საქართველოს მთავრობამ 26 მაისის ღონისძიებების დაფინანსება წელს კიდევ გაზარდა. ბოლო განკარგულებით, დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიებების ორგანიზებისთვის 10 უწყებაზე თითქმის 9 მილიონი ლარი გადანაწილდა, მაშინ როცა რამდენიმე დღით ადრე სარეზერვო ფონდიდან უკვე 8 მილიონ ლარზე მეტი იყო გამოყოფილი. ოფიციალური განმარტებით, თანხები სხვადასხვა კულტურულ, სამხედრო, საგანმანათლებლო და საორგანიზაციო აქტივობებს მოხმარდება, თუმცა საკითხმა პოლიტიკური და საზოგადოებრივი დისკუსია უკვე გაამწვავა, რადგან დამოუკიდებლობის დღის აღნიშვნა წელს განსაკუთრებულ პოლიტიკურ და სოციალურ კონტექსტში ხვდება.

ბოლო დღეებში მიღებული რამდენიმე განკარგულებით, მთავრობამ 26 მაისის ღონისძიებებისა და პარალელურად, ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების 1700 წლისთავთან დაკავშირებული აქტივობებისთვის, სარეზერვო ფონდიდან ჯამში თითქმის 15 მილიონ ლარზე მეტი გამოყო. ოფიციალური განმარტებით, თანხები კულტურულ, სამხედრო, საორგანიზაციო და საიუბილეო ღონისძიებებს მოხმარდება, თუმცა პროცესმა უკვე გააჩინა პოლიტიკური, ეკონომიკური და იდეოლოგიური დისკუსია — ცდილობს თუ არა ხელისუფლება დამოუკიდებლობის დღის ახალი კონცეფციის შექმნას, სადაც სახელმწიფოებრიობა, ეკლესია და ეროვნული იდენტობა ერთიან პოლიტიკურ ნარატივად გაერთიანდება.

მთავრობის ბოლო განკარგულებით, საქართველოს საპატრიარქო სარეზერვო ფონდიდან დამატებით 5 300 000 ლარს მიიღებს. თანხა ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების 1700 წლისთავთან დაკავშირებული ღონისძიებებისთვის არის განკუთვნილი, თუმცა დოკუმენტში დაკონკრეტებული არ არის, კონკრეტულად რა აქტივობებზე დაიხარჯება ეს რესურსი. ამავდროულად, ხელისუფლებამ დამოუკიდებლობის დღის ღონისძიებებისთვის დამატებით 8 მილიონ ლარზე მეტი გამოყო. ყველაზე დიდი დაფინანსება თავდაცვისა და კულტურის სამინისტროებს შეხვდა. დაგეგმილ აქტივობებს შორისაა სამხედრო და კულტურული ღონისძიებები, რეგიონული პროგრამები და საქართველოს ჰიმნის ერთდროული გაჟღერება ქვეყნის რკინიგზის სადგურებსა და სამგზავრო ვაგონებში 17:10 საათზე — ზუსტად იმ დროს, როდესაც 1918 წელს დამოუკიდებლობის აქტს მოეწერა ხელი.

თუმცა, წლევანდელი 26 მაისი წინა წლებისგან არა მხოლოდ მასშტაბით, არამედ შინაარსობრივი აქცენტებითაც განსხვავდება. დამოუკიდებლობის დღის ოფიციალურ ვიზუალურ კამპანიაში პირველად გამოჩნდა მკვეთრი აქცენტი ქრისტიანულ სახელმწიფოსა და რელიგიურ იდენტობაზე. პარლამენტის შენობასა და დედაქალაქის სხვადასხვა ლოკაციაზე გამოკრული ბანერები დამოუკიდებლობის დღის კონტექსტს რელიგიურ სიმბოლიკასთან აკავშირებს. განსაკუთრებული ყურადღება მიიქცია გარდაცვლილი პატრიარქის, ილია მეორის გამოსახულებამ, რომელიც ხელისუფლების ოფიციალურ ვიზუალურ კონცეფციაში ცენტრალურ ადგილს იკავებს.

პოლიტიკური ანალიტიკოსების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ხელისუფლება ცდილობს, ეროვნული იდენტობის ახალი ფორმულა ჩამოაყალიბოს, სადაც ქართული სახელმწიფოებრიობა და მართლმადიდებლური ტრადიცია ერთმანეთთან მჭიდროდ იქნება დაკავშირებული. მათი შეფასებით, ეს მხოლოდ ისტორიული ან კულტურული აქცენტი აღარ არის — ეს არის პოლიტიკურ-იდეოლოგიური გზავნილი, რომელიც საზოგადოების კონსერვატიულ ნაწილზეა გათვლილი და სახელმწიფოს ლეგიტიმაციას ეკლესიის გავლენასთან აკავშირებს.

მმართველი გუნდის მხარდამჭერები კი განსხვავებულ არგუმენტს აყენებენ. მათი შეფასებით, ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების 1700 წლისთავი მართლაც ისტორიული თარიღია და მისი ფართო აღნიშვნა ბუნებრივია ქვეყნისთვის, სადაც მართლმადიდებლობა საუკუნეების განმავლობაში ეროვნული თვითმყოფადობის ერთ-ერთ მთავარ საყრდენს წარმოადგენდა. მათივე აზრით, 26 მაისისა და ამ საიუბილეო თარიღის ერთმანეთთან დაკავშირება სახელმწიფოს ისტორიული მეხსიერებისა და კულტურული იდენტობის გაძლიერებას ემსახურება.

თუმცა, პოლიტიკური სიმბოლიზმის პარალელურად, სულ უფრო მწვავე ხდება დისკუსია ბიუჯეტის პრიორიტეტებზე. ეკონომისტებისა და სამოქალაქო სექტორის ნაწილის შეფასებით, მილიონობით ლარის გამოყოფა საზეიმო და იდეოლოგიურ ღონისძიებებზე განსაკუთრებით სენსიტიურია იმ ფონზე, როცა ქვეყანაში სოციალური და ჯანდაცვის პრობლემები კვლავ მწვავედ დგას. კრიტიკოსები ყურადღებას ამახვილებენ იმაზე, რომ დაფინანსება სწორედ სარეზერვო ფონდიდან გამოიყო — მექანიზმიდან, რომელიც, წესით, კრიზისულ და გადაუდებელ საჭიროებებს უნდა მოხმარდეს.

დისკუსია კიდევ უფრო გამწვავდა მას შემდეგ, რაც პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ რამდენიმე დღის წინ დიუშენის სინდრომის მქონე ბავშვებისთვის ძვირადღირებული მედიკამენტების დაფინანსებაზე საუბრისას განაცხადა, რომ „ხალხის ფული ფარმაცევტულ მაფიას არ უნდა მოხმარდეს“. სწორედ ამ კონტექსტში, ეკლესიისთვის დამატებით 5.3 მილიონი ლარის გამოყოფა საზოგადოების ნაწილისთვის პოლიტიკური კონტრასტის სიმბოლოდ იქცა — სოციალური და ჯანდაცვის მოთხოვნების ფონზე ხელისუფლება მილიონებს გამოყოფს სიმბოლურ და საიუბილეო ღონისძიებებზე.

საზოგადოებრივი შეფასებები კიდევ უფრო პოლარიზებულია იმის გამოც, რომ წლევანდელი დამოუკიდებლობის დღე აშკარად განსხვავებული პოლიტიკური გარემოს ფონზე ტარდება. ბოლო თვეებში ქვეყანაში მიმდინარე საპროტესტო პროცესების ფონზე, რუსთაველის გამზირი, რომელიც წლების განმავლობაში დამოუკიდებლობის დღის მთავარი სივრცე იყო, ღონისძიებების ოფიციალური ცენტრი აღარ იქნება. ოპოზიციისა და კრიტიკოსების ნაწილი ამას პოლიტიკურ გადაწყვეტილებად აფასებს და ფიქრობს, რომ ხელისუფლება ცდილობს, ოფიციალური საზეიმო სივრცე საპროტესტო სივრცეს დააშოროს.

მეორე მხარე კი მიიჩნევს, რომ რეგიონში არსებული უსაფრთხოების რისკების, პოლიტიკური პოლარიზაციისა და გეოპოლიტიკური დაძაბულობის ფონზე, სახელმწიფოსთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეროვნული ერთიანობის, სტაბილურობისა და ინსტიტუციური ძალის დემონსტრირება. მათი შეფასებით, სწორედ ამას ემსახურება როგორც 26 მაისის მასშტაბური ფორმატი, ისე ეკლესიის თემატიკის გააქტიურება.

ფინანსური თვალსაზრისით, მთავარი კითხვა ისევ ღიად რჩება — სად გადის ზღვარი სახელმწიფოს სიმბოლურ პოლიტიკასა და ბიუჯეტის ეფექტიან ხარჯვას შორის. დამოუკიდებლობის დღის აღნიშვნა ნებისმიერი სახელმწიფოსთვის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და კულტურული აქტია, თუმცა საქართველოში წლიდან წლამდე იზრდება დისკუსია იმაზე, რამდენად სწორად ნაწილდება რესურსი იმ პირობებში, როცა მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ინფლაციას, ძვირადღირებულ მედიკამენტებს, სოციალურ პრობლემებსა და ეკონომიკურ გაურკვევლობას ებრძვის.

საბოლოოდ, წლევანდელი 26 მაისი მხოლოდ ისტორიული თარიღის აღნიშვნა აღარ არის. ის გადაიქცა სივრცედ, სადაც ერთმანეთს ეჯახება სახელმწიფო იდენტობა, ეკლესიის გავლენა, სოციალური პოლიტიკა, ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პოლიტიკური სიმბოლიზმი. სწორედ ამიტომ, მთავარი დისკუსია უკვე არა მხოლოდ იმაზე მიდის, რამდენი მილიონი იხარჯება, არამედ იმაზეც, რა გზავნილს აგზავნის ხელისუფლება ამ თანხებით, ამ სიმბოლოებითა და ამ ახალი ნარატივით საზოგადოების მიმართ.

წყაროები: