ევროპის რამდენიმე უმნიშვნელოვანეს მდინარეში წყლის დონე რეკორდულ ან რეკორდთან მიახლოებულ ნიშნულამდე დაეცა. Copernicus-ის მონაცემებით, ივლისში საშუალოზე მნიშვნელოვნად დაბალი ჩამონადენი დაფიქსირდა დასავლეთ, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში, განსაკუთრებით კი რაინზე, დუნაისა და სენაზე. რაინზე ივლისის ჩამონადენი გერმანიასა და ნიდერლანდებში დაკვირვებების ისტორიაში ყველაზე დაბალი იყო.

დაბალი წყლის დონე უკვე პირდაპირ მოქმედებს ბიზნესზე. რაინზე სატვირთო გემები სრულად დატვირთვას ვეღარ ახერხებენ, რის გამოც იზრდება გადაზიდვის თვითღირებულება და ტვირთების ნაწილი საავტომობილო და სარკინიგზო ტრანსპორტზე გადადის. გერმანიის ბუნდესბანკის შეფასებით, მდინარეების დაბალი დონე ქვეყნის ეკონომიკურ აქტივობასაც აფერხებს. საფრანგეთის CMA CGM-მა კი ევროპული შიდა წყლის გზებზე შეფერხებების გამო დამატებითი საგანგებო მოსაკრებლის დაწესება გამოაცხადა.

პრობლემა მხოლოდ ლოგისტიკას არ ეხება. დუნაის დაბალი დონე ელექტროენერგიის წარმოებასაც ზღუდავს. ბულგარეთის Kozloduy-ის ატომურმა ელექტროსადგურმა ერთ-ერთი რეაქტორის სიმძლავრე 120 მეგავატით, დაახლოებით 12%-ით შეამცირა. Reuters-ის ცნობით, დაბალი წყლის დონე ენერგეტიკის სექტორს უნგრეთში, რუმინეთსა და სერბეთშიც უქმნის პრობლემებს.

მიმდინარე გვალვის საბოლოო ეკონომიკური ზარალი ჯერ დათვლილი არ არის, თუმცა არსებული მონაცემები რისკის მასშტაბზე მკაფიოდ მიუთითებს. ევროპული გარემოს სააგენტოს მიხედვით, გვალვები ევროპას საშუალოდ დაახლოებით €9.4 მილიარდს წელიწადში უჯდება. განსაკუთრებით მძიმე 2022 წელს ზარალმა დაახლოებით €50 მილიარდს მიაღწია. სააგენტოს შეფასებით, საუკუნის ბოლოს, უარესი კლიმატური სცენარის შემთხვევაში, გვალვებით გამოწვეული წლიური ეკონომიკური დანაკარგი შესაძლოა €45 მილიარდამდე გაიზარდოს.

2026 წლის მიმდინარე კრიზისზე Financial Times-ის მიერ მოყვანილი ეკონომიკური შეფასებები კიდევ უფრო მაღალი რისკის შესაძლებლობაზე მიუთითებს. გამოცემის ცნობით, მხოლოდ გვალვის გავლენამ შესაძლოა ევროპას სულ მცირე €50 მილიარდის დანაკარგი მოუტანოს. თუ მას სიცხის, ხანძრებისა და შრომის პროდუქტიულობის შემცირების ეფექტიც დაემატება, ეკონომიკური ზიანი შესაძლოა მნიშვნელოვნად გაიზარდოს. ეს ჯერ საბოლოო დათვლა არ არის და მიმდინარე წლის ფაქტობრივ ზარალად მისი გამოცხადება ნაადრევი იქნება.

გრძელვადიანად რისკი კიდევ უფრო ფართოა. ევროპის გარემოს სააგენტოს მონაცემებით, 1980-2024 წლებში ევროკავშირში ამინდისა და კლიმატის ექსტრემალურმა მოვლენებმა დაახლოებით €822 მილიარდის ეკონომიკური ზარალი გამოიწვია, საიდანაც €208 მილიარდზე მეტი მხოლოდ 2021-2024 წლებზე მოდის.

ევროპის დიდი მდინარეების დაბალი დონე, შესაბამისად, უკვე აღარ არის მხოლოდ გარემოსდაცვითი პრობლემა. ის ერთდროულად ზრდის სატრანსპორტო ხარჯებს, ართულებს ენერგიის წარმოებას, ზეწოლას ახდენს სოფლის მეურნეობაზე და ქმნის დამატებით რისკს ევროპის ინდუსტრიული მიწოდების ჯაჭვებისთვის.

წყაროები:

https://climate.copernicus.eu/precipitation-relative-humidity-soil-moisture-and-river-flow-july-2026

https://climate.copernicus.eu/copernicus-highest-july-global-ocean-surface-temperatures-exceptionally-hot-dry-conditions-fuel

https://www.reuters.com/business/german-economy-hampered-by-depleted-rivers-bundesbank-says-2026-08-20/

https://www.reuters.com/business/energy/frances-cma-cgm-charge-inland-emergency-fee-due-lower-river-levels-2026-08-21/

https://www.reuters.com/business/environment/bulgarias-nuclear-plant-cut-capacity-due-danubes-low-water-level-2026-08-20/

https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/economic-losses-from-climate-related

https://discomap.eea.europa.eu/ClimatePreparedness2025/?page=Droughts-in-Europe

https://www.ft.com/content/982229c8-a116-4679-8b4b-627df069ce66

https://www.nytimes.com/2026/08/15/opinion/europe-rivers-danube-rhine-drought.html