იაპონიის ეკონომიკაში ათწლეულების განმავლობაში დამკვიდრებული დეფლაციისა და თითქმის ნულოვანი საპროცენტო განაკვეთების ეპოქა დასასრულს უახლოვდება. ფასების, ხელფასების, აქციებისა და ინვესტიციების ზრდა მიუთითებს, რომ ქვეყანა სრულიად ახალ ეკონომიკურ გარემოში გადადის.
2024 წლის დასაწყისიდან იაპონიაში ეკონომიკური აქტივობა მნიშვნელოვნად გამოცოცხლდა. უცხოელი ტურისტების რაოდენობის ზრდამ მომსახურების სექტორს დამატებითი შემოსავალი მოუტანა, ხოლო იენის სისუსტემ მოქალაქეების ნაწილი უცხოეთში მოგზაურობის ნაცვლად ადგილობრივ დასვენებაზე გადააწყო. პარალელურად, ხელფასებმა და სამომხმარებლო ხარჯებმა ზრდა დაიწყო.
ქვეყნის საფონდო ბაზარიც მკვეთრად გაძლიერდა. იაპონური აქციების ღირებულება 2024 წლის შემდეგ დაახლოებით გაორმაგდა, ხოლო კომპანიების შერწყმა-შესყიდვების მოცულობამ 2025 წელს რეკორდულ, 385.9 მილიარდ დოლარს მიაღწია. ინვესტორები უფრო აქტიურად ითხოვენ კომპანიებისგან ეფექტიან მართვასა და კაპიტალის უკეთ გამოყენებას.
ცვლილება მონეტარულ პოლიტიკასაც შეეხო. იაპონიის ცენტრალურმა ბანკმა საბაზისო საპროცენტო განაკვეთი 1%-მდე გაზარდა — ასეთ დონეზე განაკვეთი 1995 წლის შემდეგ არ ყოფილა. ეს ნაბიჯი ნიშნავს, რომ ცენტრალური ბანკი მრავალწლიანი ულტრამსუბუქი პოლიტიკიდან ეტაპობრივად გამოდის.
ეკონომისტების შეფასებით, იაპონია არასაკმარისი მოთხოვნით გამოწვეული პრობლემებიდან მიწოდების შეზღუდვებზე დაფუძნებულ ეკონომიკაში გადადის. კომპანიებს სულ უფრო მეტად აკლიათ მუშახელი, რის გამოც მათ ხელფასების გაზრდა, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა და პროდუქტიულობაში ინვესტირება უწევთ.
თუმცა ეკონომიკური გამოცოცხლება მხოლოდ დადებით შედეგებს არ იძლევა. ფასების ზრდა განსაკუთრებით მტკივნეულია იმ მოქალაქეებისთვის, რომლებიც რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში თითქმის უცვლელ ფასებს იყვნენ მიჩვეულნი. ხელფასების მატება ყოველთვის ვერ უსწრებს ცხოვრების ხარჯების ზრდას, რაც მომხმარებელთა განწყობაზე უარყოფითად მოქმედებს.
საპროცენტო განაკვეთების ზრდამ კომპანიებისთვის სესხებიც გააძვირა. განსაკუთრებით დაუცველ მდგომარეობაში მცირე და საშუალო ბიზნესი აღმოჩნდა. კომპანია Zentoshin-ის 711 მილიონი დოლარის მოცულობის გაკოტრებამ მცირე კომპანიებისა და მათთან დაკავშირებული რეგიონული ბანკების სისუსტე წარმოაჩინა.
იაპონიისთვის მთავარი გამოწვევა ახლა ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნებაა. ქვეყანამ უნდა ისწავლოს ცხოვრება ინფლაციის, უფრო მაღალი საპროცენტო განაკვეთებისა და ძვირი დაფინანსების პირობებში. ეკონომიკური გამოღვიძება უკვე დაიწყო, თუმცა ჯერ უცნობია, შეძლებს თუ არა ის მოსახლეობის კეთილდღეობის ხანგრძლივ ზრდაში გადაზრდას.
წყარო — Financial Times:
https://www.ft.com/content/397c04d8-db0f-4902-9ea0-269584f43697
