რუსეთის სამხედრო პოტენციალი შესაძლოა უკვე 2027 წლისთვის მნიშვნელოვნად აღდგეს და კრემლმა ახალი სამხედრო ზეწოლისა თუ კონფლიქტის შესაძლებლობების ძიება დაიწყოს — ასეთ შეფასებას აკეთებს ესტონეთის თავდაცვის ძალების ყოველწლიური ანგარიში, რომელიც უსაფრთხოების გარემოს მკვეთრ გაუარესებაზე მიუთითებს. დოკუმენტში, რომელიც ესტონეთის თავდაცვის ძალების სარდალმა ანდრუს მერილომ წარადგინა, ხაზგასმულია, რომ უკრაინაში მიმდინარე ომი რუსეთის სამხედრო შესაძლებლობებს საბოლოოდ არ ანადგურებს და მოსკოვი პარალელურად აგრძელებს სამხედრო რეფორმებს, არმიის მოდერნიზაციასა და სამხედრო-ინდუსტრიული კომპლექსის გაძლიერებას.

მერილოს შეფასებით, უკრაინაში ომის დასრულების შემდეგ რუსეთი სწრაფად გადავა სამხედრო მზადყოფნის აღდგენის ფაზაზე და დაიწყებს ახალი სამიზნეების, ზეწოლის ფორმებისა და დესტაბილიზაციის კამპანიების ძიებას. მისი თქმით, პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინის პოლიტიკური მოდელი სულ უფრო მეტად ეფუძნება მუდმივი კონფლიქტისა და სამხედრო მობილიზაციის ლოგიკას, რადგან საომარი მდგომარეობა პირდაპირ უკავშირდება კრემლის შიდა ძალაუფლების შენარჩუნებას.

ესტონეთის თავდაცვის ძალების ანგარიშმა განსაკუთრებული ყურადღება მიიპყრო ნატოს წევრ ქვეყნებში, რადგან ეს ერთ-ერთი ყველაზე მკაფიო გაფრთხილებაა, რომელიც ბალტიის რეგიონიდან ისმის. ტალინი მიიჩნევს, რომ 2027 წელი შესაძლოა იქცეს იმ მომენტად, როდესაც რუსეთი სამხედრო თვალსაზრისით საკმარისად აღდგება იმისთვის, რომ ახალი ძალის დემონსტრირება სცადოს, თუ სადმე ხელსაყრელ გეოპოლიტიკურ შესაძლებლობას დაინახავს.

ამ შეფასებებს დასავლურ ანალიტიკურ წრეებშიც სერიოზულად განიხილავენ. ბრიტანული კვლევითი ცენტრის, Royal United Services Institute-ის ექსპერტები აცხადებენ, რომ რუსეთმა, მიუხედავად უკრაინაში მძიმე დანაკარგებისა, შეძლო სამხედრო წარმოების გაზრდა, ეკონომიკის ნაწილობრივი სამხედრო რეჟიმზე გადაყვანა და არტილერიის, რაკეტებისა და დრონების წარმოების მნიშვნელოვნად გაფართოება. NATO-ს სამხედრო შეფასებებშიც ფიქსირდება, რომ რუსეთი უკვე მუშაობს არმიის გაფართოებაზე, ახალი სამხედრო ოლქების ფორმირებასა და დასავლეთის საზღვრებთან მუდმივი სამხედრო ინფრასტრუქტურის გაძლიერებაზე. (rusi.org)

ესტონეთის ანგარიშში პირდაპირ არის აღნიშნული, რომ კლასიკური თავდაცვის მოდელი საკმარისი აღარ არის და აუცილებელია ე.წ. „შეკავების ახალი სტრატეგია“, რომლის მიზანია მოწინააღმდეგის შეჩერება კონფლიქტის პირველივე ეტაპზე. სწორედ ამ კონცეფციას ეფუძნება ესტონეთის ახალი სამხედრო ხედვა — „გამარჯვებისთვის მზადყოფნა“, რომელიც არა მხოლოდ ომის თავიდან აცილებას, არამედ საჭიროების შემთხვევაში სწრაფ სამხედრო გამარჯვებასაც გულისხმობს.

ბალტიის რეგიონი უკვე იქცა ნატოსა და რუსეთის დაპირისპირების ერთ-ერთ ყველაზე მგრძნობიარე ზონად. ბოლო წლებში ესტონეთს, ლატვიასა და ლიეტუვას არაერთხელ მოუწიათ რეაგირება რუსეთის „ჩრდილოვანი ფლოტის“, საზღვრის დარღვევებისა და უპილოტო საფრთხეების მიმართულებით. ესტონეთის თავდაცვის ძალების წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ თანამედროვე ტექნოლოგიები — განსაკუთრებით დრონები, სადაზვერვო სისტემები და იაფი უპილოტო საშუალებები — დღეს ომის ხასიათს ფუნდამენტურად ცვლის. სწორედ ამიტომ, ტალინი აქტიურად მუშაობს „ბალტიის თავდაცვის ხაზის“ გაძლიერებაზე, რომელიც ბუნკერების, სენსორების, საჰაერო კონტროლისა და უპილოტო სისტემების ინტეგრირებულ ქსელს მოიცავს.

ფინანსური და ეკონომიკური თვალსაზრისითაც, ეს პროცესი ევროპისთვის უზარმაზარ გამოწვევად იქცა. NATO-ს წევრი ქვეყნები თავდაცვის ხარჯებს რეკორდულად ზრდიან. გერმანია, პოლონეთი, ფინეთი და ბალტიის ქვეყნები თავდაცვის ბიუჯეტების მკვეთრ ზრდას გეგმავენ, ხოლო ევროკავშირი სამხედრო ინდუსტრიის მხარდაჭერისთვის მილიარდობით ევროს გამოყოფას განიხილავს. ექსპერტების შეფასებით, ევროპა ეტაპობრივად გადადის „ცივი ომის შემდგომი ეპოქიდან“ მუდმივი სამხედრო მზადყოფნის ეკონომიკურ მოდელზე, სადაც უსაფრთხოება უკვე ეკონომიკური დაგეგმვის ცენტრალური ნაწილი ხდება.

ანგარიშში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა აშშ-ის შეიარაღების მიწოდების შესაძლო შეფერხებებსაც. ირანის გარშემო დაძაბულობისა და ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტების ფონზე, ესტონეთში შიშობენ, რომ ამერიკული სამხედრო რესურსების ნაწილი სხვა რეგიონებზე გადაერთვება. სწორედ ამიტომ ტალინი ალტერნატიული შეიარაღების, ფრთოსანი რაკეტებისა და ევროპული სამხედრო წარმოების გაძლიერების გზებს ეძებს. ესტონეთის თავდაცვის მინისტრმა, ჰანო პევკურმა განაცხადა, რომ HIMARS-ის სისტემებისთვის ალტერნატიული რაკეტების მოძიებაც განიხილება, თუმცა ამისთვის Lockheed Martin-ისა და აშშ-ის მთავრობის თანხმობა იქნება საჭირო.

ანალიტიკოსები ფიქრობენ, რომ ესტონეთის ანგარიში მხოლოდ ბალტიის რეგიონს არ ეხება. მათი შეფასებით, დოკუმენტი აჩვენებს, რომ ევროპაში უსაფრთხოების აღქმა უკვე რადიკალურად შეიცვალა. თუ წლების განმავლობაში NATO-ს წევრები რუსეთისგან პირდაპირ სამხედრო საფრთხეს ნაკლებად რეალისტურად აღიქვამდნენ, ახლა ევროპული ქვეყნები ღიად საუბრობენ ახალი კონფლიქტების, ჰიბრიდული ომებისა და გრძელვადიანი სამხედრო კონკურენციის რისკებზე.

ბიზნესისა და გლობალური ეკონომიკისთვის ეს ნიშნავს, რომ თავდაცვა, სამხედრო ტექნოლოგიები, ენერგეტიკული უსაფრთხოება და ლოგისტიკა მომდევნო წლებში ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ სექტორებად დარჩება. სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ევროპა უკვე შედის ახალი უსაფრთხოების ეკონომიკის ეპოქაში, სადაც სამხედრო მზადყოფნა მხოლოდ თავდაცვის სამინისტროს საკითხი აღარ არის — ის გავლენას ახდენს ინვესტიციებზე, ენერგეტიკაზე, ინდუსტრიაზე, ტექნოლოგიებსა და მთლიან ეკონომიკურ სტრატეგიაზე.

წყაროები: