ესტონეთის პოლიციისა და სასაზღვრო დაცვის დეპარტამენტის ინფორმაციით, 2026 წლის პირველ ნახევარში ოჯახში ძალადობასთან დაკავშირებული შემთხვევების რაოდენობა გაიზარდა. უწყებას ზუსტი მიმდინარე მაჩვენებელი ჯერ არ გამოუქვეყნებია, ამიტომ ზრდის კონკრეტული პროცენტის ან შემთხვევების რაოდენობის დასახელება ამ ეტაპზე შეუძლებელია. პოლიცია ასევე განმარტავს, რომ მატება შესაძლოა ნაწილობრივ ძალადობის გახშირებას კი არა, მსხვერპლთა და თვითმხილველთა მხრიდან შემთხვევების უფრო აქტიურად შეტყობინებას უკავშირდებოდეს.
პოლიციისა და სასაზღვრო დაცვის დეპარტამენტის ექსპერტის, მარტინ კრეიტსმანის განცხადებით, ოჯახში ძალადობის შემთხვევები წინა წლებში მცირედით იკლებდა, თუმცა 2026 წლის პირველ ექვს თვეში ტენდენცია შეიცვალა. მისი შეფასებით, შეტყობინებების ზრდა თავისთავად მხოლოდ უარყოფით ნიშნად არ უნდა განიხილებოდეს, რადგან შესაძლოა მოქალაქეებს დახმარებაზე უკეთესი წვდომა აქვთ და ძალადობის დამალვას ნაკლებად ცდილობენ.
პოლიციის მონაცემებით, ოჯახში ძალადობის შემთხვევები განსაკუთრებით ხშირად დღესასწაულებსა და უქმე დღეებში ფიქსირდება. სამართალდამცველები ამას სახლში ერთად გატარებულ მეტ დროსა და ალკოჰოლის მოხმარების ზრდას უკავშირებენ. 2025 წელს ოჯახში ძალადობასთან დაკავშირებულმა შვიდმა შემთხვევამ ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. მოძალადეთა 76 პროცენტი მამაკაცია, მსხვერპლთა უმრავლესობა კი ქალია. შეტყობინებები პოლიციაში ძირითადად თავად მსხვერპლებისგან შედის, თუმცა უწყებას მეზობლები, თვითმხილველები და ბავშვებიც მიმართავენ.
მიმდინარე მატებას უფრო გრძელვადიან მონაცემებთან შედარება სიფრთხილით სჭირდება. 2025 წლის პირველ ხუთ თვეში პოლიციამ ოჯახში ძალადობასთან დაკავშირებული 3,800-ზე მეტი შემთხვევა აღრიცხა, წინა წლის იმავე პერიოდში კი 4,200-ზე მეტი. ამ შემთხვევების დაახლოებით მესამედში არასრულწლოვნები პირდაპირ ან ირიბად იყვნენ ჩართული. პოლიციის წარმომადგენელი ლეა ბერენსონი მაშინ აცხადებდა, რომ ოფიციალური სტატისტიკის შემცირება პრობლემის რეალურ მასშტაბს სრულად ვერ ასახავდა, რადგან შემთხვევების მნიშვნელოვანი ნაწილი პოლიციამდე საერთოდ არ აღწევს.
სხვადასხვა ოფიციალურ მონაცემს შორის განსხვავება აღრიცხვის მეთოდითაც აიხსნება. ესტონეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, 2024 წელს დანაშაულად რეგისტრირებული იყო ოჯახში ძალადობის 3,373 შემთხვევა, რაც წინა წელთან შედარებით 5 პროცენტით მეტი იყო. მათგან დაახლოებით 65 პროცენტი ინტიმურ პარტნიორებს შორის ძალადობას უკავშირდებოდა. ეს მაჩვენებელი პოლიციის ყველა გამოძახებას არ მოიცავს, რადგან ყველა შეტყობინება სისხლის სამართლის საქმედ არ რეგისტრირდება.
ესტონეთმა მსხვერპლთა დაცვის მექანიზმებიც გაამკაცრა. 2026 წლის მარტში პარლამენტმა პოლიციას მისცა უფლება, ოჯახში ძალადობის საფრთხის შემთხვევაში მოძალადეს საცხოვრებელთან მიახლოება 72 საათამდე აუკრძალოს. მანამდე მსგავსი შეზღუდვის მაქსიმალური ვადა მხოლოდ 12 საათი იყო. შინაგან საქმეთა მინისტრ იგორ ტაროს შეფასებით, გახანგრძლივებული ვადა მსხვერპლს აძლევს დროს, დაუკავშირდეს დახმარების სამსახურებს, ბავშვთა დაცვის სპეციალისტებს და უსაფრთხოდ დაგეგმოს შემდგომი ნაბიჯები. პოლიცია ასეთ შეზღუდვას წელიწადში დაახლოებით 500-ჯერ იყენებს.
პრობლემის მასშტაბს მოსახლეობის კვლევებიც აჩვენებს. ესტონეთის სტატისტიკის სამსახურის ფართომასშტაბიანი კვლევის მიხედვით, ქალების 41 პროცენტს ცხოვრების განმავლობაში ინტიმური პარტნიორის მხრიდან ძალადობის სულ მცირე ერთი ფორმა გამოუცდია. ეს მონაცემი მოიცავს არა მხოლოდ ფიზიკურ, არამედ ფსიქოლოგიურ, სექსუალურ და ეკონომიკურ ძალადობასაც.
ამასთან, 2025 წელს ესტონეთის სახელმწიფო დაზარალებულთა დახმარების სერვისებს მოქალაქეებმა თითქმის 20,000-ჯერ მიმართეს. ქალთა დახმარების ცენტრებმა მომსახურება 1,908 ქალს გაუწიეს, 127 ქალს კი უსაფრთხო თავშესაფარში განთავსება დასჭირდა. ესტონეთის სოციალური დაზღვევის საბჭოს დაზარალებულთა დახმარების სამსახურის ხელმძღვანელის, კაირე ტამის განცხადებით, ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლები დახმარებას ხშირად დაგვიანებით ითხოვენ, რადგან საკუთარ გამოცდილებას თავდაპირველად ძალადობად ვერ აღიქვამენ.
2026 წლის პირველი ნახევრის ზრდა ჯერ არ იძლევა იმის მტკიცების საფუძველს, რომ ოჯახში ძალადობის რეალური მასშტაბი მკვეთრად გაიზარდა. პოლიციის მიერ სრული მონაცემების გამოქვეყნებამდე უცნობია, რამდენად არის მატება დაკავშირებული ძალადობის გახშირებასთან და რამდენად მოქალაქეთა გაზრდილ მზადყოფნასთან, აღარ დამალონ შემთხვევები. თუმცა ხანგრძლივ პერიოდში არსებული მონაცემები აჩვენებს, რომ ოჯახში ძალადობა ესტონეთისთვის კვლავ მნიშვნელოვანი სოციალური და ეკონომიკური პრობლემაა, რომელიც პოლიციის ჩარევასთან ერთად ფსიქოლოგიურ მომსახურებას, თავშესაფრებს, ბავშვთა დაცვასა და ხანგრძლივ რეაბილიტაციას საჭიროებს.
წყაროები:
ERR News, ოჯახში ძალადობის შემთხვევების ზრდა 2026 წელს
ERR News, პოლიციის 2025 წლის მონაცემები
ERR News, 72-საათიანი შემაკავებელი ღონისძიება
Statistics Estonia, ინტიმური პარტნიორის მხრიდან ძალადობის კვლევა
Victim Support Europe, ესტონეთის დაზარალებულთა დახმარების მონაცემები
