საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა ერთ-ერთი ყველაზე მკაფიო განცხადება გააკეთა ბოლო წლებში ევროპული სტრატეგიის შესახებ. მისი თქმით, შეიქმნა „უნიკალური მომენტი“, როცა აშშ-ის, რუსეთისა და ჩინეთის ლიდერები სხვადასხვა მიმართულებით, მაგრამ ხშირად ევროპული ინტერესების საწინააღმდეგოდ მოქმედებენ. მაკრონის შეფასებით, სწორედ ამიტომ ევროკავშირი უნდა გახდეს უფრო ერთიანი, უფრო ძლიერი და უფრო დამოუკიდებელი.

მაკრონის სიტყვები მხოლოდ პოლიტიკური რიტორიკა არ არის — ეს არის რეაქცია იმ ახალ გეოეკონომიკურ რეალობაზე, სადაც ევროპა ერთდროულად რამდენიმე ფრონტზე ზეწოლას გრძნობს. აშშ-თან ურთიერთობაში საუბარია სავაჭრო ტარიფებზე, თავდაცვის ხარჯებზე და ნატოს შიგნით პასუხისმგებლობის გადანაწილებაზე. რუსეთთან ურთიერთობა კვლავ უკრაინის ომის, ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და სამხედრო საფრთხეების ფონზე რჩება დაძაბული. ჩინეთთან კი ევროპა კონკურენციას აწყდება ტექნოლოგიებში, ინდუსტრიაში და სტრატეგიულ მიწოდების ჯაჭვებში.

მაკრონი დიდი ხანია საუბრობს „ევროპის სტრატეგიულ ავტონომიაზე“, თუმცა ახლა ეს იდეა უფრო აქტუალური გახდა. მისი გზავნილია, რომ ევროკავშირი აღარ უნდა იყოს მხოლოდ ბაზარი ან რეგულაციების გამცემი ბლოკი — ის უნდა იქცეს გლობალურ ძალად, რომელსაც საკუთარი სამხედრო, ტექნოლოგიური და ფინანსური შესაძლებლობები ექნება. რამდენიმე თვის წინ მაკრონმა უკვე გააფრთხილა ევროპა, რომ აშშ-ის მხრიდან „მუქარა და ზეწოლა დასრულებული არ არის“ და ეს უნდა გახდეს გაღვიძების სიგნალი.

ეკონომიკური თვალსაზრისით, ეს ნიშნავს სამ ძირითად მიმართულებას. პირველი — ევროპული თავდაცვის ინდუსტრიის გაძლიერება, რათა კონტინენტი სრულად ამერიკულ სამხედრო ქოლგაზე აღარ იყოს დამოკიდებული. მეორე — ენერგეტიკული დამოუკიდებლობის გაღრმავება, რადგან რუსეთთან კრიზისმა აჩვენა, რამდენად ძვირი შეიძლება დაჯდეს ერთ წყაროზე დამოკიდებულება. მესამე — ტექნოლოგიური სუვერენიტეტი, რათა ევროკავშირმა კონკურენცია გაუწიოს როგორც ამერიკულ, ისე ჩინურ გიგანტებს AI-ში, ნახევარგამტარებში და ციფრულ ინფრასტრუქტურაში.

მაკრონის განცხადებაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ელემენტი ნატოს მეხუთე მუხლის თემაც იყო. მან თქვა, რომ დღეს უკვე გაჩნდა ეჭვები ამ გარანტიის ავტომატურობაზე. ეს პირდაპირ მიანიშნებს ევროპულ შიშზე, რომ ვაშინგტონის პოლიტიკური ცვლილებები მომავალში უსაფრთხოების ძველ მოდელს შეარყევს.

რეალურად, მაკრონი ევროპას ეუბნება: მსოფლიო მრავალპოლარულ ფაზაში შევიდა და ძველი კომფორტი დასრულდა. თუ ბრიუსელი გაერთიანებას, ინვესტიციებსა და ძალის კონსოლიდაციას ვერ მოახერხებს, ევროკავშირი დარჩება სივრცედ, სადაც სხვები თამაშობენ და არა მოთამაშედ, რომელიც წესებს ქმნის.

საბოლოოდ, ეს გზავნილი არა მხოლოდ საფრანგეთის, არამედ მთელი ევროპის ბიზნესისა და პოლიტიკისთვის არის მნიშვნელოვანი: მომდევნო ათწლეული იქნება ბრძოლა ეკონომიკურ მასშტაბზე, ტექნოლოგიურ ლიდერობაზე და უსაფრთხოების არქიტექტურაზე. მაკრონი კი ცდილობს ევროპა ამ ბრძოლაში მაყურებლის როლიდან მთავარ მოთამაშედ გადაიყვანოს.

წყაროები: