საქართველოს მთავრობამ ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაგეგმილ ქარის ენერგოპროექტებთან დაკავშირებით სამი ახალი განკარგულება გამოსცა. დოკუმენტები შპს „აღმოსავლეთის ქარის ელექტროსადგურს“ ეხება, რომელიც რეგიონში ქარის ელექტროსადგურების განვითარების მიმართულებით მუშაობს.
მთავრობის გადაწყვეტილებების მიხედვით, კომპანია ვალდებულია თითოეული პროექტისთვის გარემოზე ზემოქმედების შეფასების (გზშ) დოკუმენტაცია მოამზადოს და შესაბამისი შეთანხმების პროცედურები გაიაროს. საუბარია სამ დამოუკიდებელ პროექტზე, თუმცა ამ ეტაპზე მათი ტექნიკური პარამეტრები და მასშტაბები უცნობია.
პროექტებთან დაკავშირებული სკოპინგის დოკუმენტები ჯერ საჯაროდ არ გამოქვეყნებულა, რის გამოც ამ დროისთვის უცნობია, რა სიმძლავრის ქარის ელექტროსადგურების მშენებლობა იგეგმება ხაშურის ტერიტორიაზე.
ბიზნეს რეესტრის მონაცემებით, კომპანია „აღმოსავლეთის ქარის ელექტროსადგური“ 2023 წელს დაფუძნდა. კომპანიის ერთ-ერთი მთავარი პარტნიორი გიორგი ბეჟუაშვილია, რომელიც 2012-2015 წლებში ენერგეტიკის განვითარების ფონდს ხელმძღვანელობდა და კომპანიაში 30%-იან წილს ფლობს. ამავე მოცულობის წილები ეკუთვნით ეკატერინე ციცქიშვილსა და ბიზნესმენ არჩილ კეცუას, რომელსაც საქართველოსა და რუსეთის ორმაგი მოქალაქეობა აქვს.
ცნობისთვის, ენერგეტიკის სექტორის სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ცენტრალური საქართველოს გეოგრაფიული მდებარეობა და ქარის რესურსი ბოლო წლებში ინვესტორებისთვის სულ უფრო მიმზიდველი ხდება. ენერგეტიკული სექტორის ანალიტიკოსების შეფასებით, საქართველოში ქარის ენერგიის მიმართულებით ინტერესის ზრდა რამდენიმე ფაქტორს უკავშირდება. პირველ რიგში, ქვეყანა ელექტროენერგიის მოხმარების სწრაფ ზრდას აწყდება, განსაკუთრებით ზამთრის სეზონზე, როდესაც იმპორტზე დამოკიდებულება იზრდება. მეორე მხრივ კი, ევროკავშირთან ენერგეტიკული ინტეგრაციის პროცესში განახლებადი ენერგიის წილის ზრდა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მოთხოვნად განიხილება.
ბოლო წლებში სახელმწიფომ არაერთ მსხვილ ქარის პროექტს დაუჭირა მხარი. მთავრობის ინფორმაციით, 2031 წლამდე საქართველოს ენერგოსისტემას შესაძლოა დამატებით დაახლოებით 1300 მეგავატი ქარის ენერგიის სიმძლავრე შეემატოს. სპეციალისტების შეფასებით, ეს საქართველოს ენერგეტიკისთვის ისტორიულად ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური განახლებადი ენერგიის პორტფელი იქნება.
ყველაზე მსხვილ მიმდინარე პროექტებს შორის განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა კომპანია „ფერის“ 206-მეგავატიან რუისის ქარის ელექტროსადგურს, რომლის ამოქმედებაც 2026 წლის ზაფხულში იგეგმება. პროექტს ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (EBRD) 119 მილიონი დოლარის დაფინანსებით უჭერს მხარს. ენერგეტიკული ბაზრის ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი საერთაშორისო მხარდაჭერა საქართველოს ენერგოსექტორის მიმართ უცხოური ინვესტორების მზარდ ინტერესზე მიუთითებს.
ამავე პერიოდში ენერგოსისტემას უკვე მიუერთდა შპს „ზემო ვინდის“ 19-მეგავატიანი ქარის ელექტროსადგური, რომელიც ბიზნესმენ სულხან პაპაშვილის კომპანიამ ააშენა. პროექტი ერთ-ერთი პირველი შემთხვევაა, როდესაც კერძო სექტორმა საქართველოში შედარებით მცირე, მაგრამ კომერციულად მოქმედი ქარის სადგური სრულად დაასრულა.
აქტიურად განიხილება სხვა მსხვილი პროექტებიც. გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტმა უკვე გასცა ნებართვა ზესტაფონის მიმდებარედ, სოფელ გოგნთან 224-მეგავატიანი ქარის ელექტროსადგურის პროექტზე. ამასთან, განხილვის პროცესშია Voltares Energy-ის 50-მეგავატიანი პროექტი ზესტაფონში, DAYU NEW ENERGY LIMITED-ის 130-მეგავატიანი პროექტი ფარავანის ტბის მიმდებარედ და კომპანია „აპოთეკოს“ 54-მეგავატიანი ქარის ელექტროსადგური იგოეთის მახლობლად.
ენერგეტიკის სფეროს სპეციალისტების შეფასებით, ქარის ენერგიის განვითარება საქართველოსთვის მხოლოდ ეკოლოგიური საკითხი აღარ არის. ის პირდაპირ უკავშირდება ქვეყნის ენერგოუსაფრთხოებას, ელექტროენერგიის იმპორტის შემცირებასა და რეგიონულ ენერგეტიკულ როლს. განსაკუთრებით იმ ფონზე, როდესაც სამხრეთ კავკასიაში ენერგომოთხოვნა იზრდება და საქართველო ცდილობს, როგორც ტრანზიტული, ისე გენერაციის მიმართულებით საკუთარი პოზიციები გააძლიეროს.
თუმცა ექსპერტების ნაწილი ხაზს უსვამს, რომ ქარის ენერგიის სწრაფ განვითარებას ინფრასტრუქტურული გამოწვევებიც ახლავს. საუბარია გადამცემი ქსელების გაძლიერებაზე, ენერგიის დაგროვების სისტემებზე და სისტემური ბალანსის უზრუნველყოფაზე, რადგან ქარის გენერაცია მუდმივი და სტაბილური წყარო არ არის. ასევე პერიოდულად ჩნდება კითხვები გარემოზე ზემოქმედების, ადგილობრივ ეკოსისტემებსა და მოსახლეობასთან კომუნიკაციის მიმართულებით.
მიუხედავად ამისა, ანალიტიკოსების დიდი ნაწილი თანხმდება, რომ საქართველო ენერგეტიკული ტრანსფორმაციის ახალ ეტაპზე გადადის, სადაც ქარის ენერგია თანდათან ჰიდროენერგეტიკის შემდეგ ერთ-ერთ მთავარ სტრატეგიულ მიმართულებად ყალიბდება.
