წიგნები კაცობრიობის ისტორიის, კულტურისა და მეხსიერების უძვირფასეს საცავებად იქცა. ეპოქაში, როცა ციფრული ტექნოლოგიები ბატონობენ, ძველი ხელნაწერები და პირველი გამოცემები რელიქვიებად აღიქმება და მათ მოსაპოვებლად კოლექციონერები დიდ თანხებსაც არ იშურებენ.
მსოფლიოს უძვირფასესი წიგნები მხოლოდ ფურცლების კრებულები არ არიან – ისინი ისტორიული დოკუმენტებია, რომელთა ღირებულებაც მილიონობით დოლარს აღწევს, ოთხი მთავარი ფაქტორის გათვალისწინებით. ესენია: ისტორიული მნიშვნელობა, იშვიათობა, შემორჩენილი ასლების რაოდენობა და წიგნის ფიზიკური მდგომარეობა.
წარმოგიდგენთ 10 ყველაზე ძვირად ღირებულ წიგნს, რომლებიც ამავდროულად მსოფლიოს ისტორიულ საგანძურს წარმოადგენენ.
სასუნის კოდექსი - $38.1 მლნ
სიის სათავეშია „სასუნის კოდექსი“, რომელიც მსოფლიოში უძველეს და თითქმის სრულყოფილად შემონახულ ებრაულ ბიბლიად ითვლება. ეს 1100 წლის რელიგიური რელიკვია ბიბლიის შინაარსის 90%-ზე მეტს მოიცავს და სავსეა სპეციალური ნიშნებითა და ჩანაწერებით. მისი უნიკალურობა 2023 წელს „სოთბის“ აუქციონზე დადასტურდა, სადაც წიგნი რეკორდულ ფასად – 38 მილიონ 100 ათას დოლარად გაიყიდა. ისტორიაში ყველაზე ძვირად ღირებული წიგნი დღეს ისრაელში, ებრაელი ხალხის მუზეუმში ინახება.
მორმონის წიგნი - $35 მლნ
მეორე ადგილს იკავებს მორმონიზმის რელიგიური ტექსტის მეორე ვერსია, რომელიც 1830 წლით თარიღდება. მიუხედავად იმისა, რომ ორიგინალი ხელნაწერი ნესტისა და წყლისგან განადგურდა, ეს ასლი საოცარი სიზუსტით არის დაცული. ამ რელიგიურმა და ისტორიულმა მნიშვნელობამ წიგნის ფასი 35 მილიონ დოლარამდე გაზარდა. სწორედ ამ ფასად შეიძინა იგი „უკანასკნელი დღის წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიამ“ საკუთარი ბიბლიოთეკისთვის.
ლესტერის კოდექსი - $30.8 მლნ
როდესაც საუბარია ლეონარდო და ვინჩის გენიალურობაზე, ფასი მეორეხარისხოვანია, თუმცა მისი სამეცნიერო დღიური, იგივე ლესტერის კოდექსი ნამდვილი საგანძურია. 1506-1510 წლებში დაწერილი ეს 72-გვერდიანი ხელნაწერი ასტრონომიულ დაკვირვებებსა და სამეცნიერო თეორიებს აერთიანებს. 1994 წელს ბილ გეითსმა ამ უნიკალურ ჩანაწერებში 30 მილიონზე მეტი გადაიხადა, რითაც „ლესტერის კოდექსი“ მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ძვირად ღირებულ ინტელექტუალურ საკუთრებად აქცია.
თავისუფლების დიდი ქარტია - $21.3 მლნ
თავისუფლების დიდი ქარტია თანამედროვე სამართლის ქვაკუთხედია, რომელმაც საფუძველი ადამიანის უფლებებს დაუდო. მისი 1297 წლის გამოცემიდან დღეს მსოფლიოში მხოლოდ 4 ასლია შემორჩენილი. განსაკუთრებული სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გამო, 2007 წელს მისი ერთ-ერთი ასლი 21 მილიონ 300 ათას დოლარად შეფასდა. ეს დოკუმენტი დღეს ბრიტანეთის ბიბლიოთეკასა და ამერიკის ეროვნულ არქივშია დაცული.
