უკრაინამ 2026 წლის დასაწყისიდან სახელმწიფო და სახელმწიფო გარანტირებული ვალი 190 მილიონ ევროზე მეტით შეამცირა, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ქვეყნის ფინანსური წნეხი შემცირდა. პირიქით, ომის მეხუთე წელს კიევი კვლავ ერთდროულად ცდილობს თავდაცვის რეკორდული ხარჯების დაფინანსებას, სოციალური ვალდებულებების შესრულებას და საერთაშორისო პარტნიორებზე დამოკიდებულების მართვას.
უკრაინის ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, 2026 წლის 30 აპრილის მდგომარეობით, ქვეყნის სახელმწიფო და სახელმწიფო გარანტირებული ვალი 9.35 ტრილიონ გრივნას შეადგენდა, რაც 181.2 მილიარდი ევრო, ან 212 მილიარდი დოლარია. აქედან ყველაზე დიდი ნაწილი საგარეო ვალია, 137.3 მილიარდი ევრო, შიდა ვალი კი 38.8 მილიარდ ევროს აღწევს. სახელმწიფო გარანტირებული ვალის მოცულობა 5 მილიარდ ევრომდე შემცირდა.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ვალის სტრუქტურა. უკრაინის ვალის 65.8% შეღავათიან და გრძელვადიან სესხებზე მოდის, რომელთა ძირითადი კრედიტორები საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები და პარტნიორი სახელმწიფოები არიან. ყველაზე დიდი წილი ევროკავშირს უკავია, რომლის მიმართ ვალდებულებები 70.24 მილიარდ ევროს აღწევს. ეს ნიშნავს, რომ უკრაინის ვალი მძიმეა, თუმცა შედარებით იაფი და გრძელვადიანი რესურსით არის დაფინანსებული.
ფინანსური თვალსაზრისით, ეს კიევისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, სახელმწიფო ვალის საშუალო შეწონილი საპროცენტო განაკვეთი 4.45%-მდე შემცირდა, ხოლო საშუალო ვადიანობა 13 წელზე მეტია. ანალიტიკოსების შეფასებით, ეს უკრაინას აძლევს საშუალებას, მოკლევადიან პერიოდში შეამციროს რეფინანსირების რისკი და ომის პირობებში არ აღმოჩნდეს ვალის გადახდის მყისიერი კრიზისის წინაშე.
თუმცა სახელმწიფო ვალის შემცირება მხოლოდ ერთ მხარეს აჩვენებს. უკრაინის ბიუჯეტი კვლავ დიდწილად გარე დაფინანსებაზეა დამოკიდებული. Reuters-ის ცნობით, უკრაინის პარლამენტმა 90 მილიარდი ევროს მოცულობის ევროკავშირის სესხის შეთანხმება დაამტკიცა, რომლის ნაწილი თავდაცვის, ენერგეტიკული მდგრადობისა და ბიუჯეტის დეფიციტის დაფარვას მოხმარდება. მთავრობის გათვლით, ეს მხარდაჭერა 2026 წლის ბიუჯეტის დეფიციტს მშპ-ის 18.5%-დან 12.1%-მდე შეამცირებს.
ეკონომისტებისა და საერთაშორისო ფინანსების სპეციალისტების შეფასებით, უკრაინის მთავარი გამოწვევა ვალის ნომინალური მოცულობა კი არა, მისი მომსახურების უნარი და ბიუჯეტის შემოსავლების მდგრადობაა. ომის პირობებში ქვეყნის შიდა შემოსავლების დიდი ნაწილი თავდაცვაზე მიემართება, ხოლო სოციალური და ჰუმანიტარული ხარჯების დაფინანსება ძირითადად პარტნიორების დახმარებაზეა დამოკიდებული.
ამიტომ უკრაინის ვალის შემცირება პოზიტიური სიგნალია, მაგრამ არა გარდამტეხი ფინანსური შემსუბუქება. ქვეყნის ეკონომიკა კვლავ მოქმედებს საგანგებო რეჟიმში, სადაც სახელმწიფო ვალის მართვა, საერთაშორისო დაფინანსება, რეფორმები და თავდაცვის ხარჯები ერთიან ფინანსურ არქიტექტურად არის შეკრული. სპეციალისტების შეფასებით, უკრაინისთვის მომდევნო წლების მთავარი ამოცანა იქნება არა მხოლოდ ახალი სესხების მოზიდვა, არამედ მათი ისე მართვა, რომ ომის შემდეგ აღდგენის პროცესი გადაჭარბებულმა სავალო ტვირთმა არ შეაფერხოს.
წყაროები:
