აშშ ირანის წინააღმდეგ ეკონომიკური ზეწოლის მკვეთრად გაძლიერებას გეგმავს. ფინანსთა მინისტრ სკოტ ბესენტის განცხადებით, ვაშინგტონი ირანის წინააღმდეგ „ისტორიაში ყველაზე მკაცრ სანქციებს“ მოამზადებს, რომელთა დეტალები 24 აგვისტოს უნდა გახდეს ცნობილი.
ამ ეტაპზე კონკრეტული სანქციების სრული ჩამონათვალი ჯერ არ გამოქვეყნებულა. ბესენტის განცხადებით, ზომები არა მხოლოდ ირანს, არამედ იმ ქვეყნებსა და კომპანიებსაც შეიძლება შეეხოს, რომლებიც თეირანთან ფინანსურ ოპერაციებს, ნავთობის შესყიდვას ან სხვა მნიშვნელოვან სავაჭრო ურთიერთობებს აგრძელებენ.
აშშ-ის ადმინისტრაციის მიზანი ირანის ფინანსური შემოსავლების მაქსიმალურად შეზღუდვაა. ბესენტის თქმით, ვაშინგტონი ეკონომიკურ ზეწოლას ირანის წინააღმდეგ მოქმედ სხვა ზომებთან ერთად გამოიყენებს და საერთაშორისო პარტნიორებს მოუწოდებს, თეირანთან ბიზნესურთიერთობები შეამცირონ.
განსაკუთრებული ყურადღება ჩინეთისკენაა მიმართული. Reuters-ის ინფორმაციით, ჩინეთი ირანის საზღვაო გზით ექსპორტირებული ნავთობის დაახლოებით 80%-ს ყიდულობს. შესაბამისად, თუ ახალი ზომები მეორად სანქციებს ფართოდ მოიცავს, რისკის ქვეშ შესაძლოა ჩინელი გადამამუშავებლები, ფინანსური შუამავლები და სხვა კომპანიებიც აღმოჩნდნენ.
ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განცხადებას „უკანონო ეკონომიკური ომის“ გაგრძელება უწოდა. სამინისტროს პრესსპიკერ ესმაილ ბაღაის განცხადებით, აშშ-ს არ აქვს უფლება უცხოურ ბანკებს, კომპანიებსა და სხვა ორგანიზაციებს ირანთან კანონიერი ვაჭრობის შეწყვეტა აიძულოს.
თეირანი ამტკიცებს, რომ ასეთი მეორადი სანქციები სახელმწიფოთა სუვერენულ თანასწორობასა და ჩაურევლობის პრინციპს ეწინააღმდეგება. თუმცა ეს ირანის სამართლებრივი პოზიციაა და ამ კონკრეტული სანქციების კანონიერებაზე საერთაშორისო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ არსებობს.
ეკონომიკური ეფექტი შეიძლება ირანის ფარგლებს გასცდეს. სანქციების გამკაცრების მოლოდინმა უკვე გაზარდა გაურკვევლობა ენერგეტიკულ ბაზრებზე. Reuters-ის ცნობით, განცხადების შემდეგ ნავთობის ფასები სამ კვირაზე მეტი პერიოდის მაქსიმუმამდე გაიზარდა.
ირანისთვის მთავარი რისკი ნავთობის ექსპორტისა და უცხოურ ვალუტაზე წვდომის შემდგომი შეზღუდვაა. მესამე ქვეყნებისთვის კი მთავარი საფრთხე აშშ-ის ფინანსურ სისტემასთან ურთიერთობისა და ირანთან ბიზნესის გაგრძელებას შორის არჩევანის საჭიროებაა.
სანქციების რეალური მასშტაბის და მათი ეკონომიკური ეფექტის ზუსტად შეფასება მხოლოდ 24 აგვისტოს დაგეგმილი ოფიციალური პაკეტის გამოქვეყნების შემდეგ იქნება შესაძლებელი.
წყაროები:
Reuters, აშშ-ის მიერ დაგეგმილი ახალი სანქციები და ჩინეთის როლი:
https://www.reuters.com/world/middle-east/us-treasury-secretary-bessent-hold-press-conference-iran-on-monday-2026-08-20/
Reuters, აშშ-ისა და ირანის განცხადებები ახალი სანქციების წინ:
https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-keep-up-hostile-rhetoric-ahead-new-sanctions-2026-08-22/
Reuters, ირანის ეკონომიკური ზეწოლა და ოფიციალური რეაქცია:
https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-says-tehran-must-overcome-unjust-sanctions-us-ramps-up-economic-pressure-2026-08-21/
Reuters, რა დამატებითი ეკონომიკური ზომები შეიძლება გამოიყენოს აშშ-მ ირანის წინააღმდეგ:
https://www.reuters.com/world/china/trump-wants-more-economic-pressure-iran-what-are-his-options-2026-08-16/
აშშ-ის ფინანსთა სამინისტრო, ირანის წინააღმდეგ ბოლო სანქციების პაკეტები:
https://home.treasury.gov/news/press-releases
Interpressnews, ირანის საგარეო უწყების განცხადება:
https://www.interpressnews.ge/ka/article/877982-iranis-sagareo-ucqeba-ashsh-is-mier-iranis-cinaagmdeg-sankciebis-gamocxadeba-gacilebit-metia-vidre-erti-kveqnis-cinaagmdeg-ukanono-ekonomikuri-omis-gagrzeleba
