ესპანეთში ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ მოსახლეობის დიდი ნაწილი პროდუქტებს საჭიროებიდან კი არა, ემოციური მდგომარეობის გავლენით ყიდულობს. მონაცემების მიხედვით, ესპანელების 56 პროცენტი ისეთ ნივთებს იძენს, რომლებიც რეალურად არც სჭირდება და საბოლოოდ არც იყენებს. ეს ტენდენცია განსაკუთრებით მკვეთრად ჩანს ონლაინ ვაჭრობის, სოციალური ქსელებისა და მუდმივი ფასდაკლებების ეპოქაში.
კვლევა პლატფორმა Wallapop-მა ჩაატარა და შედეგები თანამედროვე მომხმარებლის ქცევის მნიშვნელოვან სურათს აჩვენებს. გამოკითხულთა დიდი ნაწილი აღიარებს, რომ ნივთებს სტრესის, მოწყენილობის, იმედგაცრუების ან თვითდაჯილდოების სურვილის გამო ყიდულობს.
მონაცემებით, ათიდან შვიდი ადამიანი აცხადებს, რომ რთულ ემოციურ პერიოდში შენაძენს განტვირთვის ფორმად იყენებს. 53 პროცენტი კი ამბობს, რომ ყიდულობს მხოლოდ იმიტომ, რომ მოწყენილობა მოიშოროს. ფსიქოლოგები ამას „ემოციურ შოპინგს“ უწოდებენ — როდესაც პროდუქტი რეალურ საჭიროებას კი არა, დროებით განწყობას პასუხობს.
ყველაზე ძლიერი გავლენა ახალგაზრდებში ფიქსირდება. 18-24 წლის მოქალაქეების თითქმის სრული უმრავლესობა სწრაფი მიწოდების აპლიკაციებს იყენებს, ხოლო 75 პროცენტი აღიარებს, რომ სოციალურ ქსელებში ნანახი კონტენტი მათ ყიდვის გადაწყვეტილებაზე პირდაპირ მოქმედებს. სხვა სიტყვებით, რეკლამა დღეს უკვე მხოლოდ რეკლამა აღარ არის — ის გადაიქცა ცხოვრების სტილისა და იდენტობის ნაწილად.
კვლევის მიხედვით, მომხმარებელთა 92 პროცენტზე მოქმედებს ფასდაკლების შესახებ ინფორმაცია. სიტყვები „აქცია“, „შეზღუდული დრო“, „ბოლო შანსი“ და „ტრენდულია“ ხშირად უფრო ძლიერია, ვიდრე რეალური საჭიროება. გამოკითხულთა 52 პროცენტი ამბობს, რომ ტრენდები პირდაპირ ცვლის მათ გადაწყვეტილებებს.
თუმცა მთავარი შედეგი ფინანსურ მდგომარეობაზე აისახება. ესპანელების 55 პროცენტი აღიარებს, რომ მათი ხელფასი სრულად ვერ ფარავს ხარჯებს ან დანაზოგის გაკეთების შესაძლებლობას არ ტოვებს. მიუხედავად ამისა, ხარჯების თითქმის 40 პროცენტი მაინც არააუცილებელ პროდუქტებზე მოდის.
გასულ წელს შეძენილი ნივთებიდან მხოლოდ ყოველი მეოთხე გამოიყენება ხშირად. ხუთიდან ორი მოქალაქე ამბობს, რომ საჭიროზე მეტს ყიდულობს, ხოლო 76 პროცენტი აღიარებს, რომ ხშირად იძენს ისეთ ნივთებს, რომლებიც მომავალში საერთოდ აღარ გამოადგება.
ყველაზე საინტერესო ნაწილი შენაძენის შემდეგი ემოციური ფაზაა. მომხმარებელთა 60 პროცენტი ყიდვის შემდეგ განსაკუთრებულ კმაყოფილებას საერთოდ ვერ გრძნობს. 16 პროცენტი ამბობს, რომ სტრესიც კი ეუფლება, ხოლო მხოლოდ 3 პროცენტი რჩება რეალურად კმაყოფილი. ეს ნიშნავს, რომ იმპულსური ყიდვა ხშირად პრობლემას ვერ აგვარებს და ზოგჯერ ახალ დისკომფორტსაც ქმნის.
სოციოლოგები აღნიშნავენ, რომ ეს უკვე მხოლოდ ეკონომიკური საკითხი აღარ არის. ეს არის კულტურული და ფსიქოლოგიური ცვლილება, სადაც მომხმარებელი მუდმივად წნეხშია — იყიდოს, მოასწროს, არ ჩამორჩეს და სხვებს დაემსგავსოს.
გარემოსდაცვითი შედეგებიც სერიოზულია. არასაჭირო ნივთების დიდი ნაწილი მალევე ნაგავში ხვდება ან წლების განმავლობაში უჯრებში, კარადებსა და საცავებში რჩება. ეს ზრდის ტექსტილის, პლასტმასისა და შეფუთვის ნარჩენებს, ასევე ზედმეტ წარმოებასა და ტრანსპორტირებას.
ანალიტიკოსების შეფასებით, ესპანეთის მაგალითი მხოლოდ ერთი ქვეყნის პრობლემა არ არის — იგივე ტენდენცია მთელ ევროპასა და მსოფლიოში ვრცელდება. სწრაფი ონლაინ ვაჭრობა, სოციალური ქსელები და მუდმივი ფასდაკლებები თანამედროვე ეკონომიკის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ფსიქოლოგიურ მექანიზმად გადაიქცა.
წყაროები:
• Wallapop კვლევა მომხმარებლის ქცევაზე — https://www.wallapop.com/
• AFP (Agence France-Presse)
• Statista — ონლაინ ვაჭრობის ტენდენციები ევროპაში — https://www.statista.com/
• OECD Consumer Behaviour Reports — https://www.oecd.org/
• European Environment Agency — ტექსტილისა და ნარჩენების გავლენა — https://www.eea.europa.eu/
