ხშირად გვგონია, რომ რაც უფრო ბევრი მოსახლეობა ჰყავს ქვეყანას, მით უფრო ძლიერი ეკონომიკა უნდა ჰქონდეს?! -  ერთი შეხედვით, ლოგიკურიც არის: მეტი ადამიანი ნიშნავს მეტ მუშახელს, მეტ მომხმარებელს და უფრო დიდ ბაზარს, თუმცა, რეალობაში ეს ყოველთვის ასე არ მუშაობს.

მსოფლიოში უამრავი ქვეყანაა, რომელსაც დიდი მოსახლეობა ჰყავს, მაგრამ მოქალაქეების ცხოვრების დონე დაბალია. ამავე დროს არსებობენ პატარა ქვეყნები, სადაც მოსახლეობა ცოტაა, მაგრამ ეკონომიკა ძალიან ძლიერია და ადამიანები მაღალ დონეზე ცხოვრობენ.

ამიტომ ეკონომიკაში ერთ-ერთი მთავარი კითხვა ასეთია: არა რამდენი ადამიანი ცხოვრობს ქვეყანაში, არამედ რამდენ ეკონომიკურ ღირებულებას ქმნის თითო მოქალაქე.

რას ნიშნავს „ერთი მოქალაქე რამდენ დოვლათს ქმნის“?

ეს იზომება მაჩვენებლით, რომელსაც ჰქვია GDP (მშპ - ანუ მთლიანი შიდა პროდუქტი)ერთ სულ მოსახლეზე.

მარტივად რომ ვთქვათ, ეს ნიშნავს: ქვეყნის მთელი ეკონომიკა რომ გავყოთ მოსახლეობის რაოდენობაზე, საშუალოდ რამდენი მოდის ერთ ადამიანზე.

ეს არ არის ხელფასი და არც ის თანხა, რასაც მოქალაქე იღებს. ეს არის საშუალო მაჩვენებელი, თუ რამდენად პროდუქტიულია ეკონომიკა.

უკეთ რომ გაიგო:

წარმოიდგინე ორი ქვეყანა:

ქვეყანა A

  • მოსახლეობა: 200 მილიონი.
  • ეკონომიკა: დიდი, მაგრამ დაბალპროდუქტიული.

ქვეყანა B

  • მოსახლეობა: 5 მილიონი.
  • ეკონომიკა: ტექნოლოგიური, განვითარებული, ძლიერი ბიზნესი.

შედეგად, ქვეყანა B-ში თითო მოქალაქე შეიძლება 10-ჯერ მეტ დოვლათს ქმნიდეს, ვიდრე ქვეყანა A-ში.

ანუ რაოდენობა ყოველთვის არ ნიშნავს ხარისხს.

ქვეყნები, სადაც ერთი მოქალაქე ძალიან ბევრ დოვლათს ქმნის

ლუქსემბურგი

მსოფლიოში ერთ-ერთი ლიდერია. ერთი მოქალაქე საშუალოდ წელიწადში ქმნის $130,000-ზე მეტ ეკონომიკურ ღირებულებას.

მიზეზები:

  • ძლიერი ბანკინგი.
  • ფინანსური სექტორი.
  • მაღალი პროდუქტიულობა.
  • მაღალკვალიფიციური სამუშაო ძალა.

შვეიცარია

ერთი მოქალაქე ქმნის დაახლოებით $100,000-მდე დოვლათს.

მიზეზი:

  • ძლიერი მრეწველობა.
  • ფარმაცია.
  • ტექნოლოგიები.
  • მაღალი ხარისხის მმართველობა.

ნორვეგია

ერთი მოქალაქე ქმნის $90,000+ ეკონომიკურ ღირებულებას.

აქ მუშაობს:

  • ენერგორესურსები.
  • ძლიერი სახელმწიფო მართვა.
  • მცირე მოსახლეობა, მაღალი ეფექტიანობა.

დიდი ქვეყნები, მაგრამ შედარებით ნაკლები ერთ სულზე

ჩინეთი

მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ეკონომიკაა. მაგრამ მოსახლეობა იმდენად დიდია, რომ ერთ მოქალაქეზე საშუალოდ მოდის დაახლოებით $13,000+.

ანუ მთლიანობაში გიგანტია, მაგრამ გაყოფისას სურათი სხვანაირია.

ინდოეთი

ძალიან სწრაფად მზარდი ეკონომიკაა და მალე შესაძლოა ერთ-ერთი პირველი გახდეს მსოფლიოში, მაგრამ ერთ მოქალაქეზე მოდის დაახლოებით $3,000+.

ეს ნიშნავს, რომ ეკონომიკა დიდია, თუმცა ერთ ადამიანზე კეთილდღეობა ჯერ დაბალია.

ამერიკა რატომ არის განსაკუთრებული?

შეერთებული შტატები აერთიანებს ორ ძალას ერთდროულად:

დიდი მოსახლეობა.
ძლიერი ეკონომიკა.
მაღალი ერთ სულზე მაჩვენებელი.

ერთი მოქალაქე საშუალოდ ქმნის $85,000+ ეკონომიკურ ღირებულებას.

ამიტომ აშშ ძლიერი მაგალითია იმისა, როცა ქვეყანას ერთდროულად აქვს რაოდენობაც და ხარისხიც.

საქართველო სად არის?

საქართველოში (Georgia) მოსახლეობა დაახლოებით 3.7 მილიონია.

ერთი მოქალაქე საშუალოდ ქმნის დაახლოებით $9,000 – $10,000 ეკონომიკურ ღირებულებას წელიწადში.

ეს ნიშნავს, რომ საქართველო არც ღარიბთა ქვედა ჯგუფშია და არც მდიდარ ეკონომიკებში. ქვეყანა განვითარების ეტაპზეა.

თუ გაიზრდება:

  • განათლება.
  • ტექნოლოგიები.
  • ინვესტიციები.
  • ექსპორტი.
  • შრომის პროდუქტიულობა.

მაშინ თითო მოქალაქის მიერ შექმნილი დოვლათიც მოიმატებს.

რატომ არის ეს მაჩვენებელი მნიშვნელოვანი?

რადგან ქვეყანა შეიძლება იყოს:

ბევრი ხალხით, მაგრამ ღარიბი

თუ სამუშაო ადგილები ცოტაა, განათლება სუსტია და ბიზნესი არ ვითარდება.

ცოტა ხალხით, მაგრამ მდიდარი

თუ ეკონომიკა ეფექტიანია, სახელმწიფო გამართულია და მოქალაქე მაღალი ღირებულების საქმეს აკეთებს.

ყველაზე მარტივი ფორმულა

ქვეყნის ძალა = მოსახლეობა × პროდუქტიულობა

თუ ბევრი ხალხია, მაგრამ დაბალი პროდუქტიულობა — შედეგი სუსტია.
თუ ცოტაა ხალხი, მაგრამ ძლიერი პროდუქტიულობა — შედეგი ძლიერი შეიძლება იყოს.

დასკვნა

ბევრი მოსახლეობა ავტომატურად არ ნიშნავს ძლიერ ეკონომიკას.

მთავარია, რამდენად განათლებულია ხალხი, რას ქმნიან, რამდენად პროდუქტიულად მუშაობენ და რამდენად ეფექტიანად იმართება ქვეყანა. დიდი მოსახლეობა შეიძლება იყოს უზარმაზარი ეკონომიკური უპირატესობაც და მძიმე ტვირთიც. ყველაფერი დამოკიდებულია იმაზე, როგორ იყენებს ქვეყანა საკუთარ ადამიანურ რესურსს. მრავალრიცხოვანი მოსახლეობა თავისთავად არც სიმდიდრეა და არც პრობლემა. ის რესურსია, რომელსაც სწორი პოლიტიკა სჭირდება. ზოგ ქვეყანას მილიონები ჰყავს და ღარიბია. ზოგს რამდენიმე მილიონი ჰყავს და უმდიდრესია.

ამიტომ მთავარი კითხვა არა „რამდენი ხალხია“, არამედ რა შეუძლია ამ ხალხს და როგორ მართავს ქვეყანას სახელმწიფო.

ზოგჯერ 5 მილიონი მაღალპროდუქტიული ადამიანი ქვეყანას უფრო ძლიერ ეკონომიკას აძლევს, ვიდრე 100 მილიონი დაბალპროდუქტიული მოსახლეობა.

ამიტომ თანამედროვე ეკონომიკაში მთავარი კითხვა აღარ არის რამდენი ვართ, არამედ რას ვქმნით?