შერბორნის მისალი - $21.2 მლნ
შუა საუკუნეების ინგლისური ხელოვნების ნამდვილი შედევრი, „შერბორნის მისალი“, მე-15 საუკუნის დასაწყისში შეიქმნა. წიგნი გამორჩეულია თავისი უნიკალური ილუსტრაციებითა და გოთიკური სტილით, რომელიც იმ ეპოქის მხატვრობის პიკს წარმოადგენს. ამ ლიტურგიკული შედევრის ღირებულება 21 მილიონ 210 ათასი დოლარია და იგი ბრიტანეთის ბიბლიოთეკის ერთ-ერთ მთავარ სიამაყეს წარმოადგენს.
წმინდა კატბერტის სახარება - $14.3 მლნ
მცირე ზომის, ჯიბის წიგნი, წმინდა კატბერტის სახარება, ევროპული წიგნიერების ერთ-ერთი უძველესი ნიმუშია. ის მე-7 საუკუნით თარიღდება და წმინდა კატბერტთან ერთად იყო დაკრძალული. 2012 წელს ბრიტანეთის ბიბლიოთეკამ ეს 1100 წლის წინანდელი, ტყავის ორიგინალ ყდაში დაცული სახარება 14 მილიონ 300 ათას დოლარად შეიძინა.
ბეის ფსალმუნთა წიგნი - $14.2 მლნ
ბეის ფსალმუნები ჩრდილოეთ ამერიკაში დაბეჭდილი ისტორიაში პირველი წიგნია, რომელიც 1640 წლით თარიღდება. მასში პურიტანული რელიგიური მრწამსი და საგალობლებია თავმოყრილი. დღეს ამ გამოცემის მხოლოდ 11 ასლია ცნობილი, რაც მას მსოფლიოში ერთ-ერთ უიშვიათეს წიგნად აქცევს. სწორედ ამან განაპირობა მისი მაღალი ფასი – 14 მილიონ 200 ათასი დოლარი. მისი ასლები ჰარვარდისა და იეილის უნივერსიტეტების ბიბლიოთეკებში ინახება.
როტშილდების სალოცავი - $13.6 მლნ
როტშილდების სალოცავი რენესანსის ეპოქის ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი ხელნაწერია, რომელიც მე-16 საუკუნის დასაწყისში შეიქმნა. წიგნი გაფორმებულია ოქროთი, მინიატურებითა და ბუნებრივი ელემენტებით. ხელოვნების ამ ნიმუშის ღირებულებამ, რომელიც დღეს კერი სტოკსის კოლექციის ნაწილია, 13 მილიონ 600 ათასი დოლარი შეადგინა და ის ავსტრალიის ეროვნულ ბიბლიოთეკაშია გამოფენილი.
ჰაინრიხ ლომის სახარება - $11.7 მლნ
მე-12 საუკუნის მდიდრული ხელნაწერი, ჰაინრიხ ლომის სახარება, ტაძრისთვის პირადად საქსონიის ჰერცოგის საჩუქარი იყო. წიგნი სავსეა რთული დიზაინითა და ფერადი ილუსტრაციებით. 1983 წელს გერმანიის მთავრობამ ის 11 მილიონ 700 ათას დოლარად შეიძინა, რათა ეს ეროვნული საგანძური ქვეყნიდან არ გასულიყო.
ამერიკის ჩიტები - $11.5 მლნ
ყველაზე ძვირად ღირებული წიგნების ათეულს ჯონ ჯეიმს ოდუბონის მე-19 საუკუნის მონუმენტური ნაშრომი “ამერიკის ჩიტები” ასრულებს. მხატვარმა ჩრდილოეთ ამერიკის ფრინველები მათ რეალურ ზომებში გამოსახა. წიგნში შესული 435 ილუსტრაცია დღეს ორნითოლოგიის, ანუ ფრინველთა კვლევის საფუძვლად ითვლება. შემორჩენილი 120-მდე ასლიდან თითოეულის ღირებულება 11 მილიონ 500 ათას დოლარს აღწევს.
ეს წიგნები გაცილებით მეტია, ვიდრე უბრალოდ ძვირად ღირებული ნივთები. ისინი კაცობრიობის კრეატიულობის, რწმენისა და ისტორიის ცოცხალი მემატიანეები არიან, რომელთა მოვლა და მომავალი თაობებისთვის შენარჩუნება დღეს, სახელმწიფოებისა და მილიარდერების საპატიო მოვალეობად იქცა.
