ფილმებიდან და სამეცნიერო ფანტასტიკიდან ჩვენთვის კარგადაა ცნობილი კონცეფცია, სადაც ჩვენს გარდა სხვა, პარალელური სამყაროებიც არსებობს. ეს არის ადგილები, სადაც ისტორია სხვანაირად განვითარდა, ან სადაც ჩვენივე “სხვა ასლები“ ცხოვრობენ. მაგრამ რამდენად რეალურია ეს იდეა მკაცრი მეცნიერების გადასახედიდან?
ფიზიკოსები და კოსმოლოგები უკვე ათწლეულებია, ცდილობენ უპასუხონ კითხვას: არსებობს თუ არა მულტივერსი და შეგვიძლია თუ არა ოდესმე სხვა სამყაროების აღმოჩენა?
-
1. რა არის მულტივერსი ფიზიკაში?
თანამედროვე ფიზიკაში “მულტივერსი“ არ არის უბრალოდ ფანტასტიკა; ეს არის თეორიული კონცეფცია, რომელიც მკვლევრებმა მათემატიკური გამოთვლებისა და სამყაროს წარმოშობის შესწავლისას მიიღეს.
არსებობს რამდენიმე ძირითადი სამეცნიერო ჰიპოთეზა, რომლებიც პარალელური სამყაროების არსებობას უშვებს:
კვანტური მექანიკის “მრავალი სამყაროს“ ინტერპრეტაცია
ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული თეორია ეკუთვნის ფიზიკოს ჰიუ ევერეტს, რომელმაც 1957 წელს წამოაყენა კვანტური მექანიკის ე.წ. “მრავალი სამყაროს“ თეორია.
როგორ მუშაობს: კვანტურ დონეზე ნაწილაკებს შეუძლიათ ერთდროულად რამდენიმე მდგომარეობაში იმყოფებოდნენ. ევერეტის თქმით, ყოველ ჯერზე, როდესაც რაიმე არჩევანი ან კვანტური მოვლენა ხდება, რეალობა იყოფა - იქმნება ახალი, განშტოებული სამყარო თითოეული შესაძლო სცენარისთვის.
ეს ნიშნავს, რომ არსებობს სამყაროები, სადაც დინოზავრები არ გადაშენებულან, ან სადაც თქვენ სრულიად სხვა პროფესია აირჩიეთ.
-
2. კოსმოსური ინფლაცია და “ჯიბის სამყაროები“
ასტროფიზიკოსები, რომლებიც დიდ აფეთქებასა და სამყაროს სწრაფ გაფართოებას იკვლევენ, ვარაუდობენ, რომ ჩვენი ხილული სამყარო მხოლოდ ერთი “ბუშტია“ უზარმაზარ მულტივერსში.
როგორ მუშაობს: ამ თეორიის მიხედვით, დიდი აფეთქების შემდეგ კოსმოსის სხვადასხვა ნაწილში გაფართოება სხვადასხვა სისწრაფით მიმდინარეობდა. შედეგად, შეიქმნა უთვალავი დამოუკიდებელი “ჯიბის სამყარო“, სადაც ფიზიკური კანონები, შესაძლოა, სრულიად განსხვავებულიც კი იყოს.
ეს სამყაროები იმდენად შორსაა ერთმანეთისგან, რომ სინათლის სიჩქარის შეზღუდვის გამო, მათთან კომუნიკაცია ფიზიკურად შეუძლებელია.
-
3. რას ამბობენ სკეპტიკოსები?
მიუხედავად იმისა, რომ მათემატიკური მოდელები ამ თეორიებს უშვებს, ბევრი მეცნიერი მკაცრად აკრიტიკებს მულტივერსის იდეას.
მთავარი არგუმენტი სკეპტიკოსებისა არის ის, რომ პარალელური სამყაროები არ ექვემდებარება ექსპერიმენტულ შემოწმებას. მეცნიერების მთავარი პრინციპი კი ისაა, რომ თეორია დამტკიცებისთვის დაკვირვებადი უნდა იყოს.
ზოგიერთი ფიზიკოსი თვლის, რომ სანამ რაიმე ფიზიკურ კვალს ვერ ვიპოვით სხვა სამყაროებიდან, მულტივერსი რჩება ლამაზ მათემატიკურ ჰიპოთეზად და არა დამტკიცებულ ფაქტად.
