როგორც წესი, ყავის დალევა ასოცირებულია სიფხიზლის ზრდასთან, მაგრამ როგორც ახალი კვლევა აჩვენებს, მას ასევე შეუძლია დაგვეხმაროს მღელვარებისა და დეპრესიის განვითარების რისკის შემცირებაში. თანაც, არსებობს გარკვეული რაოდენობაც — რამდენი ყავა უნდა დავლიოთ საუკეთესო ეფექტის მისაღწევად.
ჩინეთის ფუდანის უნივერსიტეტის მკვლევრებს სურდათ შეეფასებინათ წინა კვლევების გაურკვეველი დასკვნები, რათა შეესწავლათ, გვიცავს თუ არა კოფეინის მოხმარება განწყობისა და სტრესული აშლილობების განვითარებისგან.
მათ უზარმაზარი ოდენობის მონაცემები გამოიყენეს — ჩანაწერები 461 586 ადამიანის შესახებ, რომელთაგან ყველას კვლევის პერიოდის დასაწყისში კარგი მენტალური ჯანმრთელობა ჰქონდა; მათ საშუალოდ 13,4 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ. თვითმოხსენება ყავის მოხმარების შეადარეს მომავალში დასმულ ჯანმრთელობის დიაგნოზებთან.
სტატისტიკური რიცხვების ანალიზმა აჩვენა, რომ ვინც დღეში 2-3 ჭიქა ყავას სვამდა, ყველაზე ნაკლებად განუვითარდათ მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემები, ვიდრე მათ, ვინც ყავას ან საერთოდ არ სვამდა, ან სვამდა დღეში სამ ჭიქაზე ნაკლებს.
სკალის ზედა ბოლოში, ანუ დღეში ხუთი და მეტი ჭიქა ყავის მოხმარება დაკავშირებული იყო განწყობის აშლილობების მაღალ რისკთან.
„ყავის მოხმარებასა და მენტალურ აშლილობებს შორის J-ს ფორმის კავშირები გამოიკვეთა, რაც მიუთითებს, რომ ყავის ზომიერი სმა შეიძლება სასარგებლო იყოს მენტალური ჯანმრთელობისთვის“, — წერენ მკვლევრები.
J-ს კავშირი უცვლელი დარჩა ყავის სხვადასხვა ტიპების შემთხვევაში — დაფქული, ხსნადი და უკოფეინოც კი; ამასთანავე, ყავის მოხმარების ბენეფიტები კაცებში უფრო მეტი იყო, ვიდრე ქალებში.
მკვლევრებმა სიფრთხილით გაითვალისწინეს მრავალი ხელშემწყობი ფაქტორი, მათ შორის ასაკი, განათლება, ვარჯიშის ჩვევები და რელევანტური თანმხლები ჯანმრთელობის მდგომარეობები — რამაც გაზარდა იმის ალბათობა, რომ სწორედ ყავის მოხმარება იყო კავშირში სხვაობასთან.
თუმცა, კვლევა მიზეზშედეგობრივი კავშირის დამტკიცებას ვერ ახერხებს. მონაწილეებს ყავის სმის ჩვევების შესახებ მხოლოდ ერთხელ ჰკითხეს, კვლევის პერიოდის დასაწყისში და ამის მონიტორინგი აღარ ხდებოდა დროთა განმავლობაში.
მკვლევრებმა გენეტიკური ანალიზებიც ჩაატარეს, გამოავლინეს კვლევის ის მონაწილეები, რომელთა გენებიც მიუთითებდა, რომ ისინი უკეთესად ან უარესად უნდა ახდენდნენ კოფეინის მეტაბოლიზებას. თუმცა, ამ გენეტიკურმა ქვეტიპებმა კავშირებზე გავლენა ნამდვილად ვერ მოახდინა.
ცნობილია, რომ კოფეინი მრავალ სხვადასხვა ბიოაქტიურ ნივთიერებას შეიცავს; მკვლევრები ფიქრობენ, რომ ზოგიერთ მათგანს შეიძლება დამამშვიდებელი და ანთების საწინააღმდეგო ეფექტი ჰქონდეს თავის ტვინის იმ წრედებზე, რომლებიც განწყობასთან და სტრესთანაა დაკავშირებული. წარსულში ჩატარებული კვლევები მიუთითებს, რომ ასეთივე პროცესები შეიძლება იცავდეს ტვინს დაავადებისგან.
მიუხედავად იმისა, რომ მკვლევრებს ტვინზე რაიმე ეფექტი პირდაპირ არ გაუზომავთ, დასკვნები გვთავაზობს გამოსადეგ მინიშნებებს თავის ტვინზე ყავის ეფექტების შესახებ — თანაც, ზოგიერთს საკმაოდ ცხადად.
„წინა კვლევებმა, რომლებშიც სწავლობდნენ კავშირებს ყავის მოხმარებასა და მენტალურ ჯანმრთელობას შორის, კერძოდ დეპრესიასა და მღელვარებას შორის — გამოავლინა არათანმიმდევრული შედეგები კავშირების მიმართულებასთან ან ოპტიმალურ დღიურ მიღებასთან დაკავშირებით. ეს შეუსაბამობები ნაწილობრივ შეიძლება აიხსნას მეთოდოლოგიური არაერთგვაროვნებით, მათ შორის კვლევის დიზაინის, ნიმუშის ზომისა და პოპულაციის მახასიათებლების განსხვავებებით“, — წერენ მკვლევრები.
წინა კვლევები ყავას უკავშირებს დიდხანს სიცოცხლეს, გულის დაავადებებისგან დაცვას, სხეულის წონის რეგულირების გაუმჯობესებას; შესაბამისად, ის უკვე დაკავშირებულია ფიზიკური ჯანმრთელობის მრავალ ბენეფიტთან — ამჯერად, ამ სიას შეგვიძლია მენტალური ჯანმრთელობაც დავამატოთ.
მიუხედავად იმისა, რომ მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემები სულ უფრო ხშირდება, ნამდვილად გადაუდებელი აუცილებლობაა სტრესთან და მღელვარებასთან საბრძოლველი საშუალებებისა და პრევენციული ზომების ძებნა. მარტივი გადაწყვეტები, როგორიცაა დღეში სამი ჭიქა ყავა, შეიძლება მილიონობით ადამიანისთვის აღმოჩნდეს სარგებლის მომტანი.
კვლევა Journal of Affective Disorders-ში გამოქვეყნდა.
მომზადებულია ScienceAlert-ის მიხედვით.
