მეცნიერები აფრთხილებენ, რომ თუეიტსის მყინვარი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც „განკითხვის დღის მყინვარი“, გააგრძელებს დნობას მაშინაც კი, როდესაც ჩვენი გაცხელებული ოკეანეები გაგრილებას დაიწყებს.
ამ ზაფხულს დედამიწის ოკეანეებში რეკორდულად მაღალი საშუალო დღიური ტემპერატურა დაფიქსირდა: 22 აგვისტოს, პოლარული რეგიონების გარეთ ზღვის ზედაპირის ტემპერატურამ საშუალოდ 21.1°C შეადგინა. წყნარ ოკეანეში ელ-ნინიოს ფენომენის გაძლიერების გათვალისწინებით, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ტემპერატურა მკვეთრად დაეცემა უახლოეს მომავალში.
თუმცა, „ოკეანის წარმოუდგენლად ექსტრემალური გაგრილების“ მიუხედავად, ბრიტანეთის ანტარქტიდის კვლევის (BAS) მიერ ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ დასავლეთ ანტარქტიდის „განკითხვის დღის“ მყინვარი ყინულის დნობას მინიმუმ მომდევნო 150 წლის განმავლობაში გააგრძელებს.
ყინულის ფარის სრული დაშლა, სავარაუდოდ, გლობალურ ზღვის დონეს დაახლოებით 65 სმ-ით გაზრდის. უკეთ რომ წარმოვიდგინოთ: ზღვის დონის ყოველი დამატებითი სანტიმეტრი მსოფლიოში დამატებით დაახლოებით ექვსი მილიონი ადამიანისთვის სანაპირო ზოლის წყალდიდობის რისკს ზრდის.
„განკითხვის დღის მყინვარის“ შემთხვევაში ყინულის დაკარგვა მომავალში გარდაუვალია
მკვლევრებმა მოდელირების ექსპერიმენტი ჩაატარეს თვაიტსის მყინვარისა და მისი მეზობელი პაინ-აილენდის მყინვარისთვის; ამჟამად სწორედ ეს მყინვარები განაპირობებენ ანტარქტიდის ამ ნაწილიდან ყინულის მასის ყველაზე დიდ დანაკარგს. სამ დამოუკიდებელ კომპიუტერულ მოდელში მათ მთლიანად გამორიცხეს ოკეანის მიერ გამოწვეული დნობის პროცესები. კლიმატის ცვლილების შედეგი — ესაა რაც ორივე მყინვარის ქვეშ მიმდინარეობს.
სამეცნიერო ჟურნალ „Geophysical Research Letters“-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა „გასაოცარი განსხვავება“ იმაში, თუ როგორ შეიცვალა ორი მყინვარი 150 წლის განმავლობაში.
პაინ-აილენდის მყინვარი ისე მოიქცა, როგორც მეცნიერები, სავარაუდოდ, ელოდნენ კიდეც. მოდელირების თანახმად, ყინულის მასამ დნობა შეწყვიტა და გასქელება დაიწყო — ის უკან, იმ პოზიციისკენ დაიძრა, რომელსაც მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში იკავებდა. თუმცა, თუეიტსის მყინვარი ყინულის დაკარგვას განაგრძობდა, ოკეანის დნობის არარსებობის მიუხედავად. მყინვარის გათხელებასთან ერთად, დროთა განმავლობაში ყინულის დაკარგვის ტემპი შენელდა. „ეს შედეგები აჩვენებს, რომ ოკეანის მიერ გამოწვეულ დნობასთან დაკავშირებულმა წარსულმა ცვლილებებმა წინასწარ განსაზღვრა თუეიტსის მყინვარიდან ყინულის გარდაუვალი მომავალი დანაკარგი“, - განაცხადა დოქტორმა როზი უილიამსმა, ბრიტანეთის ანტარქტიდის კვლევის (BAS) გლაციოლოგმა და ნაშრომის წამყვანმა ავტორმა.
„ყინულის ამ დანაკარგის გამოსწორება ან თავიდან აცილება მხოლოდ ოკეანის გაგრილებით შეუძლებელია“.
შესაძლებელია თუ არა განკითხვის დღის მყინვარის დნობის შეჩერება?
რეალურ სამყაროში დნობის არარსებობის სცენარი შეუძლებელია, რადგან მყინვარული ყინულის ქვეშ ზღვის წყლის არსებობაც კი საკმარისია დნობის გარკვეული დონის გამოსაწვევად. ბრიტანეთის ანტარქტიდის კვლევის ოკეანოგრაფი და თანაავტორი, პროფესორი პოლ ჰოლანდი განმარტავს, რომ თუეიტსის მყინვარის უკან დახევა 1940-იან წლებში დაიწყო, ხოლო დათბობა ოკეანეების ყინულის დანაკარგის დაჩქარების „მთავარი ფაქტორი“ იყო.
მართალია, სიმულაციები აჩვენებს, რომ თვაიტსის მყინვარის ისტორიულმა დნობამ „მომავალი თაობები ზღვის დონის აწევასთან დაკავშირებული გამოწვევების წინაშე დააყენა“, მაგრამ ყინულის კარგვის პროცესი კიდევ უფრო გამწვავდება, თუ მსოფლიო არ შეამცირებს — და იდეალურ შემთხვევაში, არ შეცვლის სათბურის გაზების ემისიებს.
„ჯერ არ ვიცით, შედიან თუ არა ანტარქტიდაში არსებული სხვა დიდი მყინვარები შეუქცევადი ცვლილების მდგომარეობაში“, - ამბობს ჰოლანდი. „სასწრაფოდ უნდა შევცვალოთ ადამიანის საქმიანობა, რომელიც ამ მყინვარების დნობის ზრდას იწვევს ოკეანეში.“
