უკრაინის სარაკეტო იერიშმა რუსეთის სამარის ოლქში მდებარე სარაკეტო-კოსმოსური ცენტრი „პროგრესი“ დააზიანა, საწარმო, რომელსაც რუსეთის სამოქალაქო და სამხედრო კოსმოსური პროგრამებისთვის სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს.
უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის განცხადებით, 15 აგვისტოს შეტევაში უკრაინული წარმოების „ფლამინგოს“ ფრთოსანი რაკეტები გამოიყენეს. რუსეთის ადგილობრივმა ხელისუფლებამ დაადასტურა სამარის სამრეწველო ინფრასტრუქტურის დაზიანება და განაცხადა, რომ ორი ადამიანი დაშავდა, თუმცა თავდაპირველად ობიექტის დასახელებისა და ზარალის მასშტაბის გასაჯაროებისგან თავი შეიკავა.
უკრაინის გენშტაბის მიერ 19 აგვისტოს გავრცელებული დაზუსტებული მონაცემებით, დარტყმით დაზიანდა „სოიუზის“ ტიპის რაკეტებისთვის ძრავების აწყობის საწარმოო საამქრო. თანამგზავრულ სურათებში „პროგრესის“ ტერიტორიაზე ერთ-ერთი საწარმოო შენობის სახურავის მნიშვნელოვანი დაზიანებაც ჩანს. ზარალის სრული ტექნიკური შეფასება ამ დროისთვის საჯაროდ ხელმისაწვდომი არ არის.
„პროგრესი“ „სოიუზ-2“-ის ოჯახის რაკეტების მთავარი მწარმოებელია და ასევე მონაწილეობს ახალი „სოიუზ-5“-ის პროგრამაში. „სოიუზ-2“ რუსეთის კოსმოსური ინფრასტრუქტურის მთავარი სამუშაო რაკეტაა. Ars Technica-ს მონაცემებით, 2020 წლიდან რუსეთის სარაკეტო გაშვებების 85%-ზე მეტი სწორედ ამ ოჯახის რაკეტებზე მოდიოდა.
ამიტომ საწარმოს ხანგრძლივი შეფერხება მხოლოდ ტექნიკური პრობლემა არ იქნება. მან შეიძლება გაზარდოს რაკეტების წარმოების თვითღირებულება, გაახანგრძლივოს გაშვების გრაფიკი და დამატებითი საბიუჯეტო რესურსის საჭიროება შექმნას დაზიანებული ინფრასტრუქტურის აღსადგენად. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი რისკია სამხედრო და სამოქალაქო თანამგზავრების, მათ შორის რუსული დაბალორბიტული საკომუნიკაციო სისტემების, დაგეგმილი გაშვებების შესაძლო გადავადება.
რუსეთის 2026 წლის ბიუჯეტში კოსმოსური საქმიანობის განვითარების ეროვნულ პროექტზე დაახლოებით 287.4 მილიარდი რუბლია გათვალისწინებული. „პროგრესის“ დაზიანებით გამოწვეული პირდაპირი ფინანსური ზარალის ოფიციალური შეფასება ჯერ არ გამოქვეყნებულა, ამიტომ კონკრეტული თანხის დასახელება ამ ეტაპზე სპეკულაციური იქნებოდა.
ფინანსური რისკი განსაკუთრებით იზრდება იმ ფონზე, რომ რუსეთის სარაკეტო ინდუსტრიას სათადარიგო საწარმოო სიმძლავრე შეზღუდული აქვს. თუ დაზიანებულია მაღალტექნოლოგიური საამქროები, ელექტრონიკის, მართვის სისტემების ან ძრავების წარმოების ხაზები, მათი აღდგენა მხოლოდ შენობის შეკეთებას არ გულისხმობს. შესაძლოა საჭირო გახდეს სპეციალიზებული დანადგარების, სუფთა საწარმოო ზონებისა და კონტროლის სისტემების ხელახალი მოწყობა.
შესაბამისად, იერიშის რეალური ეკონომიკური ეფექტი დამოკიდებული იქნება არა უშუალოდ შენობების დაზიანების ღირებულებაზე, არამედ იმაზე, რამდენ ხანს შეიზღუდება „სოიუზების“ წარმოება. რამდენიმე თვიანი შეფერხებაც კი შეიძლება აისახოს „როსკოსმოსის“ გაშვების გრაფიკზე, სახელმწიფო კოსმოსური პროგრამების ხარჯებზე და რუსეთის სამხედრო თანამგზავრული ინფრასტრუქტურის გაფართოების გეგმებზე.
წყაროები:
https://apnews.com/article/4e0ec548753451b1611e3123202850ea
https://www.interfax.ru/russia/1109471
https://ru.interfax.com.ua/news/general/1194341.html
https://base.garant.ru/412762467/
