ვლადიმერ პუტინის განცხადება, რომ უკრაინის სამხედრო სამრეწველო ინფრასტრუქტურაზე მასირებული დარტყმები უნდა გაგრძელდეს, მხოლოდ სამხედრო გზავნილი არ არის. ეს არის რუსეთის ომის ეკონომიკური ლოგიკის ღია ფორმულირება, კრემლი ცდილობს უკრაინას დაარტყას არა მხოლოდ ფრონტზე, არამედ წარმოების, ენერგიის, ლოგისტიკის, ბიუჯეტის და საერთაშორისო დახმარების სისტემაზე. 1TV-ის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, პუტინმა ეს განცხადება გაერთიანებული ძალების ერთ-ერთ დამხმარე პუნქტში ვიზიტისას გააკეთა და კონსტანტინოვკის მიმართულებაზე საუბრისას აღნიშნა, რომ მისი დაკავება კრამატორსკისა და სლავიანსკისკენ შემდგომი წინსვლის შესაძლებლობას ქმნის. ამ ფორმულირებაში ორი მიმართულება იკვეთება: ერთი არის ფრონტის ხაზზე ზეწოლა, მეორე კი უკრაინის სამხედრო ეკონომიკის გამოფიტვა, რათა კიევმა ნაკლები იარაღი აწარმოოს, ნაკლებად ეფექტიანად დაიცვას ქალაქები და უფრო დიდწილად იყოს დამოკიდებული დასავლეთის დახმარებაზე.

ამ განცხადების დრო განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. რამდენიმე დღით ადრე რუსეთმა კიევზე ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური სარაკეტო და დრონული შეტევა განახორციელა. Reuters-ის ცნობით, 1 ივლისის ღამეს შეტევაში გამოყენებული იყო 74 რაკეტა და თითქმის 500 დრონი, დაიღუპა სულ მცირე 30 ადამიანი და დაშავდა 91-ზე მეტი, დაზიანდა დაახლოებით 130 შენობა, მათ შორის საცხოვრებელი ინფრასტრუქტურა, სამედიცინო ობიექტები და უკრაინის წითელი ჯვრის საწყობი. რუსეთი ამტკიცებდა, რომ სამიზნე სამხედრო და ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურა იყო, უკრაინა და დასავლელი პარტნიორები კი ხაზს უსვამდნენ, რომ დარტყმებმა ფართო სამოქალაქო ზიანი გამოიწვია. ამიტომ პუტინის ფრაზა დარტყმების გაგრძელებაზე რეალურად ნიშნავს, რომ საჰაერო კამპანია რუსეთის სტრატეგიის ცენტრალურ ინსტრუმენტად რჩება, მაშინაც კი, როდესაც მისი ეკონომიკური და ჰუმანიტარული ფასი იზრდება.

ეკონომიკური თვალსაზრისით, რუსეთის მიზანი შეიძლება სამ ნაწილად დაიყოს. პირველი, უკრაინის სამხედრო წარმოების შეფერხება, განსაკუთრებით დრონების, რაკეტების, საარტილერიო მასალებისა და სარემონტო ბაზების მიმართულებით. მეორე, ენერგეტიკული და სატრანსპორტო სისტემების დაზიანებით უკრაინის საწარმოო ხარჯების ზრდა. მესამე, უკრაინის ბიუჯეტზე და პარტნიორებზე დამატებითი ფინანსური წნეხის შექმნა. ეს არის გამოფიტვის ომი, სადაც ყოველი დარტყმა მხოლოდ სამხედრო ობიექტს კი არ ეხება, არამედ ზრდის დაზღვევის, ლოგისტიკის, ელექტროენერგიის, რემონტის, იმპორტის და სოციალური ხარჯების ჯამურ ფასს. სწორედ ამიტომ, უკრაინისთვის მთავარი გამოწვევა უკვე არა მხოლოდ იარაღის მიღებაა, არამედ მისი უწყვეტი წარმოება და ინფრასტრუქტურის დაცვა იმ პირობებში, როდესაც რუსეთი ცდილობს საწარმოო ციკლის მოშლას.

ამ ფონზე უკრაინის სამხედრო ინდუსტრია ომის ერთ-ერთ მთავარ ეკონომიკურ აქტივად იქცა. უკრაინის ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს მიერ გამოქვეყნებული მონაცემებით, 2026 წელს უკრაინის თავდაცვითი ინდუსტრიის დაგეგმილი საწარმოო სიმძლავრე 55 მილიარდ დოლარად ფასდება, რაც სრულმასშტაბიანი ომის დაწყების პერიოდთან შედარებით 55-ჯერ მეტია. იმავე წყაროს მიხედვით, წინა წელს უკრაინის იარაღის შესყიდვებზე გამოყოფილი თანხის 70 პროცენტზე მეტი შიდა წარმოებაზე წავიდა. Reuters-ის ინფორმაციით, უკრაინამ უკვე დაიწყო სამხედრო პროდუქციის ექსპორტის ახალი ჩარჩოს ჩამოყალიბებაც, სადაც შემოსავლების ნაწილი სახელმწიფო თავდაცვის ფონდში უნდა ჩაირიცხოს. სწორედ ეს ზრდა ხდის უკრაინის სამხედრო საწარმოებს რუსეთისთვის პრიორიტეტულ სამიზნედ, რადგან უკრაინის შიდა წარმოება ამცირებს დასავლურ მარაგებზე დამოკიდებულებას და ქმნის მომავალში საექსპორტო შემოსავლის წყაროსაც.

ფინანსური მასშტაბი კიდევ უფრო ნათლად ჩანს უკრაინის ბიუჯეტში. Reuters-ის ცნობით, უკრაინის პარლამენტმა ივნისში 2026 წლის ბიუჯეტში ცვლილებები დაამტკიცა, რომლითაც თავდაცვისა და უსაფრთხოებისთვის დამატებით 1.56 ტრილიონი გრივნა, დაახლოებით 34.7 მილიარდი დოლარი გამოიყო. უფრო ადრე დამტკიცებული 2026 წლის ბიუჯეტი თავდაცვაზე მშპ-ის 27.2 პროცენტს ითვალისწინებდა და ქვეყანას 45 მილიარდი დოლარის საგარეო დაფინანსება სჭირდებოდა. ივნისში უკრაინამ პარტნიორებისგან დამატებით 20 მილიარდი დოლარის სამხედრო დაფინანსების მოთხოვნაც მოამზადა. ამ ციფრებით ჩანს, რომ რუსეთის საჰაერო დარტყმები პირდაპირ უკავშირდება უკრაინის საბიუჯეტო მდგრადობას, რაც უფრო ხშირად ზიანდება წარმოება და ინფრასტრუქტურა, მით მეტი თანხა მიდის არა განვითარებაზე, არამედ აღდგენაზე, საჰაერო თავდაცვაზე და გადაუდებელ სამხედრო საჭიროებებზე.

დარტყმების ეკონომიკური ეფექტის შეფასებისას ყველაზე მძიმე მაჩვენებელი უკრაინის აღდგენის ღირებულებაა. მსოფლიო ბანკის, უკრაინის მთავრობისა და ევროკომისიის 2026 წლის Rapid Damage and Needs Assessment-ის მიხედვით, 2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, უკრაინაში პირდაპირი ზიანი 195.1 მილიარდ დოლარად შეფასდა, ხოლო მომდევნო ათი წლის აღდგენისა და რეკონსტრუქციის საჭიროება თითქმის 588 მილიარდ დოლარს აღწევს. მსოფლიო ბანკის განმარტებით, ყველაზე მეტად დაზიანებული სექტორებია საცხოვრებელი ინფრასტრუქტურა, ტრანსპორტი და ენერგეტიკა. თუ ამ 588 მილიარდ დოლარს უკრაინის 2026 წლის დამატებით თავდაცვით საჭიროებებს შევადარებთ, ჩანს, რომ ომის ფასი ორ პარალელურ ბიუჯეტად იყოფა: ერთი არის მიმდინარე თავდაცვა, მეორე კი ათწლიანი აღდგენა. რუსეთის დარტყმების გაგრძელება ორივე ხაზს აძვირებს.

რუსეთისთვის ეს სტრატეგია ასევე ძვირია. Reuters Breakingviews-ის ანალიზის მიხედვით, რუსეთის მთავრობა თავდაცვის ხარჯების წილის შემცირებას გეგმავდა, თითქმის 8 პროცენტიდან 2025 წელს 6 პროცენტზე ოდნავ მეტ ნიშნულამდე 2026 წელს, თუმცა წლის პირველ კვარტალში სამხედრო ხარჯები წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 30 პროცენტით გაიზარდა და მშპ-ის 12 პროცენტს მიაღწია. Reuters-ის სხვა მასალაში ნათქვამია, რომ 2026 წლის ბიუჯეტის პროექტით რუსეთის თავდაცვითი ხარჯები 13 ტრილიონ რუბლად, დაახლოებით 157 მილიარდ დოლარად იყო დაგეგმილი. ეს ნიშნავს, რომ პუტინის მიერ გამოცხადებული დარტყმების გაგრძელება არ არის იაფი კამპანია, ის რუსეთის ეკონომიკასაც აწვება, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ენერგოშემოსავლები, სანქციები და შიდა ინფლაციური წნეხი ბიუჯეტის მოქნილობას ამცირებს.

ამავე დროს, უკრაინა რუსეთის წინააღმდეგ იყენებს იმავე ეკონომიკური წნეხის ლოგიკას. Reuters-ის ინფორმაციით, უკრაინული შეტევები რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე 2026 წლის დასაწყისიდან გაორმაგდა, რამაც ზოგ რეგიონში ბენზინის რიგები და ფასების ზრდა გამოიწვია. პუტინმა თავადაც აღიარა, რომ უკრაინული დარტყმები რუსულ ინფრასტრუქტურაზე „პრობლემებს ქმნის“, თუმცა ამტკიცებს, რომ ეს რუსეთის საზოგადოების დესტაბილიზაციის მცდელობაა. Kyiv Independent-ისა და სხვა უკრაინული წყაროების შეფასებით, კიევი ამ კამპანიას „გრძელ დისტანციაზე სანქციების“ ფორმად განიხილავს, რადგან მიზანია რუსეთის ენერგეტიკული შემოსავლისა და სამხედრო ლოგისტიკის დაზიანება. შედეგად, ომი სულ უფრო მეტად გადაიქცა ორმხრივ ინდუსტრიულ დაპირისპირებად, სადაც სამიზნე ხდება არა მხოლოდ ჯარი, არამედ ის ეკონომიკური სისტემა, რომელიც ჯარს ამარაგებს.

საჰაერო თავდაცვა ამ ეკონომიკურ გათვლაში ყველაზე ძვირ და ყველაზე კრიტიკულ კომპონენტად რჩება. რუსეთის მასირებული შეტევები უკრაინას აიძულებს ძვირად ღირებული რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემები და გამანადგურებლები გამოიყენოს უფრო იაფი დრონებისა და კომბინირებული შეტევების წინააღმდეგ. Reuters-ის მონაცემებით, კიევზე ივლისის შეტევის შემდეგ პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ დასავლელ პარტნიორებს საჰაერო თავდაცვის დაჩქარება სთხოვა და თქვა, რომ დაყოვნებული მიწოდება პირდაპირ ზრდის ზიანს. ევროკომისიამ კი ივლისში წარადგინა ხუთი მსხვილი საზღვარგარეთული თავდაცვითი პროექტი, მათ შორის დრონებისა და ანტიდრონული სისტემების ევროპული ინიციატივა, რომლის ინვესტიციის საჭიროება 2033 წლამდე 3.5, 5 მილიარდ ევროდ არის შეფასებული. ეს აჩვენებს, რომ უკრაინის ომი უკვე ევროპის თავდაცვითი ინდუსტრიის საინვესტიციო დღის წესრიგსაც ცვლის, განსაკუთრებით დრონების, ანტიდრონული სისტემებისა და საჰაერო თავდაცვის მიმართულებით.

ბიზნესმედიისთვის მთავარი დასკვნა ასეთია: პუტინის განცხადება მასირებული დარტყმების გაგრძელებაზე არის სიგნალი, რომ უახლოეს პერიოდში უკრაინის ენერგეტიკის, სამხედრო წარმოების, ლოგისტიკისა და ქალაქების დაზღვევის რისკი კვლავ მაღალი დარჩება. ეს იმოქმედებს ელექტროენერგიის მიწოდების სტაბილურობაზე, საწარმოო თვითღირებულებაზე, ექსპორტის ლოგისტიკაზე, ბიუჯეტის დეფიციტზე, საგარეო დაფინანსების საჭიროებაზე და კერძო კაპიტალის გადაწყვეტილებებზე. რაც უფრო გრძელდება დარტყმები უკრაინის სამხედრო სამრეწველო ინფრასტრუქტურაზე, მით უფრო იზრდება ომის ეკონომიკური ფასი არა მხოლოდ უკრაინისთვის, არამედ რუსეთისთვისაც და მთლიანად ევროპული უსაფრთხოების ბაზრისთვის. ამ ეტაპზე ყველაზე მკაფიო ტენდენციაა, რომ ომი სამხედრო ფრონტიდან ინდუსტრიულ და ფინანსურ ფრონტზე გადადის, სადაც გამარჯვების ერთ-ერთი მთავარი კრიტერიუმი იქნება არა მხოლოდ ტერიტორიის კონტროლი, არამედ ის, რომელ მხარეს ექნება უფრო მდგრადი წარმოება, იაფი და სწრაფი აღდგენის უნარი და უფრო ღრმა ფინანსური რესურსი.

წყაროები: