Apple-მა OpenAI-ს, მის აპარატურულ მიმართულება io Products-სა და Apple-ის ორ ყოფილ თანამშრომელს სასამართლოში უჩივლა. ტექნოლოგიური გიგანტი აცხადებს, რომ მოპასუხეებმა მისი კომერციული საიდუმლოებები უკანონოდ გამოიყენეს, რათა OpenAI-ს სამომხმარებლო მოწყობილობების შექმნა დაეჩქარებინა. დავა ეხება არა ChatGPT-ის მოდელებს, არამედ მომავალი AI-მოწყობილობების ტექნოლოგიას, დიზაინს, კომპონენტებსა და წარმოების პროცესებს. OpenAI ბრალდებებს უარყოფს და აცხადებს, რომ კონკურენტების კონფიდენციალური ინფორმაციის მიღებით დაინტერესებული არ არის.

სარჩელი 2026 წლის 10 ივლისს კალიფორნიის ჩრდილოეთ ოლქის ფედერალურ სასამართლოში შევიდა. მოპასუხეებს შორის არიან OpenAI-ის აპარატურის ხელმძღვანელი ტანგ იუ ტანი, რომელიც Apple-ში 24 წლის განმავლობაში მუშაობდა და iPhone-ისა და Apple Watch-ის პროდუქტის დიზაინის ვიცე-პრეზიდენტი იყო, და ჩანგ ლიუ, Apple-ის ყოფილი უფროსი ელექტროინჟინერი. სასამართლოს ჩანაწერის მიხედვით, საქმეს მინიჭებული აქვს ნომერი 5:26-cv-07078.

Apple-ის მტკიცებით, ლიუმ OpenAI-ში გადასვლის შემდეგ Apple-ის შიდა სისტემებზე წვდომა შეინარჩუნა და ჩამოტვირთა კონფიდენციალური ფაილები, მათ შორის გამოუქვეყნებელი პროდუქტების ტექნიკური ინფორმაცია. ტანს კი კომპანია ადანაშაულებს Apple-ის მოქმედი და ყოფილი თანამშრომლებისგან საიდუმლო ინფორმაციის შეგროვებაში, მათ შორის გასაუბრებების დროს კომპონენტების, პროექტებისა და საწარმოო მეთოდების განხილვის წახალისებაში. სარჩელში ასევე ნათქვამია, რომ OpenAI-ის წარმომადგენლები Apple-ის მომწოდებლებთან კომპანიის საიდუმლო საწარმოო ტექნოლოგიების შესახებ ინფორმაციის მიღებას ცდილობდნენ. ეს ყველაფერი ჯერ მხოლოდ მოსარჩელის ვერსიაა და OpenAI-ს სასამართლოში საკუთარი მტკიცებულებებისა და დაცვის წარდგენის შესაძლებლობა ექნება.

Apple ითხოვს როგორც ფინანსური ზიანის ანაზღაურებას, ისე სასამართლო აკრძალვას, რომელიც მოპასუხეებს მისი სავარაუდოდ მითვისებული ინფორმაციის შენახვას, გამოყენებასა და გავრცელებას შეუზღუდავს. მოთხოვნილი კომპენსაციის კონკრეტული ოდენობა სარჩელში არ არის დასახელებული. კომპანიას სურს ფაქტობრივი ზარალის, მოპასუხეთა შესაძლო უსაფუძვლო გამდიდრების, გონივრული სალიცენზიო საფასურისა და, განზრახი დარღვევის დამტკიცების შემთხვევაში, დამატებითი ზიანის ანაზღაურება.

ეკონომიკურად OpenAI-სთვის ყველაზე დიდი რისკი შესაძლოა ფულადი კომპენსაცია კი არა, აპარატურული პროექტის შეფერხება იყოს. 2025 წელს OpenAI-მ Apple-ის ყოფილი მთავარი დიზაინერის, ჯონი აივის მონაწილეობით შექმნილი io Products დაახლოებით 6.5 მილიარდ დოლარად შეიძინა. ეს გარიგება კომპანიის AI-მოწყობილობების ბაზარზე შესვლის მთავარ პლატფორმად განიხილებოდა. თუ სასამართლო დროებით ან მუდმივად აუკრძალავს OpenAI-ს სადავო ინფორმაციის გამოყენებას, კომპანიას შეიძლება დიზაინის ნაწილის ხელახლა შექმნა, შიდა გამოძიების ჩატარება, თანამშრომლების საქმიანობის შეზღუდვა და პროდუქტის გამოშვების გადადება მოუხდეს.

ამ რისკის მასშტაბის საჩვენებლად, io-ს 6.5-მილიარდიანი შეფასება Apple-ის 2025 წლის 34.55 მილიარდი დოლარის კვლევისა და განვითარების დანახარჯის დაახლოებით 19%-ს შეადგენს. შედარება არ ნიშნავს, რომ Apple ამ თანხის ანაზღაურებას ითხოვს. ის აჩვენებს, რამდენად მაღალი ფინანსური ღირებულება აქვს მომავალი მოწყობილობების ტექნოლოგიასა და ბაზარზე გასვლის დროის შემცირებას. Apple-ის 2025 წლის შემოსავალი 416.16 მილიარდი დოლარი იყო, აქედან iPhone-ზე 209.59 მილიარდი, ანუ დაახლოებით ნახევარი მოდიოდა. შესაბამისად, ნებისმიერი პროდუქტი, რომელიც მომხმარებლის AI-სთან ურთიერთობას სმარტფონიდან ახალ მოწყობილობაზე გადაიტანს, Apple-ის ძირითადი ბიზნესისთვის სტრატეგიული საკითხია.

Apple-ისა და OpenAI-ის ურთიერთობა განსაკუთრებით წინააღმდეგობრივია. 2024 წელს კომპანიებმა პარტნიორობა გამოაცხადეს და ChatGPT Apple-ის ოპერაციულ სისტემებში, Siri-სა და ტექსტურ ინსტრუმენტებში ინტეგრირდა. ორი წლის შემდეგ ისინი ერთდროულად პარტნიორებიც არიან და მომავალი სამომხმარებლო მოწყობილობების ბაზარზე პოტენციური კონკურენტებიც.

ტექნოლოგიური სექტორის ანალიტიკოსების შეფასებით, სასამართლო დავა სწორედ ამ ცვლილებას ასახავს: AI კომპანიები აღარ კმაყოფილდებიან პროგრამული უზრუნველყოფით და ცდილობენ საკუთარი მოწყობილობები, ოპერაციული გარემო და მომხმარებელთან პირდაპირი ურთიერთობა შექმნან. OpenAI-სთვის დამოუკიდებელი აპარატურა Apple-ისა და Google-ის ეკოსისტემებზე დამოკიდებულებას შეამცირებდა. Apple-ისთვის კი საფრთხე მხოლოდ ახალი მოწყობილობის გაყიდვა არ არის. რისკია, რომ მომხმარებლის მთავარი ციფრული ინტერფეისი iPhone-ის ნაცვლად AI-ასისტენტზე დაფუძნებული პროდუქტი გახდეს. Reuters-ის ცნობით, io-ს გარიგების გამოცხადებისას Apple-ის აქციების ფასი 2%-ზე მეტად შემცირდა, რაც ინვესტორების კონკურენტულ შეშფოთებაზე მიუთითებდა.

Apple-ის პოზიციის მხარდამჭერი სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ თანამშრომლის თავისუფლად დაქირავება და მისი ზოგადი გამოცდილების გამოყენება კანონიერია, მაგრამ კომპანიის ფაილების, პროტოტიპების, პროექტების კოდური სახელებისა და წარმოების კონფიდენციალური პროცესების გადატანა უკვე კომერციული საიდუმლოების შესაძლო მითვისებად შეიძლება შეფასდეს. Apple სარჩელში აცხადებს, რომ საკუთარი აპარატურის განვითარებაში „მნიშვნელოვანი ინვესტიცია“ განახორციელა და კონკურენტმა ამ ხარჯის თავიდან აცილებით უპირატესობა მიიღო.

