მსოფლიო ბანკის პროგნოზით, 2026 წელს ენერგორესურსების ფასები დაახლოებით 24%-ით გაიზრდება, რაც ბოლო წლების ერთ-ერთი ყველაზე მკვეთრი ზრდაა. ეს ტენდენცია პირდაპირ უკავშირდება ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე კონფლიქტს, რომელმაც მნიშვნელოვნად დაარღვია ნავთობისა და გაზის მიწოდება გლობალურ ბაზარზე და შექმნა სერიოზული რისკები მსოფლიო ეკონომიკისთვის.
მოსალოდნელია, რომ ნავთობის საშუალო ფასი დაახლოებით 86 დოლარს მიაღწევს ბარელზე, ხოლო კრიზისის გამწვავების შემთხვევაში შესაძლოა 115 დოლარამდეც გაიზარდოს. პარალელურად იზრდება სხვა სასაქონლო რესურსების ფასებიც — მთლიანობაში, ბაზარი დაახლოებით 16%-იან ზრდას აჩვენებს, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს ინფლაციურ ზეწოლას.
ენერგეტიკული ფასების ზრდა ჯაჭვური რეაქციით მოქმედებს ეკონომიკაზე: პირველ ეტაპზე ძვირდება ენერგია, შემდეგ იზრდება წარმოების ხარჯები, მათ შორის სასუქებისა და ტრანსპორტირების, რაც საბოლოოდ საკვების გაძვირებას იწვევს. შედეგად, იზრდება ინფლაცია და ცენტრალური ბანკები იძულებულნი ხდებიან შეინარჩუნონ მაღალი საპროცენტო განაკვეთები, რაც ეკონომიკურ ზრდას ამცირებს.
ყველაზე მეტად დაზარალდებიან განვითარებადი ქვეყნები და დაბალშემოსავლიანი მოსახლეობა, რადგან მათთვის ენერგიისა და საკვების გაძვირება პირდაპირ აისახება ცხოვრების დონეზე. ასეთ ქვეყნებში ინფლაცია შეიძლება დაახლოებით 5%-მდე გაიზარდოს, ხოლო ეკონომიკური ზრდა მნიშვნელოვნად შენელდეს.
ექსპერტების შეფასებით, მიმდინარე პროცესები აჩვენებს, რამდენად მოწყვლადია გლობალური ენერგოსისტემა, რომელიც დიდწილად დამოკიდებულია სტრატეგიულ მარშრუტებზე, როგორიცაა ჰორმუზის სრუტე. მსგავსი კრიზისები ზრდის არა მხოლოდ ეკონომიკურ, არამედ სოციალურ რისკებსაც — სიღარიბის, უთანასწორობისა და საკვების დეფიციტის გაღრმავების სახით.
საბოლოოდ, თუ კონფლიქტი გაგრძელდება, მსოფლიო შეიძლება აღმოჩნდეს სტაგფლაციის პირობებში — მაღალი ინფლაციისა და დაბალი ეკონომიკური ზრდის ერთდროული კომბინაციით, რაც გლობალური ეკონომიკისთვის ერთ-ერთი ყველაზე რთული სცენარია.
