საქართველოში ალკოჰოლური სასმელების ბოთლებზე QR კოდის დატანა სავალდებულო ხდება. პარლამენტმა „ვაზისა და ღვინის შესახებ“ კანონში ცვლილებები პირველი მოსმენით უკვე მიიღო. ახალი რეგულაციის მიხედვით, ყველა სერტიფიცირებულ ალკოჰოლურ სასმელს, რომელიც ადგილობრივ ბაზარზე ან ექსპორტზე გავა, ეროვნული ღვინის სააგენტოს მიერ გაცემული სპეციალური QR კოდი ექნება, რომელიც ეტიკეტზე, შეფუთვაზე ან კონტეინერზე განთავსდება. ხელისუფლების განმარტებით, ცვლილების მიზანია პროდუქციის კონტროლის გამკაცრება, ფალსიფიკაციის წინააღმდეგ ბრძოლა და ქართული ალკოჰოლური პროდუქციის მიმართ ნდობის გაძლიერება როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო ბაზრებზე.

რეფორმა მხოლოდ QR კოდის დანერგვას არ მოიცავს. კანონში იცვლება „მცირე მარნის“ განმარტებაც და საწარმოო ზღვარი 40 ათასი ლიტრიდან 25 ათას ლიტრამდე მცირდება. ამასთან, სავალდებულო ხდება ორგანოლეპტიკური, ანუ გემოვნური და ხარისხობრივი ტესტირება თითქმის ყველა კატეგორიის ღვინისთვის როგორც ექსპორტზე, ისე ადგილობრივ ბაზარზე. გამონაკლისი მხოლოდ მცირე მარნებში წარმოებულ ნატურალურ ღვინოს შეეხება.

საერთაშორისო პრაქტიკა აჩვენებს, რომ QR კოდები და ციფრული მარკირება ალკოჰოლური სასმელების ბაზარზე სწრაფად იზრდება. ევროკავშირში, იტალიაში, საფრანგეთში, ესპანეთსა და სხვა ღვინის მწარმოებელ ქვეყნებში QR სისტემები უკვე გამოიყენება პროდუქტის წარმომავლობის, ტრეკინგის, ავთენტურობისა და მომხმარებლის ინფორმირების მიზნით. განსაკუთრებით აქტუალურია ეს პრემიუმ და საექსპორტო ბაზრებისთვის, სადაც ყალბი პროდუქციის რისკი მაღალია. საერთაშორისო ღვინის ორგანიზაციები და სურსათის უსაფრთხოების სტანდარტები ბოლო წლებში სულ უფრო მეტად გადადიან ციფრულ იდენტიფიკაციაზე, რაც მომხმარებელს საშუალებას აძლევს რამდენიმე წამში გადაამოწმოს პროდუქტის წარმომავლობა, მწარმოებელი, სერტიფიკატი და ლაბორატორიული ინფორმაცია.

საქართველოს შემთხვევაში საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ღვინო ქვეყნის ერთ-ერთი მთავარი საექსპორტო პროდუქტია. ეროვნული ღვინის სააგენტოს მონაცემებით, ქართული ღვინო უკვე ათეულობით ქვეყანაში გადის, ხოლო ბაზარზე კონკურენცია იზრდება როგორც ევროპულ, ისე აზიურ მიმართულებებზე. ანალიტიკოსების, ღვინის სექტორის ექსპერტებისა და აგრობიზნესის სპეციალისტების შეფასებით, QR კოდების სისტემამ შესაძლოა მნიშვნელოვნად გააძლიეროს ქართული პროდუქციის კონტროლი და საერთაშორისო ბაზრებზე ნდობა, თუმცა პარალელურად გაზარდოს ადმინისტრაციული და ფინანსური ხარჯები მწარმოებლებისთვის, განსაკუთრებით მცირე და საშუალო მარნებისთვის.

Georgia Today-ის მიხედვით, ხელისუფლება მარკირების სისტემიდან დამატებით დაახლოებით 14–15 მილიონი ლარის წლიურ შემოსავალსაც ელოდება. არსებული გათვლებით, QR კოდის ღირებულება დაახლოებით 10 თეთრი იქნება თითო ბოთლზე, ხოლო წლიურად ბაზარზე დაახლოებით 140–150 მილიონი ბოთლი იყიდება.

ექსპერტების შეფასებით, სწორედ აქ ჩნდება მთავარი ეკონომიკური კითხვა — შეძლებს თუ არა სახელმწიფო ახალი რეგულაციის ისე დანერგვას, რომ ხარისხისა და კონტროლის ზრდამ მცირე მეწარმეების კონკურენტუნარიანობა არ დააზიანოს. განსაკუთრებით მგრძნობიარეა მცირე მარნების თემა, რადგან ახალი ზღვრების პირობებში ზოგი მწარმოებელი დაკარგავს იმ შეღავათებს, რაც აქამდე მცირე კატეგორიას ჰქონდა. შედეგად, მათთვის გაიზრდება როგორც ტესტირების, ისე სერტიფიცირებისა და ადმინისტრაციული შესაბამისობის ხარჯები.

ამ პროცესს დამატებით ემატება ეკოლოგიური რეგულაციების გამკაცრებაც. ხელისუფლება პარალელურად მუშაობს პლასტმასის ბოთლების შეზღუდვაზეც, რაც სასმელების ინდუსტრიას კიდევ ერთ გარდამავალ ეტაპში გადაიყვანს. მიუხედავად იმისა, რომ რეგულაციის ნაწილი ბიზნესთან კონსულტაციების შემდეგ 2031 წლამდე გადაიდო, სახელმწიფო გარემოსდაცვით სტანდარტებს ეტაპობრივად მაინც ამკაცრებს.

საბოლოოდ, QR კოდის სავალდებულო სისტემა მხოლოდ ტექნიკური სიახლე აღარ არის. ეს არის მცდელობა, ქართული ღვინისა და ალკოჰოლური ბაზარი უფრო ციფრული, კონტროლირებადი და საერთაშორისო სტანდარტებთან თავსებადი გახდეს. წარმატების შემთხვევაში, საქართველომ შეიძლება მნიშვნელოვნად გააძლიეროს პროდუქციის რეპუტაცია და ექსპორტის ხარისხობრივი პოზიციონირება. თუმცა, თუ რეგულაცია ზედმეტ ადმინისტრაციულ ტვირთად იქცა, რისკი არსებობს, რომ მცირე მწარმოებლებისთვის ბაზარზე ოპერირება გაცილებით რთული გახდეს.

წყაროები: