უკრაინის საგარეო დაზვერვის მიერ მოპოვებული რუსული შიდა დოკუმენტები აჩვენებს, რომ ომის ხანგრძლივობა რუსეთის ეკონომიკაზე სულ უფრო მძიმე სტრუქტურულ ზეწოლად გარდაიქმნება. ვოლოდიმირ ზელენსკის განცხადებით, მოსკოვი ცდილობს დამალოს მონაცემები, რომლებიც ენერგეტიკულ სექტორში, საბანკო სისტემასა და სახელმწიფო ფინანსებში მზარდ პრობლემებს ასახავს. მისი თქმით, ერთმა რუსულმა ნავთობკომპანიამ, რომელიც ბაზრის უმსხვილეს მოთამაშეებადაც არ ითვლება, დაახლოებით 400 მოქმედი ჭაბურღილი იძულებით გააჩერა. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან რუსეთის კლიმატურ და ტექნოლოგიურ პირობებში გაჩერებული ჭაბურღილების ხელახლა ამუშავება ბევრად უფრო რთული და ძვირია, ვიდრე ბევრ სხვა ნავთობმომპოვებელ ქვეყანაში.

ენერგეტიკული პრობლემების მეორე მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია ნავთობის გადამუშავების შემცირება. უკრაინის მხარე აცხადებს, რომ 2026 წლის პირველ თვეებში რუსეთში გადამუშავება, სულ მცირე, 10 პროცენტით დაეცა. ეს მონაცემი ემთხვევა Reuters-ის ცნობებსაც, რომლის მიხედვითაც, უკრაინული დრონების დარტყმების შემდეგ ცენტრალური რუსეთის რამდენიმე მსხვილმა ნავთობგადამამუშავებელმა ქარხანამ მუშაობა შეაჩერა ან მნიშვნელოვნად შეამცირა წარმოება. დაზიანებული სიმძლავრეები რუსეთის გადამუშავების დაახლოებით მეოთხედს, ბენზინის წარმოების 30 პროცენტზე მეტს და დიზელის წარმოების მეოთხედს უკავშირდება.

ეკონომიკური სურათის ყველაზე მძიმე ნაწილი სახელმწიფო ფინანსებია. რუსეთის ფედერალურმა ბიუჯეტმა 2026 წლის იანვარ აპრილში 5.877 ტრილიონი რუბლის დეფიციტი აჩვენა, რაც მთლიანი შიდა პროდუქტის 2.5 პროცენტს უდრის. ამავე პერიოდში შემოსავლები 4.5 პროცენტით შემცირდა, ხარჯები კი 15.7 პროცენტით გაიზარდა. ნავთობისა და გაზის შემოსავლები 38.3 პროცენტით დაეცა, რაც ადასტურებს, რომ ომის ხარჯების ზრდა და ენერგოშემოსავლების არასტაბილურობა რუსეთის ბიუჯეტს ერთდროულად აწვება.

უკრაინის დაზვერვის ცნობით, საბანკო სექტორშიც კრიტიკული ვითარებაა. ზელენსკის განცხადებით, 11 ფინანსურ ინსტიტუტს ლიკვიდაცია ემუქრება, კიდევ რვა ბანკს კი ისეთი პრობლემები დაუგროვდა, რომელთა მოგვარება გარე რესურსების გარეშე რთული იქნება. ამ მონაცემის დამოუკიდებლად გადამოწმება შეზღუდულია, რადგან ის დაზვერვის მიერ მოპოვებულ შიდა რუსულ დოკუმენტებს ეფუძნება, თუმცა ბიუჯეტის დეფიციტი, მაღალი სამხედრო ხარჯები, რეგიონული ბიუჯეტების ვალის ზრდა და ენერგეტიკული შემოსავლების შემცირება ფინანსურ სექტორზე წნეხს ლოგიკურად აძლიერებს. რუსეთის ფინანსთა მინისტრმა ანტონ სილუანოვმაც დაადასტურა, რომ რეგიონული ბიუჯეტების საერთო დეფიციტი 2026 წელს 27 პროცენტით, 1.9 ტრილიონ რუბლამდე გაიზრდება.

ანალიტიკოსები, ექსპერტები და ენერგეტიკის სპეციალისტები ამ ვითარებას აფასებენ როგორც რუსეთის ეკონომიკის გამოფიტვის ეტაპს და არა ერთჯერად შოკს. მათი შეფასებით, უკრაინის დარტყმები ნავთობგადამამუშავებელ ინფრასტრუქტურაზე მხოლოდ სამხედრო ოპერაცია აღარ არის. ეს არის ეკონომიკური ზეწოლის ინსტრუმენტი, რომელიც მიზნად ისახავს კრემლის საბიუჯეტო შემოსავლების შემცირებას, საწვავის შიდა ბაზრის დაძაბვას და ომის დაფინანსების გაძვირებას. ამასთან, სანქციები ზღუდავს ტექნოლოგიებზე, ფინანსურ არხებსა და კაპიტალზე წვდომას, რის გამოც რუსეთისთვის დაზიანებული ინფრასტრუქტურის აღდგენა უფრო ძვირი და ნელი ხდება.

საერთო სურათი ასეთია: რუსეთი კვლავ ინარჩუნებს მნიშვნელოვან ნავთობშემოსავლებს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა გლობალური ფასები იზრდება, თუმცა ეკონომიკის მდგრადობა უფრო ძვირად უჯდება. ბიუჯეტის დეფიციტი, ენერგეტიკული ობიექტების დაზიანება, საბანკო სექტორის რისკები და რეგიონული ვალების ზრდა აჩვენებს, რომ ომის ფასი რუსეთის შიდა სისტემაში უკვე არა მხოლოდ სამხედრო, არამედ ფინანსურ და საწარმოო კრიზისადაც გარდაიქმნება. სწორედ ამიტომ, კიევი ცდილობს, ეს მონაცემები საერთაშორისო პარტნიორებს მიაწოდოს, რათა სანქციების გამკაცრებისა და მათი გვერდის ავლის სქემების შეზღუდვისთვის დამატებითი არგუმენტები შექმნას.

წყაროები: