსკი თავს დამოუკიდებელ მოთამაშედ წარმოაჩენს. ცდილობს საზოგადოებამდე მიიტანოს გზავნილი: „ზელენსკი დახმარებას ითხოვს, მე გარიგებაზე ვსაუბრობ.“
2026 წლისთვის აშშ-ის მიერ ბელარუსზე დაწესებული სანქციების მნიშვნელოვანი ნაწილი კვლავ ძალაში რჩება, თუმცა უკვე შეინიშნება ნაწილობრივი შემსუბუქების ნიშნები. მოქმედებს შეზღუდვები ალექსანდრ ლუკაშენკოს რეჟიმთან დაკავშირებულ ოფიციალურ პირებზე, სახელმწიფო კომპანიებზე, ფინანსურ სექტორზე და ტექნოლოგიურ ექსპორტზე. სანქციები დაწესდა 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ დაწყებული რეპრესიების, 2021 წელს Ryanair-ის თვითმფრინავის იძულებითი დასმისა და რუსეთის უკრაინაში შეჭრისას ბელარუსის ტერიტორიის გამოყენების გამო. 2026 წლის მარტში აშშ-მ გარკვეული ზომები შეამსუბუქა — მათ შორის, დაუშვა ზოგიერთი ოპერაცია Belinvestbank-თან, შეამსუბუქა ნაწილი შეზღუდვების potash სექტორზე და მოხსნა გარკვეული ვალის ოპერაციებთან დაკავშირებული ბარიერები. ანალიტიკოსების შეფასებით, პირველ ეტაპზე შესაძლოა კიდევ შემსუბუქდეს საბანკო შეზღუდვები, სასუქების ექსპორტთან დაკავშირებული ზომები და ცალკეული კომპანიების სანქციები, თუმცა ლუკაშენკოსა და ძალოვან სტრუქტურებზე დაწესებული პირადი სანქციების სწრაფი მოხსნა ნაკლებად მოსალოდნელია.
წყაროები:
https://ofac.treasury.gov/sanctions-programs-and-country-information/belarus-sanctions
https://ofac.treasury.gov/recent-actions/20260326
https://home.treasury.gov/news/press-releases
Reuters – Lukashenko says meeting with Trump possible once 'big deal' is ready
Reuters – Ukraine says Russia may again involve Belarus in war
Caliber – Lukashenko says he is not Zelensky asking for money or weapons