მეორე მხრივ, OpenAI-ს დაცვისთვის გადამწყვეტი იქნება, შეძლებს თუ არა Apple კონკრეტული კომერციული საიდუმლოებების მკაფიოდ იდენტიფიცირებას და იმის დამტკიცებას, რომ OpenAI-მ ისინი რეალურად მიიღო და გამოიყენა. მხოლოდ Apple-ის ყოფილი თანამშრომლების დაქირავება დარღვევის დასადასტურებლად საკმარისი არ არის. ექსპერტების შეფასებით, ტექნოლოგიურ კომპანიებს ასეთ საქმეებში ხშირად უჭირთ ერთმანეთისგან გამიჯნონ თანამშრომლის პროფესიული ცოდნა და ყოფილი დამსაქმებლის საკუთრებაში არსებული კონკრეტული საიდუმლო ინფორმაცია. Reuters-ის მიერ გამოკითხული იურისტების თანახმად, თუ Apple დაამტკიცებს, რომ დოკუმენტები მართლაც გაიტანეს და აპარატურის შესაქმნელად გამოიყენეს, OpenAI-სთვის საქმე სერიოზულ სამართლებრივ რისკს შექმნის.

დავა კიდევ ერთ ფინანსურ გაურკვევლობას წარმოშობს. OpenAI-მ io-ს შესაძენად მილიარდობით დოლარის აქციები გასცა და აპარატურულ გუნდში მნიშვნელოვანი რესურსი ჩადო. სასამართლოს მიერ პროექტის თუნდაც რამდენიმე თვით შეფერხება ზრდის ინჟინრების, მომწოდებლების, წარმოების მომზადებისა და პროდუქტის ხელახალი დიზაინის ხარჯებს. ამავე დროს, დაკარგული საბაზრო დრო განსაკუთრებით ძვირია სექტორში, სადაც Meta, Google, Apple და სხვა კომპანიები AI-სათვალეებს, ასისტენტებსა და ახალ სამომხმარებლო მოწყობილობებზე მუშაობენ. ზუსტი ეკონომიკური ზარალის დათვლა ამ ეტაპზე შეუძლებელია, რადგან პროდუქტის ბიუჯეტი, ფასი და გაყიდვების გეგმა საჯარო არ არის.

Apple-ის სარჩელი, საბოლოოდ, მხოლოდ ინფორმაციის შესაძლო მოპარვაზე დავა არ არის. ეს არის ბრძოლა იმაზე, თუ ვინ შექმნის ხელოვნური ინტელექტის ეპოქის მთავარ სამომხმარებლო მოწყობილობას. Apple ცდილობს დაიცვას ათწლეულების განმავლობაში დაგროვილი დიზაინის, ინჟინერიისა და მომწოდებელთა ქსელის უპირატესობა. OpenAI კი ცდილობს პროგრამული პლატფორმიდან დამოუკიდებელ ტექნოლოგიურ ეკოსისტემად გარდაიქმნას.

საქმის საბოლოო შედეგამდე Apple-ის განცხადებები ბრალდებად რჩება. თუმცა სასამართლოს ადრეულ ეტაპზეც ნათელია, რომ დავამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს Apple-ისა და OpenAI-ის პარტნიორობაზე, OpenAI-ის აპარატურული პროდუქტის გამოშვების ვადაზე, თანამშრომელთა გადაადგილების წესებზე და მთლიანად AI-მოწყობილობების ბაზარზე. ყველაზე მნიშვნელოვანი მოკლევადიანი საკითხი იქნება, მოითხოვს თუ არა Apple სასწრაფო დროებით აკრძალვას და დააკმაყოფილებს თუ არა სასამართლო ამ მოთხოვნას.

გამოყენებული წყაროები: