ამერიკის შეერთებული შტატები კვანტური ჩიპებისა და კვანტური გამოთვლების ინდუსტრიაში $2 მილიარდის გრანტებს გამოყოფს. დაფინანსება ცხრა კომპანიაზე გადანაწილდება და პროგრამა მოიცავს როგორც პირდაპირ ფინანსურ მხარდაჭერას, ისე ამერიკის მთავრობის მიერ კომპანიებში წილების შეძენას. Reuters-ის ინფორმაციით, პროექტის მთავარი მიზანია ამერიკის ტექნოლოგიური ლიდერობის შენარჩუნება, ჩინეთზე დამოკიდებულების შემცირება და კვანტური ტექნოლოგიების ეროვნული უსაფრთხოების დონეზე გადაყვანა.

პროგრამის ყველაზე დიდი ბენეფიციარი IBM იქნება, რომელიც დაახლოებით $1 მილიარდს მიიღებს ახალი კვანტური ჩიპების საწარმოს შესაქმნელად. პროექტი ნიუ-იორკის შტატში განხორციელდება და IBM დამატებით საკუთარი რესურსებიდანაც დაახლოებით $1 მილიარდს დააბანდებს. კომპანია გეგმავს ე.წ. quantum foundry-ის შექმნას, ანუ სპეციალიზებულ საწარმოს, რომელიც კვანტური ჩიპების მასობრივ წარმოებაზე იქნება ორიენტირებული.

დაფინანსებას მიიღებს GlobalFoundries-იც, რომელსაც $375 მილიონი გამოეყოფა კვანტური კომპონენტების ამერიკული ქარხნის ასაშენებლად. პროგრამაში ასევე მონაწილეობენ D-Wave, Rigetti Computing, Infleqtion, PsiQuantum, Atom Computing, Quantinuum და ავსტრალიური Diraq. კომპანიების ნაწილს დაახლოებით $100 მილიონამდე დაფინანსება ერგება.

ეს ინიციატივა მხოლოდ ტექნოლოგიური კვლევის დაფინანსება აღარ არის. ანალიტიკოსები და ინდუსტრიის სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ კვანტური გამოთვლები უკვე სტრატეგიულ ინფრასტრუქტურად ითვლება, ისეთივე მნიშვნელობის, როგორიც ადრე ბირთვული ტექნოლოგია, ინტერნეტი ან თანამედროვე ნახევარგამტარები იყო. სწორედ ამიტომ, ამერიკის მთავრობა პირველად იწყებს არა მხოლოდ გრანტების გაცემას, არამედ კომპანიებში წილების შეძენასაც. ექსპერტების შეფასებით, ეს ნიშნავს, რომ ვაშინგტონი კვანტურ ტექნოლოგიას ეროვნული უსაფრთხოების, ეკონომიკური კონკურენტუნარიანობის და გეოპოლიტიკური გავლენის ნაწილად აღიქვამს.

კვანტური კომპიუტერები კლასიკური კომპიუტერებისგან განსხვავებით მუშაობენ qubit-ებზე და თეორიულად შეუძლიათ ისეთი გამოთვლების შესრულება, რომლებიც თანამედროვე სუპერკომპიუტერებისთვის პრაქტიკულად შეუძლებელია. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მედიკამენტების შექმნის, ფინანსური მოდელირების, ხელოვნური ინტელექტის, სამხედრო ტექნოლოგიების, კიბერუსაფრთხოების და კრიპტოგრაფიის მიმართულებით. სპეციალისტები ამბობენ, რომ ქვეყანა, რომელიც პირველი შექმნის მასშტაბურ და სტაბილურ კვანტურ ინფრასტრუქტურას, შესაძლოა მომავალი ტექნოლოგიური ეკონომიკის მნიშვნელოვანი ნაწილი აკონტროლოს.

ბაზრის რეაქცია ძალიან სწრაფი იყო. IBM-ის, Rigetti-ს, D-Wave-ის და სხვა კვანტური კომპანიების აქციები ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ მკვეთრად გაიზარდა. ინვესტორებმა ეს აღიქვეს როგორც სიგნალი, რომ კვანტური ტექნოლოგიები ექსპერიმენტული მეცნიერებიდან უკვე ინდუსტრიულ და სახელმწიფო პრიორიტეტად გადაიქცა.

მნიშვნელოვანია, რომ ეს ყველაფერი ხდება AI ბუმის ფონზე. თუ ბოლო წლებში მთავარი ყურადღება ხელოვნურ ინტელექტზე იყო გადატანილი, ახლა ტექნოლოგიური გიგანტები და სახელმწიფოები უკვე შემდეგ ეტაპზე ფიქრობენ. ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ AI-სთვის საჭირო გამოთვლითი სიმძლავრის ზრდა საბოლოოდ კვანტურ სისტემებამდე მიიყვანს ინდუსტრიას, რადგან კლასიკური ჩიპების შესაძლებლობებს ფიზიკური ზღვარი უჩნდება.

გეოპოლიტიკური ფაქტორიც კრიტიკულია. ჩინეთი უკვე წლებია მილიარდობით დოლარს დებს კვანტურ ტექნოლოგიებში, განსაკუთრებით სამხედრო და საკომუნიკაციო მიმართულებით. სწორედ ამიტომ, ამერიკის ადმინისტრაცია ცდილობს შიდა მიწოდების ჯაჭვის, წარმოებისა და კვლევითი ბაზის გაძლიერებას. Reuters-ის ინფორმაციით, პროგრამა პირდაპირ უკავშირდება ჩინეთთან ტექნოლოგიურ კონკურენციას და მოწინავე ტექნოლოგიებზე კონტროლის პოლიტიკას.

ფინანსურად ეს ბაზარი ჯერ კიდევ საწყის ეტაპზეა, თუმცა პროგნოზები უზარმაზარია. McKinsey-ის შეფასებით, კვანტური ტექნოლოგიების ეკონომიკურმა გავლენამ მომდევნო ათწლეულებში ტრილიონ დოლარს შეიძლება გადააჭარბოს. თუმცა სპეციალისტები ასევე აფრთხილებენ, რომ კომერციულად სრულყოფილი კვანტური კომპიუტერები ჯერ კიდევ რთული ტექნოლოგიური გამოწვევაა და ინდუსტრიას შეიძლება წლები დასჭირდეს მასობრივი კომერციალიზაციისთვის.

ამიტომ, ბევრი ანალიტიკოსი ამერიკის $2 მილიარდიან პროგრამას არა მოკლევადიან ბიზნესინვესტიციად, არამედ სტრატეგიულ ტექნოლოგიურ დაზღვევად განიხილავს. ვაშინგტონი ცდილობს, რომ თუ AI ეპოქის შემდეგ ახალი ტექნოლოგიური პლატფორმა მართლაც კვანტური გამოთვლები გახდება, ამერიკამ ამ ბაზარზე ლიდერობა თავიდანვე შეინარჩუნოს.

წყაროები: