საფრანგეთში ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური ეკოლოგიური პროექტი იწყება. საუბარია ე.წ. „გაველურების“ ინიციატივაზე, რომელიც ალპების დოფინეს რეგიონში დაახლოებით 500 000 ჰექტარ ტერიტორიას მოიცავს. პროექტის მთავარი მიზანია ბუნებრივი ეკოსისტემების აღდგენა, ველური ცხოველების დაბრუნება, მდინარეების ბუნებრივი დინების აღდგენა და კლიმატის ცვლილებების მიმართ უფრო მდგრადი გარემოს შექმნა. პროექტს ორგანიზაციები Rewilding Europe და Rewilding France ხელმძღვანელობენ.

პროექტის ზუსტი სრული ბიუჯეტი ამ ეტაპზე საჯაროდ გამოცხადებული არ არის, თუმცა ცნობილია, რომ ინიციატივას ხელმძღვანელობენ Rewilding Europe და Rewilding France, რომლებიც დაფინანსებას იღებენ ევროპული გარემოსდაცვითი ფონდებიდან, კერძო დონორებისგან, ევროკავშირის ეკოლოგიური პროგრამებიდან და პარტნიორი ორგანიზაციებისგან. Rewilding Europe-ს ადრე მხარდაჭერა ჰქონდა ასევე European Investment Bank-ისგან, რომელმაც ორგანიზაციის ფინანსურ პლატფორმას Rewilding Europe Capital €6 მილიონიანი სასესხო მხარდაჭერა გამოუყო ბუნებაზე დაფუძნებული ეკონომიკური პროექტებისთვის. თავად დოფინეს ალპების პროექტი დაახლოებით 480 000-500 000 ჰექტარს მოიცავს და საფრანგეთის ისტორიაში ყველაზე მასშტაბურ „გაველურების“ ინიციატივად მიიჩნევა. პროექტი მოიცავს ტყეების, მდინარეების და ველური ეკოსისტემების აღდგენას, ბუნებრივი ძოვების სისტემების დაბრუნებას და კლიმატის ცვლილებების მიმართ მდგრადი გარემოს შექმნას.

დოფინეს ალპები სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში მდებარეობს და მოიცავს ტერიტორიებს გრენობლს, მონტელიმარსა და გაპს შორის. რეგიონი ცნობილია ალპური ტყეებით, მდინარეებით, მთის საძოვრებითა და უნიკალური ბიომრავალფეროვნებით. ბოლო ათწლეულებში სოფლების დაცლისა და სოფლის მეურნეობის შემცირების ფონზე, ბუნებამ ამ ტერიტორიებზე ნაწილობრივ თვითაღდგენა უკვე დაიწყო. სწორედ ამ პროცესის გაძლიერებას ცდილობს ახალი პროექტიც.

პროექტის ფარგლებში იგეგმება ისეთი სახეობების პოპულაციის ზრდა და დაცვა, როგორებიცაა ალპური მთის თხა, ირემი, მგელი, ფოცხვერი, წავი, თახვი და ოთხივე ევროპული სვავის სახეობა. ასევე განიხილება ნახევრად ველური ცხენებისა და მსხვილფეხა ცხოველების გამოყენება, რათა ბუნებრივმა ძოვებამ ტყეებსა და საძოვრებს ეკოლოგიური ბალანსი შეუნარჩუნოს. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ასეთი ბუნებრივი ძოვება ხელს უშლის ბუჩქების უკონტროლო გავრცელებას და ამცირებს მასშტაბური ტყის ხანძრების რისკს.

ერთ-ერთი მთავარი მიმართულებაა მდინარეების აღდგენა. პროექტი ითვალისწინებს ხელოვნური ბარიერების ნაწილის მოხსნას, მდინარეების დატბორვის ზონებთან ხელახლა დაკავშირებას და ჭაობების აღდგენას. სპეციალისტები ამბობენ, რომ ასეთი ეკოსისტემები უკეთ იკავებს წყალს, ამცირებს წყალდიდობების რისკს და გვალვების დროს ბუნებრივ რეზერვუარად მუშაობს. კლიმატის ცვლილების ფონზე, როდესაც ევროპაში ექსტრემალური სიცხეები და გვალვები იზრდება, ეს მიმართულება განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს.

პროექტს ეკონომიკური მიზნებიც აქვს. ანალიტიკოსები და ეკოლოგიური ეკონომიკის სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ „გაველურების“ მსგავსი ინიციატივები უკვე აღარ განიხილება მხოლოდ გარემოს დაცვის პროგრამებად. ისინი სულ უფრო მეტად იქცევა რეგიონული განვითარების და ე.წ. მწვანე ეკონომიკის ნაწილად. დოფინეს ალპებში ბუნების აღდგენა უნდა დაეხმაროს ეკოტურიზმს, მცირე ბიზნესებს, სასტუმროებს, გიდებს, ტრანსპორტის სექტორსა და ადგილობრივ ფერმერებს. პროექტის ავტორები ამბობენ, რომ ბუნებაზე დაფუძნებული ეკონომიკა შეიძლება გახდეს ალტერნატივა იმ რეგიონებისთვის, რომლებიც მოსახლეობის შემცირებასა და ტრადიციული ეკონომიკური მოდელების დასუსტებას ეჯახებიან.

განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ტყეების მართვასაც. პროექტის ფარგლებში იქმნება ე.წ. „ძველი ტყეების ქსელები“, სადაც ხეების მოჭრა მინიმუმამდე შემცირდება და ტყეს ბუნებრივი განვითარებისთვის მეტ სივრცეს მისცემენ. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ასეთი ტყეები უკეთ ინახავს ნახშირორჟანგს, უფრო მდგრადია გვალვებისა და დაავადებების მიმართ და ბიომრავალფეროვნებისთვის უფრო ღირებულ გარემოს ქმნის.

თუმცა პროექტს წინააღმდეგობაც ახლავს. ადგილობრივი ფერმერების ნაწილი განსაკუთრებით მგლებისა და სხვა მტაცებლების დაბრუნებას ეწინააღმდეგება. მათი შიში უკავშირდება პირუტყვის უსაფრთხოებასა და სოფლის მეურნეობის ხარჯების ზრდას. პროექტის ორგანიზატორები ცდილობენ კომპრომისის პოვნას და ფერმერებს ელექტრონულ ღობეებს, მცველ ძაღლებსა და კომპენსაციის მექანიზმებს სთავაზობენ. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ მსგავსი პროექტების წარმატება მხოლოდ ეკოლოგიაზე არაა დამოკიდებული. მთავარი გამოწვევა ადგილობრივი მოსახლეობის მხარდაჭერის მოპოვებაა.

ევროპაში მსგავსი „გაველურების“ პროექტები სულ უფრო პოპულარული ხდება. ევროკავშირი და გარემოსდაცვითი ფონდები მილიარდობით ევროს ხარჯავენ ეკოსისტემების აღდგენაში, რადგან კლიმატის ცვლილება, ბიომრავალფეროვნების შემცირება და წყლის რესურსების კრიზისი უკვე ეკონომიკურ საფრთხედ განიხილება. სპეციალისტები მიიჩნევენ, რომ მომავალში ბუნებრივი ეკოსისტემები შეიძლება ისეთივე მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურა გახდეს, როგორიც ენერგეტიკა ან ტრანსპორტია.

საბოლოოდ, დოფინეს ალპების პროექტი მხოლოდ გარემოსდაცვითი ექსპერიმენტი არ არის. ის ევროპაში ახალი ეკონომიკური და ეკოლოგიური მოდელის ტესტადაც აღიქმება, სადაც ბუნების აღდგენა ერთდროულად უნდა გახდეს კლიმატის წინააღმდეგ ბრძოლის, რეგიონული განვითარების და მდგრადი ეკონომიკის საფუძველი.

წყაროები: