მსოფლიო ბაზარზე ოქროს ფასმა მოკლევადიანი კლება აჩვენა, თუმცა ეს ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ ძვირფასი ლითონების მიმართ ინვესტორული ინტერესი სუსტდება. პირიქით, ბაზრის მონაწილეები მიმდინარე ვარდნას უფრო კორექციად აფასებენ, ვიდრე ტენდენციის დასრულებად. ამის მიზეზია გეოპოლიტიკური დაძაბულობა, მაღალი საპროცენტო განაკვეთები, ინფლაციის რისკები, ცენტრალური ბანკების აქტიურობა და ინვესტორების სურვილი, კაპიტალი შედარებით უსაფრთხო აქტივებში შეინარჩუნონ.

28 მაისის მდგომარეობით, ერთი უნცია ოქროს ღირებულება საერთაშორისო ბაზარზე 4,389 დოლარის ფარგლებში იყო, რაც დღიურ ჭრილში დაახლოებით 1.37%-იან კლებას ნიშნავდა. შემცირდა ვერცხლის ფასიც, ერთი უნცია ვერცხლი 73.41 დოლარი ღირდა, რაც ერთ დღეში 1.63%-იანი ვარდნა იყო. ფასების კლების ტენდენცია საქართველოშიც აისახა. ადგილობრივ ბაზარზე ერთი გრამი 999 სინჯის ოქრო 391 ლარად ფასდებოდა, 750 სინჯის ოქრო 293 ლარი ღირდა, ხოლო 585 სინჯის ოქროს ფასი 229 ლარი იყო.

ოქროს ფასის შემცირება რამდენიმე ფაქტორს უკავშირდება. ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია აშშ დოლარის გამყარება და ამერიკული სახაზინო ობლიგაციების მაღალი შემოსავლიანობა. როდესაც დოლარი ძლიერდება, ოქრო, რომელიც საერთაშორისო ბაზარზე დოლარში ფასდება, სხვა ვალუტების მფლობელებისთვის ძვირდება. ეს მოთხოვნას ამცირებს. ამასთან, მაღალი საპროცენტო განაკვეთები ოქროსთვის უარყოფითი ფაქტორია, რადგან ოქრო ინვესტორს პროცენტულ შემოსავალს არ აძლევს. ასეთ დროს კაპიტალის ნაწილი გადადის ობლიგაციებში ან სხვა შემოსავლიან აქტივებში.

მიუხედავად ამისა, ოქრო რჩება ერთ-ერთ მთავარ უსაფრთხო აქტივად. 2026 წლის დასაწყისში ოქროს ფასი ისტორიულ მაქსიმუმებზე ავიდა, რაც გეოპოლიტიკურმა რისკებმა, ცენტრალური ბანკების შესყიდვებმა და ინფლაციის მიმართ შიშმა განაპირობა. Reuters-ის მონაცემებით, იანვარში ოქრომ უნციაზე 5,000 დოლარს გადააჭარბა და რეკორდული ნიშნულები დააფიქსირა. შემდგომი კლება ბაზრისთვის ბუნებრივი კორექცია იყო, რადგან ასეთ სწრაფ ზრდას ხშირად მოსდევს მოგების ფიქსირება და ფასის დროებითი შემცირება.

ოქროს ბაზარზე განსაკუთრებულ როლს ცენტრალური ბანკები ასრულებენ. World Gold Council-ის მონაცემებით, 2026 წლის პირველ კვარტალში გლობალურმა მოთხოვნამ, არასაბირჟო გარიგებების ჩათვლით, 1,231 ტონა შეადგინა. მოცულობრივად ზრდა მხოლოდ 2% იყო, თუმცა მაღალი ფასის გამო მოთხოვნის ღირებულება 74%-ით გაიზარდა და რეკორდულ 193 მილიარდ დოლარს მიაღწია. ამავე პერიოდში ცენტრალურმა ბანკებმა 244 ტონა ოქრო შეიძინეს. ეს აჩვენებს, რომ სახელმწიფო ინსტიტუტები ოქროს კვლავ განიხილავენ როგორც რეზერვების დივერსიფიკაციის და ფინანსური უსაფრთხოების ინსტრუმენტს.

ანალიტიკოსების შეფასებით, ბოლო წლებში ოქროს მიმართ მოთხოვნას რამდენიმე სტრუქტურული ფაქტორი აძლიერებს. პირველია გეოპოლიტიკური გაურკვევლობა, მეორეა სახელმწიფო ვალების ზრდა, მესამეა ინფლაციისგან დაცვის სურვილი, ხოლო მეოთხეა ცენტრალური ბანკების მიერ დოლარზე დამოკიდებულების შემცირების მცდელობა. განსაკუთრებით აქტიურები არიან განვითარებადი ქვეყნების ცენტრალური ბანკები, რომლებიც რეზერვების ნაწილს ოქროში გადაჰყავთ, რათა საგარეო შოკების მიმართ უფრო დაცულები იყვნენ.

ვერცხლის ბაზარი კიდევ უფრო ცვალებადია, რადგან ის ერთდროულად არის როგორც საინვესტიციო, ისე ინდუსტრიული ლითონი. ვერცხლი გამოიყენება მზის პანელებში, ელექტრონიკაში, სამედიცინო ტექნოლოგიებში და სხვა ინდუსტრიებში. ამიტომ მისი ფასი მხოლოდ ინვესტორულ განწყობაზე კი არა, სამრეწველო მოთხოვნაზეც არის დამოკიდებული. როდესაც გლობალური ეკონომიკის ზრდის მოლოდინი სუსტდება, ვერცხლზე ზეწოლა იზრდება, თუმცა მწვანე ენერგეტიკისა და ტექნოლოგიური წარმოების ზრდა გრძელვადიან პერსპექტივაში მისთვის მხარდამჭერ ფაქტორად რჩება.

საქართველოსთვის ოქროს ფასის ცვლილებას რამდენიმე მიმართულებით აქვს მნიშვნელობა. პირველ რიგში, ის პირდაპირ მოქმედებს საიუველირო ბაზარზე. როდესაც საერთაშორისო ფასი იზრდება, იმპორტირებული ოქროსა და მზა სამკაულების თვითღირებულებაც მატულობს. ეს მომხმარებლისთვის ფასს ზრდის და მოთხოვნას ამცირებს. ფასის კლების პერიოდში კი ბაზარზე შეიძლება გააქტიურდეს როგორც საცალო მყიდველი, ისე ის მომხმარებელი, ვინც ოქროს დანაზოგის ფორმად განიხილავს.

მეორე მხრივ, ოქროს ფასი გავლენას ახდენს ლომბარდებისა და უზრუნველყოფილი სესხების ბაზარზეც. საქართველოში ოქრო ხშირად გამოიყენება როგორც გირაო. როდესაც ოქროს ფასი მაღალია, მომხმარებელს უფრო დიდი თანხის მიღება შეუძლია. ფასის შემცირებისას კი გირაოს ღირებულება კლებულობს, რაც ფინანსური ორგანიზაციებისთვის რისკების გადაფასებას საჭიროებს.

მესამე მნიშვნელოვანი ფაქტორია ლარის კურსი. საქართველოში ოქროს საბოლოო ფასი მხოლოდ საერთაშორისო ბაზარზე დოლარში გამოხატულ ღირებულებაზე არ არის დამოკიდებული. მასზე მოქმედებს დოლარი ლარის კურსი, ტრანსპორტირების ხარჯი, იმპორტიორის მარჟა, საცალო ქსელის ხარჯები და პროდუქტის სინჯი. ამიტომ შესაძლოა საერთაშორისო ბაზარზე ოქრო გაიაფდეს, მაგრამ ლარის გაუფასურების შემთხვევაში ადგილობრივ ბაზარზე ფასის კლება ნაკლებად შესამჩნევი იყოს.

ბიზნესის თვალსაზრისით, ძვირფასი ლითონების ბაზარი ახლა გაურკვევლობის რეჟიმშია. ერთი მხრივ, მაღალი საპროცენტო განაკვეთები და ძლიერი დოლარი ოქროს ფასს ზღუდავს. მეორე მხრივ, გეოპოლიტიკური რისკები, ცენტრალური ბანკების შესყიდვები და ინფლაციისგან დაცვის საჭიროება ფასის მკვეთრ ვარდნას არ აძლევს საშუალებას. სწორედ ამიტომ სპეციალისტები ამბობენ, რომ ოქროს ბაზარზე მოკლევადიანი მერყეობა გაგრძელდება, თუმცა გრძელვადიანი მხარდაჭერა ჯერ კიდევ ძლიერია.

ექსპერტების შეფასებით, თუ ამერიკის ფედერალური სარეზერვო სისტემა განაკვეთების შემცირებისკენ გადავა, ოქროსთვის ეს დამატებითი სტიმული იქნება. დაბალი საპროცენტო განაკვეთები ამცირებს ობლიგაციების მიმზიდველობას და ზრდის ინტერესს იმ აქტივების მიმართ, რომლებიც კაპიტალის დაცვასთან ასოცირდება. პირიქით, თუ ინფლაცია მაღალი დარჩება და განაკვეთები კვლავ მკაცრ დონეზე შენარჩუნდება, ოქრო შეიძლება გარკვეული პერიოდი ზეწოლის ქვეშ დარჩეს.

საბოლოო ჯამში, ოქროს დღევანდელი გაიაფება უფრო ბაზრის ტექნიკურ კორექციას ჰგავს, ვიდრე გრძელვადიანი ტენდენციის შეცვლას. ძვირფასი ლითონები კვლავ რჩება გლობალური ფინანსური სისტემის ერთ-ერთ მთავარ სადაზღვევო აქტივად. საქართველოსთვის კი ეს ტენდენცია მნიშვნელოვანია როგორც საიუველირო ბიზნესისთვის, ისე მომხმარებლებისთვის, ლომბარდებისთვის და იმ ინვესტორებისთვის, რომლებიც დანაზოგის შენახვის ალტერნატიულ ფორმებს ეძებენ.

წყაროები: