დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციამ გრენლანდიის საკითხზე რიტორიკა შეარბილა, თუმცა ვაშინგტონის ინტერესები არქტიკაში კვლავ უცვლელი რჩება. აშშ-ის ელჩმა დანიაში, კენ ჰაუერიმ განაცხადა, რომ ტრამპმა გრენლანდიის დასაკავებლად სამხედრო ძალის გამოყენება „გამორიცხა“ და საბოლოო გადაწყვეტილება თავად გრენლანდიელებმა უნდა მიიღონ. განცხადება გაკეთდა ნუუკში, ახალი ამერიკული საკონსულოს გახსნის დროს, ფონად კი მასობრივი პროტესტი და ანტიამერიკული ლოზუნგები ახლდა.

თუმცა, საერთაშორისო ანალიტიკოსების შეფასებით, სამხედრო რიტორიკის შერბილება არ ნიშნავს, რომ ვაშინგტონმა გრენლანდიის მიმართ სტრატეგიული ინტერესი დაკარგა. პირიქით, შეერთებული შტატები არქტიკაში გავლენის გაძლიერებას უფრო მოქნილი, ეკონომიკური და დიპლომატიური მეთოდებით ცდილობს. გრენლანდია მსოფლიოს უდიდესი კუნძულია და მას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს როგორც სამხედრო, ისე ეკონომიკური თვალსაზრისით. რეგიონში მდებარეობს იშვიათი მინერალების დიდი მარაგები, რომლებიც აუცილებელია ელექტრომობილების, სამხედრო ტექნოლოგიებისა და მაღალტექნოლოგიური ინდუსტრიისთვის. ამასთან, კლიმატის ცვლილების ფონზე არქტიკული სავაჭრო მარშრუტები სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება.

დონალდ ტრამპი გრენლანდიის თემას ჯერ კიდევ პირველი პრეზიდენტობის პერიოდში აქტიურად აყენებდა. მოგვიანებით, 2025-2026 წლებში, მან არაერთხელ მიანიშნა, რომ კუნძულის კონტროლი ამერიკის ეროვნული უსაფრთხოებისთვის აუცილებელია. ამ განცხადებებმა დანიასა და ევროპაში სერიოზული შეშფოთება გამოიწვია. დანიის პრემიერ-მინისტრმა მეტე ფრედერიკსენმა პირდაპირ განაცხადა, რომ ნატო-ს წევრი სახელმწიფოს წინააღმდეგ მსგავსი ზეწოლა ალიანსის საფუძვლებს აზიანებს.

გრენლანდიის საკითხი თანდათან მხოლოდ დიპლომატიური დავის ფარგლებს გასცდა და ფართო გეოპოლიტიკურ კრიზისად გადაიქცა. ევროპული მედიისა და უსაფრთხოების კვლევითი ცენტრების შეფასებით, შეერთებული შტატები რეგიონში გავლენის გაძლიერებას ცდილობს ჩინეთისა და რუსეთის მზარდი აქტიურობის საპასუხოდ. ვაშინგტონში მიაჩნიათ, რომ არქტიკა მომავალი ათწლეულების ერთ-ერთი მთავარი ეკონომიკური და სამხედრო კონკურენციის ზონა გახდება. სწორედ ამიტომ, ამერიკა ცდილობს გააძლიეროს როგორც სამხედრო ინფრასტრუქტურა, ისე პოლიტიკური და ეკონომიკური გავლენა გრენლანდიაში.

მიუხედავად იმისა, რომ ტრამპმა ძალის გამოყენებაზე უარი თქვა, ევროპაში სკეპტიციზმი კვლავ მაღალია. დანიური და გრენლანდიური პოლიტიკური ელიტის ნაწილი ფიქრობს, რომ ვაშინგტონი ახლა უფრო „რბილი ზეწოლის“ მეთოდებზე გადადის. ამის მაგალითად განიხილავენ ამერიკული საკონსულოს გაფართოებას, ეკონომიკური თანამშრომლობის გააქტიურებას, ჯანდაცვისა და ინფრასტრუქტურული პროექტების შეთავაზებას და ადგილობრივ საზოგადოებასთან პირდაპირი კავშირების გაღრმავებას. გრენლანდიაში უკვე გაიმართა საპროტესტო აქციებიც, სადაც დემონსტრანტები აცხადებდნენ, რომ „გრენლანდია გრენლანდიელებს ეკუთვნის“.

ბიზნეს და ეკონომიკური თვალსაზრისით, გრენლანდიის გარშემო მიმდინარე პროცესი გლობალური კონკურენციის ნაწილად განიხილება. აშშ, ჩინეთი და ევროკავშირი განსაკუთრებით ინტერესდებიან იშვიათი მიწის ელემენტებით, ლითიუმით, ურანითა და სხვა სტრატეგიული რესურსებით, რომლებიც ენერგეტიკული ტრანზიციისა და სამხედრო ტექნოლოგიებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ მომდევნო წლებში გრენლანდია შესაძლოა ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან გეოეკონომიკურ სივრცედ გადაიქცეს, სადაც ერთმანეთს სამხედრო უსაფრთხოება, ენერგეტიკა, ლოგისტიკა და ტექნოლოგიური ინდუსტრია გადაკვეთს.

ამ ფონზე, ტრამპის განცხადება, რომ „ძალის გამოყენება გამორიცხულია“, დაძაბულობის ნაწილობრივ შემცირებას ნიშნავს, თუმცა ანალიტიკოსების შეფასებით, გრენლანდიის გარშემო კონკურენცია მხოლოდ ახლა შედის უფრო ღრმა და ხანგრძლივ ფაზაში.

წყაროები: