პერუს ამაზონიის სიღრმეში მიედინება უჩვეულო მდინარე შანაი-ტიმპიშკა (Shanay-Timpishka), რომლის წყლის ტემპერატურა ბოლო ხანს, საშუალოდ, 86 °C-ს აღწევს, ზოგ ადგილას კი თითქმის 98 °C-მდე იწევს. ახლომახლო მოქმედი ვულკანები არ არის, რის გამოც ამ ბუნებრივი "ადუღებული მდინარის“ წარმოშობა გამოცანად იქცა", - წერს Ecoticias.
საქმე ისაა, რომ ეს მდინარე აქამდეც გაცილებით თბილი იყო, თუმცა ბოლო დროს მისი ტემპერატურა მკვეთრად გაიზარდა.
დღეს მეცნიერთა ძირითადი ვერსია უკავშირდება გეოთერმულ სისტემას, რომელიც დედამიწის ქერქის ნაბზარებით საზრდოობს. სავარაუდოდ, წვიმის წყალი ნაპრალების მეშვეობით ღრმად აღწევს მიწისქვეშ, თბება გარშემომყოფი ქანებისგან, შემდეგ კი უკან ამოდის ზედაპირზე და მდინარის კალაპოტს აცხელებს. თუმცა წყლის ზუსტი მარშრუტი, მისი სიღრმე და ამ ციკლის ხანგრძლივობა ჯერ კიდევ არ არის საკმარისად შესწავლილი.
მეცნიერებმა მდინარის გასწვრივ ტყის 70 უბანი გამოიკვლიეს და საგანგაშო კანონზომიერება აღმოაჩინეს: საშუალო წლიური ტემპერატურის ყოველი 1 °C-ით მომატება ხეების მრავალფეროვნების დაახლოებით 11%-ით შემცირებას უკავშირდებოდა.
ყველაზე ცხელ უბნებზე ჭარბობდა ის სახეობები, რომლებიც, როგორც წესი, ამაზონიის შედარებით თბილ რეგიონებში გვხვდება. ამასთანავე, ხეების შემადგენლობა სხვადასხვა ცხელ უბანზე სულ უფრო ემსგავსებოდა ერთმანეთს.
ეს იმაზე მიუთითებს, რომ მუდმივმა სიცხემ შესაძლოა თანდათან გამოდევნოს ის სახეობები, რომლებიც ნაკლებად მდგრადია მაღალი ტემპერატურის მიმართ. ტყე აუცილებლად ერთბაშად არ დაკარგავს ყველა ხეს - სანაცვლოდ, მისი ბიომრავალფეროვნება შესაძლოა თანდათან "მარტივ ფორმამდე“ დავიდეს, რადგან უპირატესობას სითბოს მოყვარული სახეობები მოიპოვებენ.
-
რას ნიშნავს ეს მთელი ამაზონიისთვის?
ადუღებული მდინარე არ წარმოადგენს ამაზონის მთელი აუზის მომავლის იდეალურ მოდელს. ადგილობრივ ტყეს შეეძლო უჩვეულო სიცხესთან ადაპტაცია მრავალი წლის განმავლობაში, მაშინ როცა თანამედროვე კლიმატის ცვლილება ბევრად სწრაფად ხდება.
მეცნიერებს ეშინიათ, რომ ტროპიკების შემდგომმა დათბობამ შესაძლოა მგრძნობიარე სახეობების ლოკალური გაქრობა და ბიომრავალფეროვნების ეტაპობრივი შემცირება გამოიწვიოს.
ამრიგად, პერუში მდებარე უჩვეულო ცხელი მდინარე შესაძლოა იყოს არა უბრალოდ გეოლოგიური ღირსშესანიშნაობა, არამედ თავისებური ბუნებრივი გაფრთხილება იმისა, თუ რა ელის ტროპიკულ ტყეებს შემდგომი დათბობის პირობებში.
