ევროპაში ხელოვნური ინტელექტის ახალი საგანმანათლებლო პროექტი იწყება, რომლის მიზანი ბავშვებში კითხვის ინტერესის გაზრდაა. პროექტში რვა ევროპული ქვეყანა მონაწილეობს და მისი მთავარი ამოცანაა ისეთი AI სისტემის შექმნა, რომელიც ბავშვებს წიგნების კითხვა უფრო სახალისო, პერსონალიზებული და ინტერაქციული ფორმით შეუყვარდება.

პროექტი ევროკავშირის პროგრამა Horizon Europe-ის ფარგლებში ფინანსდება და მისი საერთო ბიუჯეტი დაახლოებით 9.7 მილიონ ევროს შეადგენს. დაფინანსება ხმარდება ხელოვნური ინტელექტის მოდელის განვითარებას, სკოლებთან და გამომცემლობებთან თანამშრომლობას, ციფრული პლატფორმების შექმნას, კვლევებსა და პილოტურ საგანმანათლებლო პროგრამებს, რომლებიც სხვადასხვა ქვეყანაში დაინერგება.

ინიციატივა ევროკავშირის მხარდაჭერით ხორციელდება და მასში მონაწილეობენ სკოლები, უნივერსიტეტები, გამომცემლები და ტექნოლოგიური ორგანიზაციები. პროექტის ავტორები აცხადებენ, რომ თანამედროვე ბავშვები სულ უფრო მეტ დროს ატარებენ სოციალურ ქსელებში, ვიდეოპლატფორმებსა და თამაშებში, რის გამოც ტრადიციული კითხვა ბევრისთვის ნაკლებად მიმზიდველი ხდება. სწორედ ამიტომ ცდილობენ ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებას იმისთვის, რომ წიგნები ბავშვებისთვის ციფრულ ეპოქას მოარგონ.

AI მოდელი ბავშვების ასაკს, ინტერესებს, კითხვის დონეს და საყვარელ თემებს გააანალიზებს, შემდეგ კი მათ ინდივიდუალურად შეურჩევს წიგნებს, ისტორიებს და სასწავლო მასალას. პროექტის ფარგლებში იგეგმება ისეთი ფუნქციების დამატებაც, რომლებიც ბავშვებს წიგნის პერსონაჟებთან „ურთიერთობის“, სიუჟეტების განხილვის და კითხვის პროცესში თამაშის ელემენტების გამოყენების შესაძლებლობას მისცემს.

პროექტის მონაწილეები მიიჩნევენ, რომ ხელოვნური ინტელექტი განათლების სფეროში ერთ-ერთი მთავარი ტექნოლოგიური ინსტრუმენტი გახდება. თუმცა ისინი ხაზს უსვამენ, რომ AI მასწავლებლის ან მშობლის ჩანაცვლებას არ ცდილობს. იდეა იმაში მდგომარეობს, რომ ტექნოლოგია ბავშვების მოტივაციის გასაზრდელად და ინდივიდუალური სწავლის მხარდასაჭერად გამოიყენონ.

ევროპელი ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ ეს ინიციატივა უფრო ფართო ტენდენციის ნაწილია. ბოლო წლებში ევროკავშირი ცდილობს, ხელოვნური ინტელექტი არა მხოლოდ ბიზნესისა და ინდუსტრიისთვის, არამედ განათლების, კულტურის და სოციალური განვითარების მიმართულებითაც გამოიყენოს. ევროპაში განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ ე.წ. „ეთიკურ AI“-ს, სადაც მთავარი აქცენტი ბავშვების უსაფრთხოებაზე, მონაცემთა დაცვასა და ალგორითმების გამჭვირვალობაზე კეთდება.

სპეციალისტები ასევე აღნიშნავენ, რომ კითხვის უნარის შემცირება უკვე ეკონომიკურ პრობლემადაც განიხილება. OECD-ის კვლევების მიხედვით, დაბალი კითხვის უნარი პირდაპირ აისახება მომავალში შრომის ბაზარზე, შემოსავლებზე და პროდუქტიულობაზე. სწორედ ამიტომ, ბევრი ქვეყანა ცდილობს ბავშვებში კითხვის კულტურის დაბრუნებას თანამედროვე ტექნოლოგიების დახმარებით.

ფინელი საბავშვო მწერალი ტუულა პერე, რომელიც ბავშვთა ლიტერატურის პოპულარიზაციაზე წლებია მუშაობს, მიიჩნევს, რომ მთავარი პრობლემა თავად წიგნები კი არა, გარემოა, სადაც ბავშვები იზრდებიან. მისი თქმით, თუ ოჯახში კითხვა ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილი არ არის, ბავშვს წიგნების მიმართ ბუნებრივი ინტერესი ნაკლებად უჩნდება. პერე მშობლებს ურჩევს, ბავშვებთან ერთად იკითხონ, წიგნებზე ისაუბრონ და კითხვა არა „ვალდებულებად“, არამედ ემოციურ გამოცდილებად აქციონ.

მისი შეფასებით, თანამედროვე ბავშვებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ვიზუალური და ინტერაქციული ელემენტები. ამიტომ, წიგნს კონკურენცია უწევს TikTok-ს, YouTube-სა და ვიდეოთამაშებს. სწორედ აქ ხედავს ის ხელოვნური ინტელექტის როლსაც — AI შეიძლება გახდეს ინსტრუმენტი, რომელიც ბავშვებს წიგნთან დააბრუნებს, თუ ის სწორად და პასუხისმგებლობით იქნება გამოყენებული.

ტუულა პერე ასევე ამბობს, რომ ბავშვს არ უნდა აიძულონ მხოლოდ „სასარგებლო“ წიგნების კითხვა. მისი აზრით, მთავარი მიზანი კითხვის სიყვარულის გაჩენაა და არა მხოლოდ აკადემიური შედეგები. სწორედ ამიტომ, ბავშვებს უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა, თავად აირჩიონ ისტორიები, რომლებიც მათთვის საინტერესოა.

სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ევროპაში განათლების სისტემები თანდათან ცდილობს ტრადიციული კითხვის კულტურის ციფრულ სამყაროსთან შეთავსებას. AI-ზე დაფუძნებული ახალი პროექტები სწორედ ამ მიმართულების ნაწილია — იდეა იმაში მდგომარეობს, რომ ტექნოლოგია წიგნის კონკურენტი კი არა, მისი მოკავშირე გახდეს.

წყაროები: