უტრეხტის უნივერსიტეტის (ნიდერლანდები) მეცნიერებმა შესთავაზეს ბერინგის სრუტის კაშხლის აგება მსოფლიოში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ოკეანური სისტემის გადასარჩენად — მის გარეშე კლიმატის ცვლილების გლობალური შედეგები შეუქცევადი გახდება.
საუბარია ეგრეთ წოდებულ ატლანტიკურ მერიდიანულ გადაბრუნებულ ცირკულაციაზე, ანუ AMOC-ზე. ატლანტის ოკეანეში დინების ამ უზარმაზარ სისტემას ხშირად კონვეიერის ლენტს ადარებენ. ის თბილ წყალს ტროპიკებიდან ჩრდილოეთისკენ ევროპისკენ გადაიტანს. იქ წყალი ცივდება, მკვრივი ხდება, იძირება და შემდეგ სამხრეთისკენ მიემართება.
სწორედ ამ სისტემის წყალობით ხდება სითბოს პლანეტაზე არაქაოტური გზით გავრცელება. AMOC ხელს უწყობს ჩრდილოეთ ევროპაში კლიმატის რეგულირებას, მხარს უჭერს საზღვაო ეკოსისტემებს და ჩრდილოეთ ევროპის კლიმატს გაცილებით რბილს ხდის, ვიდრე ის სხვა შემთხვევაში ასეთ განედზე იქნებოდა.
თუ ოკეანის ეს ცირკულაცია შესუსტდება, შედეგები გლობალური იქნება - ჩრდილოეთ ევროპაში უფრო ცივი ამინდი გახდება, წვიმებისა და გვალვის რეჟიმი შეიცვლება, ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან ზღვის დონე აიწევს და სოფლის მეურნეობა მთელ მსოფლიოში დაზარალდება.
ამიტომ, AMOS ითვლება ერთ-ერთ მთავარ სისტემად, რომელზეც პლანეტის კლიმატის სტაბილურობაა დამოკიდებული.
ბერინგის სრუტის დახურვის იდეა არ გაჩენილა ცარიელ ადგილზე. მეცნიერებმა დედამიწის წარსულს - პლიოცენის ეპოქას მიმართეს, დაახლოებით ორიდან ხუთ მილიონ წლამდე, როდესაც აქ წყლის დონე უფრო დაბალი იყო და აზია და ჩრდილოეთ ამერიკა ისთმუსით იყვნენ დაკავშირებული. ატლანტიკური ცირკულაცია მაშინ უფრო ძლიერი იყო, ვიდრე ახლაა.
უტრეხტის მეცნიერებმა შექმნეს რამდენიმე კლიმატური მოდელი, რომლებმაც აჩვენეს, რომ ბერინგის სრუტის დახურვას ნამდვილად შეუძლია ხელი შეუწყოს AMOC-ის სტაბილიზაციას, მაშინაც კი, თუ ატმოსფერული ნახშირორჟანგის დონე კვლავ გაიზრდება. თუმცა, არსებობს ერთი გადამწყვეტი ფაქტორი: დრო. თუ ამ დროისთვის ცირკულაციის სისტემა უკვე მნიშვნელოვნად დასუსტდება, ეფექტი შეიძლება საპირისპირო იყოს.
გარდა ამისა, ბერინგის სრუტე ორ კონტინენტს შორის ვიწრო გასასვლელზე მეტია. ის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია საზღვაო ეკოსისტემებისთვის და ვეშაპების, ლომვეშებისა და სელაპების მიგრაციის გზას წარმოადგენს. ამიტომ, დინების, წყლის ტემპერატურისა და მარილიანობის ცვლილებებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს მთელ ეკოსისტემებზე არა მხოლოდ არქტიკაში, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც.
კვლევის ავტორები მიიჩნევენ, რომ ბერინგის სრუტის კაშხლის აგება უკიდურესი ზომაა, რომელმაც არ უნდა ჩაანაცვლოს კლიმატის ცვლილების ამჟამინდელი პოლიტიკა და ემისიების შემცირება. მეცნიერები ამ ზომას წონის დაკლების ქირურგიულ ჩარევას ადარებენ - უმჯობესია პრობლემა ტრადიციულად მოგვარდეს, მაგრამ თუ ეს არ გაამართლებს, შესაძლებელია ქირურგიული ჩარევის განხილვა.
