მტრედები, რომლებიც განსაკუთრებული ნავიგაციის უნარით არიან ცნობილი, ორიენტაციისთვის შესაძლოა საკუთარ ღვიძლს იყენებდნენ. ღრუბლიან დღეებში, როდესაც ფრინველები გზის საპოვნელად მზის მდებარეობას ვერ ეყრდნობიან, ისინი დედამიწის მაგნიტურ ველს იყენებენ. გერმანელი მეცნიერების ახალი კვლევის მიხედვით, ამ პროცესში შესაძლოა მნიშვნელოვანი როლი ჰქონდეს ღვიძლში არსებულ რკინით მდიდარ იმუნურ უჯრედებს.
რამდენიმე გერმანული უნივერსიტეტისა და სამეცნიერო ცენტრის ერთობლივი კვლევა ხსნის, როგორ შეუძლიათ მტრედებს დედამიწის მაგნიტური ველის გამოყენება დიდ მანძილზე გადასაადგილებლად. მსგავსი „მეექვსე გრძნობა“ აქვთ სხვა არსებებსაც, მათ შორის გადამფრენ ფრინველებს, ზღვის კუებს, ლანგუსტებსა და ნაცრისფერ ვეშაპებს. თუმცა ზუსტად როგორ მუშაობს ეს შინაგანი კომპასი, მეცნიერებისთვის დიდი ხნის განმავლობაში გაურკვეველი იყო.
მტრედების ნავიგაციის უნარი მკვლევრებისთვის თითქმის ერთი საუკუნის განმავლობაში რჩებოდა თავსატეხად. მეცნიერებმა ამ საკითხის შესწავლა ჯერ კიდევ XX საუკუნის დასაწყისში დაიწყეს, თუმცა პასუხთან მიახლოება მხოლოდ ახლა შეძლეს.
მტრედები გადამფრენ ფრინველებად არ ითვლებიან, მაგრამ ცნობილია, რომ ისინი დიდ მანძილზეც კი პოულობენ გზას საკუთარ საბუდართან დასაბრუნებლად. მზიან ამინდში ისინი ორიენტაციისთვის მზის მდებარეობას იყენებენ, ღრუბლიან დღეებში კი მათ დედამიწის მაგნიტური ველი ეხმარება.
მეცნიერებმა მტრედების ნისკარტი, კუნთები და ღვიძლი შეისწავლეს და აღმოჩნდა, რომ მათი „კომპასი“ სწორედ ღვიძლთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული. ღვიძლში არსებულ იმუნურ უჯრედებში ბევრი რკინა გროვდება. მკვლევრების განმარტებით, ეს უჯრედები მაგნიტურ ველზე რეაგირებენ, დაახლოებით ისე, როგორც ჩვეულებრივი მაგნიტები. შემდეგ ინფორმაცია ამ უჯრედებიდან ტვინს გადაეცემა და მტრედი გზას საკუთარი ღვიძლის დახმარებით პოულობს.
თუმცა მეცნიერები კვლევას აგრძელებენ. ისინი არ გამორიცხავენ, რომ მტრედების ნავიგაციაში მხოლოდ ღვიძლი არ მონაწილეობდეს. შესაძლოა, ფრინველები ორიენტაციისთვის იყენებდნენ თვალებში არსებულ სინათლეზე მგრძნობიარე ცილებს, ნისკარტში მდებარე მაგნიტურ მინერალებს ან შიდა ყურის სისტემასაც. შესაძლებელია, მტრედებს რამდენიმე სხვადასხვა ნავიგაციის მექანიზმი ჰქონდეთ და ისინი ვითარების მიხედვით იყენებდნენ. მაგალითად, ერთი სისტემა მათ შორ მანძილზე გადაადგილებაში ეხმარებოდეს, მეორე კი კონკრეტული საბოლოო ადგილის ზუსტ პოვნაში.
ადამიანებისა და მტრედების ურთიერთობა ძალიან შორეულ წარსულში დაიწყო. კვიპროსის უძველეს დასახლებაში აღმოჩენილი გარეული მტრედის ძვლები მიუთითებს, რომ ეს ფრინველები შესაძლოა დაახლოებით ძვ. წ. 1400 წელს მოიშინაურეს.
