„ჯეოქეისის“ მკვლევარი, გიორგი ანთაძე აშშ-ის 2026 წლის „ეროვნული თავდაცვის სტრატეგიას“ მიმოიხილავს.
როგორც ის სოციალურ ქსელში წერს, დოკუმენტი ასახავს პრეზიდენტ ტრამპის ადმინისტრაციის რადიკალურად განსხვავებულ მიდგომას აშშ-ის თავდაცვისა და საგარეო პოლიტიკის მიმართ, რომელიც ეფუძნება „მშვიდობას ძალისმიერი პოზიციიდან“ (Peace Through Strength) და „ამერიკა უპირველეს ყოვლისა“ (America First) პრინციპებს.
პოსტს "კომერსანტი" უცვლელად გთავაზობთ.
"გამოქვეყნდა აშშ-ს 2026 წლის „ეროვნული თავდაცვის სტრატეგია“ (NDS), რომელიც გამოცემულია „ომის დეპარტამენტის“ (Department of War) მიერ. დოკუმენტი ასახავს პრეზიდენტ ტრამპის ადმინისტრაციის რადიკალურად განსხვავებულ მიდგომას აშშ-ის თავდაცვისა და საგარეო პოლიტიკის მიმართ, რომელიც ეფუძნება „მშვიდობას ძალისმიერი პოზიციიდან“ (Peace Through Strength) და „ამერიკა უპირველეს ყოვლისა“ (America First) პრინციპებს.
რას ამბობს დოკუმენტი?
- ძირითადი ფილოსოფია და მიდგომა რეალიზმი იდეალიზმის ნაცვლად: სტრატეგია უარყოფს წინა ადმინისტრაციების „გლობალისტურ“ და „უტოპიურ“ იდეებს, როგორიცაა ერების შენება (nation-building) და დემოკრატიის გავრცელება. სანაცვლოდ, აქცენტი კეთდება „მოქნილ, პრაქტიკულ რეალიზმზე“, რომელიც მხოლოდ ამერიკის კონკრეტულ ინტერესებს ემსახურება. ომის დეპარტამენტის როლი: დეპარტამენტის მთავარი მიზანია ომების მოგება და ამით მათი თავიდან აცილება (შეკავება). აღდგენილია „მეომრის ეთოსი“ (warrior ethos).
- უსაფრთხოების გარემო და საფრთხეები.დოკუმენტი საფრთხეებს პრიორიტეტების მიხედვით ალაგებს: ჩინეთი (PRC): განხილულია როგორც მთავარი სტრატეგიული გამოწვევა. მიზანი არ არის ჩინეთის განადგურება ან დამცირება, არამედ ძალთა ბალანსის შენარჩუნება ინდო-წყნარ ოკეანეში, რათა ჩინეთმა ვერ შეძლოს აშშ-ს ან მისი მოკავშირეებზე დომინირება. აქ იმეორებს ფაქტიურად ერ.უსაფრთხოების სტრატეგიას.
რუსეთი: შეფასებულია როგორც „მართვადი საფრთხე“. დოკუმენტის მიხედვით, ევროპელი მოკავშირეების ეკონომიკური პოტენციალი ბევრად აღემატება რუსეთისას, ამიტომ ევროპამ თავად უნდა იტვირთოს რუსეთის შეკავების მთავარი ტვირთი. ირანი: დოკუმენტში საუბარია წარსულში ჩატარებულ ოპერაციაზე „შუაღამის ურო“ (Operation MIDNIGHT HAMMER), რომლითაც აშშ-მა გაანადგურა ირანის ბირთვული პროგრამა. ირანი და მისი „წინააღმდეგობის ღერძი“ დასუსტებულია, მაგრამ კვლავ წარმოადგენს საფრთხეს. ჩრდილოეთ კორეა (DPRK): განიხილება როგორც პირდაპირი ბირთვული საფრთხე აშშ-ის ტერიტორიისთვის. - სტრატეგიული მიდგომა — 4 მთავარი მიმართულება (Lines of Effort)სტრატეგია ეყრდნობა ოთხ ძირითად მიმართულებას:აშშ-ის ტერიტორიის (Homeland) დაცვასაზღვრების დაცვა: საზღვრის უსაფრთხოება გათანაბრებულია ეროვნულ უსაფრთხოებასთან. აქცენტია არალეგალური მიგრაციის და ნარკო-ტერორიზმის აღკვეთაზე.„მონროს დოქტრინის“ აღდგენა (ტრამპის შესწორება): აშშ არ დაუშვებს უცხო ძალების გავლენას დასავლეთ ნახევარსფეროში. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა პანამის არხს, გრენლანდიას და მექსიკის ყურეს.სარაკეტო თავდაცვა: საუბარია „ამერიკის ოქროს გუმბათის“ (Golden Dome) შექმნაზე საჰაერო და სარაკეტო თავდაცვისთვის.II. ჩინეთის შეკავება ინდო-წყნარ ოკეანეშიშეკავება უარყოფით (Deterrence by Denial): სტრატეგია ითვალისწინებს „პირველი კუნძულების ჯაჭვის“ (First Island Chain) გასწვრივ ძლიერი თავდაცვის ხაზის შექმნას, რათა ჩინეთმა ვერ შეძლოს აგრესია.(რაზეც სულ ვსაუბრობ ხოლმე- საზღვაო ალყა). მიდგომა არის „ძალა და არა კონფრონტაცია“. აშშ მზადაა მოლაპარაკებებისთვის, მაგრამ მხოლოდ ძლიერი პოზიციიდან.III. ტვირთის განაწილება მოკავშირეებთან (Burden-Sharing)ეს არის სტრატეგიის ერთ-ერთი ყველაზე რადიკალური ნაწილი. აშშ აღარ აპირებს მოკავშირეების თავდაცვის სუბსიდირებას. ახალი სტანდარტი: ნატოს და სხვა მოკავშირეებისგან მოთხოვნილია მშპ-ის 5%-ის ხარჯვა თავდაცვაზე (აქედან 3.5% უშუალოდ სამხედრო შესაძლებლობებზე, 1.5% უსაფრთხოების სხვა ხარჯებზე). ევროპამ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა რუსეთის შეკავებაზე და უკრაინის მხარდაჭერაზე, ხოლო აშშ-ის როლი იქნება შეზღუდული და დამხმარე.IV. აშშ-ის თავდაცვის ინდუსტრიული ბაზის „სუპერ-გადატენვა“ მიზანია ამერიკული ინდუსტრიის აღორძინება და წარმოების აშშ-ში დაბრუნება (re-shoring).ეს განიხილება როგორც ეროვნული მობილიზაცია, მეორე მსოფლიო ომის მასშტაბების მსგავსად, რათა აშშ გახდეს მსოფლიოს „არსენალი“.
- ოპერაციული მაგალითები (დოკუმენტის კონტექსტში)დოკუმენტი ახსენებს რამდენიმე სამხედრო ოპერაციას, როგორც წარმატებულ მაგალითებს:Operation ABSOLUTE RESOLVE: ნარკო-ტერორისტების წინააღმდეგ დასავლეთ ნახევარსფეროში. Operation MIDNIGHT HAMMER: ირანის ბირთვული პროგრამის განადგურება.Operation ROUGH RIDER: ჰუსიტების წინააღმდეგ მიმართული დარტყმები.შეჯამებაეს დოკუმენტი აცხადებს აშშ-ის საგარეო პოლიტიკის ფუნდამენტურ ცვლილებას: გლობალური პოლიციელის როლიდან გადასვლას მკაცრად ნაციონალურ ინტერესებზე ორიენტირებულ სტრატეგიაზე, სადაც მოკავშირეებს მოეთხოვებათ საკუთარი თავის დაცვა, ხოლო აშშ ფოკუსირდება ჩინეთზე, საზღვრების დაცვასა და ინდუსტრიულ აღმავლობაზე." - წერს ანთაძე.
