ოქროს რეკორდული ზრდა შეჩერდა, თუმცა ბაზარი გრძელვადიან გაიაფებას ჯერ არ ელოდება

მსოფლიო ბაზარზე ოქროს მრავალთვიანი გაძვირების შემდეგ ფასის კორექცია დაიწყო. ძვირფასი ლითონი წლის დასაწყისში დაფიქსირებულ ისტორიულ მაქსიმუმს ჩამოშორდა, თუმცა კვლავ მნიშვნელოვნად ძვირია, ვიდრე რამდენიმე წლის წინ. ბაზრის მონაწილეთა დიდი ნაწილი მიმდინარე ვარდნას ჯერ კიდევ დროებით კორექციად მიიჩნევს და არა ხანგრძლივი დაღმავალი ციკლის დასაწყისად.

ოქროს ფასზე ამ ეტაპზე ურთიერთსაპირისპირო ფაქტორები მოქმედებს. ახლო აღმოსავლეთში სამხედრო დაძაბულობა უსაფრთხო აქტივებზე მოთხოვნას ზრდის, თუმცა კონფლიქტით გამოწვეული ნავთობის გაძვირება ინფლაციის მოლოდინს აძლიერებს. ასეთ პირობებში ინვესტორები ვარაუდობენ, რომ აშშ-ის ფედერალურ სარეზერვო სისტემას მკაცრი მონეტარული პოლიტიკის ხანგრძლივად შენარჩუნება შეიძლება დასჭირდეს. ეს ოქროსთვის უარყოფითი ფაქტორია, რადგან ძვირფასი ლითონი საპროცენტო შემოსავალს არ იძლევა, მაღალი შემოსავლიანობის მქონე ობლიგაციები კი ინვესტორებისთვის უფრო მიმზიდველი ხდება.

დამატებითი წნეხი დოლარის გამყარებამაც შექმნა. ოქრო ამერიკულ ვალუტაში ივაჭრება, ამიტომ ძლიერი დოლარი მას სხვა ვალუტების მფლობელებისთვის აძვირებს და მოთხოვნას ამცირებს. ეს აჩვენებს, რომ გეოპოლიტიკური დაძაბულობა ოქროს ავტომატურად ყოველთვის აღარ აძვირებს. თუ სამხედრო კონფლიქტი ენერგიის ფასსა და ინფლაციას ზრდის, ბაზრისთვის გადამწყვეტი შესაძლოა ცენტრალური ბანკების საპროცენტო პოლიტიკა გახდეს.

ფასის შემცირებაში მნიშვნელოვანი როლი მოგების ფიქსირებამაც ითამაშა. რეკორდული ზრდის შემდეგ ინვესტორთა ნაწილმა პოზიციების დახურვა და მიღებული მოგების განაღდება დაიწყო. საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების ნაწილი მოკლევადიან პერიოდში ოქროს დამატებით მერყეობას არ გამორიცხავს, თუმცა გრძელვადიან პროგნოზებში ძვირფასი ლითონის მიმართ დადებითი მოლოდინი კვლავ შენარჩუნებულია.

ეკონომისტი ნიკა შენგელია მიმდინარე ვარდნას დროებით საბაზრო რეაქციად აფასებს. „როგორც კი რამე მოხდება და გაიზრდება საფრთხე, მაშინვე, ავტომატურად ოქრო გაძვირდება. ამიტომ ოქროს ამჟამინდელი გაიაფება ბირჟის დროებითი რეაქციაა“, ამბობს იგი. შენგელიას შეფასებით, ბაზარი განსაკუთრებით სწრაფად რეაგირებს ირანის, ისრაელისა და ჰორმუზის სრუტის ირგვლივ განვითარებულ მოვლენებზე. მისი თქმით, „ასე ცალსახად ვერ ვიტყვით, რომ ოქრო ისევ გაძვირდება, რადგან ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს, რა მოხდება მსოფლიო პოლიტიკაში“.

თუმცა ანალიტიკოსები მხოლოდ სამხედრო ვითარებაზე კონცენტრირებას არასაკმარისად მიიჩნევენ. ოქროს შემდგომ მიმართულებას განსაზღვრავს აშშ-ის ინფლაცია, საპროცენტო განაკვეთები, დოლარის კურსი, საინვესტიციო ფონდების აქტივობა და ცენტრალური ბანკების შესყიდვები. World Gold Council-ის მონაცემებით, ცენტრალური ბანკები ოქროს რეზერვების შევსებას კვლავ აგრძელებენ. ეს მოთხოვნა ფასისთვის მნიშვნელოვან გრძელვადიან საყრდენად რჩება, რადგან ქვეყნების ნაწილი საერთაშორისო რეზერვების დივერსიფიკაციას და დოლარზე დამოკიდებულების შემცირებას ცდილობს.

მაღალი ფასები, ამავე დროს, ფიზიკური ოქროს მომხმარებლებს ზღუდავს. საიუველირო მოთხოვნის მოცულობა შემცირდა, თუმცა ოქროს გაძვირების გამო მომხმარებელთა მიერ დახარჯული თანხა გაიზარდა. სპეციალისტების შეფასებით, თუ ცენტრალური ბანკებისა და საინვესტიციო ფონდების მოთხოვნა შესუსტდება, მხოლოდ საიუველირო ბაზარი მაღალი ფასის შენარჩუნებას ვერ შეძლებს.

საქართველოს ბაზარზე საერთაშორისო ფასთან ერთად ლარის გაცვლითი კურსიც მოქმედებს. ამიტომ მსოფლიო ბირჟაზე ოქროს გაიაფება ადგილობრივ საცალო ფასში სრულად შეიძლება არ აისახოს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ლარი დოლართან სუსტდება. საბოლოო ფასში ასევე შედის სინჯი, დამუშავება, დიზაინი და სავაჭრო მარჟა, რის გამოც ბირჟაზე გამოთვლილი ერთი გრამის ღირებულება და საიუველირო მაღაზიაში შეთავაზებული ფასი ერთმანეთისგან განსხვავდება.

ოქროს გრძელვადიანმა ზრდამ საქართველოს სახელმწიფო რეზერვების ღირებულებაზეც დადებითად იმოქმედა. ეროვნული ბანკის მიერ შეძენილი მონეტარული ოქროს საბაზრო ფასი საწყის ღირებულებას მნიშვნელოვნად აღემატება, თუმცა ეს გადაფასებითი ზრდაა და რეალიზებულ მოგებად მხოლოდ აქტივის გაყიდვის შემთხვევაში ჩაითვლება.

სტუ-ის გამოყენებითი გეოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი ნოდარ ფოფორაძე მიიჩნევს, რომ მოკლევადიანი ფასის ზუსტად პროგნოზირება პრაქტიკულად შეუძლებელია. „ბოლო 20-30 წლის განმავლობაში ოქროს ფასი სულ იცვლება, მაგრამ მთლიანობაში მაინც მატების ტენდენცია იყო. ვერავინ იტყვის, რა ღირებულებაზე გაჩერდება, სტაბილური იქნება თუ გაგრძელდება ცვლილება“, ამბობს იგი. ფოფორაძის შეფასებით, ხანგრძლივ გაძვირებაში დიდი როლი ცენტრალური ბანკების მიერ ოქროს მარაგების შევსებამ ითამაშა, მიმდინარე შემცირება კი შეიძლება ამ პროცესის დროებით შენელებას უკავშირდებოდეს.

ოქროს დამატებით გაიაფება მოკლევადიან პერიოდში შესაძლებელია, განსაკუთრებით მაშინ, თუ დოლარი გამყარდება, საპროცენტო განაკვეთები მაღალ დონეზე დარჩება და გეოპოლიტიკური რისკი შესუსტდება. საპირისპირო სცენარში, სამხედრო დაპირისპირების გამწვავება, ენერგომომარაგების შეფერხების საფრთხე, ფინანსური ბაზრების რყევა ან ცენტრალური ბანკების შესყიდვების ზრდა ფასს კვლავ ზრდისკენ უბიძგებს. ანალიტიკოსების შეფასებით, ოქროს უწყვეტი გაძვირების ეტაპი დასრულებულია, თუმცა ძვირფასი ლითონის გრძელვადიანი საინვესტიციო არგუმენტები ჯერ არ გამქრალა.

წყაროები:

https://www.resonancedaily.com/index.php?id_rub=3&id_artc=254886