ჯანმოს წევრ სახელმწიფოებს მოუწოდებენ, კლიმატთან დაკავშირებული დეზინფორმაცია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის საფრთხედ აღიარონ, რადგან გარკვეული ჯგუფები, რომლებსაც საკუთარი ინტერესები ამოძრავებთ, ცდილობენ „ეჭვი და გაურკვევლობა დათესონ“. ჯანდაცვისა და სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებმა 194 ქვეყანას მოუწოდეს, ინფორმაციის მთლიანობა კლიმატისა და ჯანდაცვის პოლიტიკის, მზადყოფნისა და რეაგირების ძირითად ნაწილად აქციონ.
ეს მოჰყვა ევროკავშირის მიერ მხარდაჭერილ ისტორიულ დეკლარაციას, რომელიც ითვალისწინებს ყალბი ამბებისა და შეთქმულების თეორიების წინააღმდეგ ბრძოლას და რომელიც გასულ წელს ბელემში COP30 სამიტზე იქნა წარდგენილი. ახალი ანგარიში, სახელწოდებით „ჯანმრთელობის დაცვა კლიმატის დეზინფორმაციის ეპოქაში“, ჯანდაცვის საზოგადოების პირველი შემთხვევაა, სადაც ის განიხილავს, თუ როგორ აზიანებს კლიმატის დეზინფორმაცია ადამიანის ჯანმრთელობას მთელ მსოფლიოში - საგანგებო სიტუაციების შესახებ გაფრთხილებებისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის რეკომენდაციების შელახვიდან დაწყებული, ჰაერის დაბინძურების, სუფთა ენერგიისა და წიაღისეული საწვავის პოლიტიკის გადადებით დამთავრებული.
ჯანმოს კლიმატისა და ჯანმრთელობის საკითხებში სამოქალაქო საზოგადოების სამუშაო ჯგუფის მიერ მომზადებული ანგარიში ამტკიცებს, რომ „ჯანსაღი საინფორმაციო გარემო“ არ არის კომუნიკაციის ფუფუნება, არამედ „კლიმატური სამართლიანობის, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და ჯანსაღი მომავლის უფლების პირობაა“.
რა არის კლიმატის შესახებ დეზინფორმაცია?
კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული დეზინფორმაცია გულისხმობს კლიმატის ცვლილებისა და კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული ქმედებების შესახებ ცრუ ან შეცდომაში შემყვანი ინფორმაციის განზრახ გავრცელებას. ეს მოიცავს გლობალური დათბობის სრულ უარყოფას, ასევე შეთქმულების თეორიებს. ის განსხვავდება კლიმატის შესახებ დეზინფორმაციისგან, რომელიც განისაზღვრება, როგორც ცრუ ან კონტექსტიდან ამოვარდნილი ინფორმაცია, რომელსაც ვინმე ფაქტად წარმოადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ დეზინფორმაციას იგივე დონის განზრახვა არ სჭირდება, როგორც ცრუ ინფორმაციას, მას შეიძლება ისეთივე საშიში შედეგები მოჰყვეს.
როგორ მოქმედებს კლიმატის შესახებ დეზინფორმაცია საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე?
ანგარიშში ხაზგასმულია რამდენიმე შემთხვევა, როდესაც კლიმატთან დაკავშირებული დეზინფორმაცია გადაიკვეთა არსებულ უთანასწორობებსა და ძალაუფლებრივ სტრუქტურებთან. მაგალითად, 2023 წელს მაუიზე მომხდარი ხანძრების შემდეგ, ინტერნეტში გავრცელდა მცდარი ინფორმაცია, თითქოს იმ მცხოვრებლებს, რომლებიც სტიქიით დაზარალებულთათვის განკუთვნილ დახმარებას მოითხოვდნენ, საგანგებო სიტუაციების მართვის ფედერალური სააგენტო მიწას ან ქონებას ჩამოართმევდა. ფაქტების შემოწმების სპეციალისტებმა დაადგინეს, რომ ეს ინფორმაცია მცდარი იყო, თუმცა ამ ჭორს შეეძლო გადარჩენილები დაეფრთხო დახმარების ძიებისკენ წორედ იმ მომენტში, როდესაც მათ ყველაზე მეტად სჭირდებოდათ საცხოვრებლით უზრუნველყოფა, ფინანსური დახმარება, სამედიცინო მომსახურება და აღდგენითი სერვისები. „კატასტროფის პირობებში დეზინფორმაცია მხოლოდ გაურკვევლობას კი არ იწვევს, — ნათქვამია ანგარიშში, — არამედ მას შეუძლია, პირდაპირ შეაფერხოს წვდომა სიცოცხლის გადამრჩენ და მდგომარეობის სტაბილიზაციისთვის საჭირო დახმარებაზე“.
ევროპაში სუფთა ჰაერის პოლიტიკა, როგორიცაა დაბალი ემისიის ზონები — რომლებიც მიზნად ისახავს ადამიანების დაცვას სატრანსპორტო საქმიანობასთან დაკავშირებული მავნე დაბინძურებისგან — ხშირად ხდება შეცდომაში შემყვანი ნარატივების სამიზნე.
