სტეიბლკოინ USDC-ის გამომშვებმა Circle-მა აშშ-ის ვალუტის კონტროლის ოფისისგან, OCC-ისგან, ეროვნული სატრასტო ბანკის შექმნის საბოლოო ნებართვა მიიღო. ახალი ფინანსური ინსტიტუტი Circle National Trust-ის სახელით იმუშავებს და ფედერალურ ზედამხედველობას დაექვემდებარება. მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილება Circle-ისთვის საბანკო სექტორში შესვლის მნიშვნელოვანი ეტაპია, კომპანიას სრულფასოვანი კომერციული ბანკის უფლებები არ მიუღია: ახალი სტრუქტურა მოსახლეობის დეპოზიტებს ვერ მიიღებს და სესხებს ვერ გასცემს. მისი ძირითადი ფუნქცია Circle-ისა და მისი შვილობილი კომპანიებისთვის ციფრული აქტივების დაცვა იქნება, მოგვიანებით კი მომსახურება შეიძლება ბანკებსა და სხვა რეგულირებულ ფინანსურ ინსტიტუტებზეც გავრცელდეს.

OCC-ის გადაწყვეტილებით, Circle-ს მომავალში USDC-ის რეზერვების მართვის საკუთარ ფედერალურად რეგულირებულ სტრუქტურაში გადატანის შესაძლებლობაც ექნება, თუმცა კომპანია ხაზს უსვამს, რომ ეს ფუნქცია ბანკის გახსნისთანავე არ ამოქმედდება. ამჟამად USDC-ის რეზერვების დიდი ნაწილი Circle Reserve Fund-შია განთავსებული, რომელსაც BlackRock მართავს, ხოლო აქტივების კასტოდიანია BNY. 2025 წლის ბოლოს კომპანიას USDC-ის რეზერვების დაახლოებით 88% სწორედ ამ ფონდში ჰქონდა განთავსებული. შესაბამისად, ქარტია Circle-ს დაუყოვნებლივ არ ათავისუფლებს BlackRock-ის, BNY-ისა თუ სხვა პარტნიორებისგან და არც ავტომატურად ნიშნავს რეზერვებიდან მიღებული შემოსავლის მკვეთრ ზრდას.

2026 წლის 9 ივლისის მდგომარეობით მიმოქცევაში დაახლოებით 73.2 მილიარდი დოლარის USDC იყო, ხოლო რეზერვები სრულად ფარავდა გამოშვებულ მონეტებს. Circle ყოველ USDC-ს ერთ დოლარზე ცვლის და რეზერვების შემადგენლობას ყოველკვირეულად აქვეყნებს, დამოუკიდებელი აუდიტორული კომპანია კი ყოველთვიურ დადასტურებას ამზადებს. USDC სტეიბლკოინების ბაზარზე მოცულობით მეორე უმსხვილესი აქტივია და ბაზრის დაახლოებით მეოთხედს აკონტროლებს, თუმცა პირველ ადგილზე კვლავ Tether-ის USDT რჩება.

Circle-ის ბიზნესმოდელის მთავარი ფინანსური წყარო სწორედ რეზერვებიდან მიღებული საპროცენტო შემოსავალია. 2025 წელს კომპანიის მთლიანმა შემოსავალმა და რეზერვების შემოსავალმა 2.7 მილიარდი დოლარი შეადგინა, 64%-ით მეტი, ვიდრე წინა წელს. კორექტირებული EBITDA 104%-ით, 582 მილიონ დოლარამდე გაიზარდა. მიუხედავად ამისა, კომპანიამ 70 მილიონი დოლარის წმინდა ზარალი აჩვენა, რაც ძირითადად IPO-სთან დაკავშირებულმა 424 მილიონი დოლარის აქციებზე დაფუძნებულმა კომპენსაციამ განაპირობა. მხოლოდ 2025 წლის მეოთხე კვარტალში Circle-მა რეზერვებიდან 733 მილიონი დოლარი მიიღო, თუმცა დისტრიბუციის, ტრანზაქციებისა და სხვა მიმართულებების ხარჯებმა 461 მილიონ დოლარს მიაღწია.

USDC-ის ამჟამინდელი, დაახლოებით 73.2-მილიარდიანი მოცულობის პირობებში, რეზერვების საშუალო შემოსავლიანობის ყოველი ერთი პროცენტული პუნქტით ცვლილება Circle-ის წლიურ მთლიან საპროცენტო შემოსავალზე დაახლოებით 732 მილიონი დოლარის გავლენას ახდენს. ეს არის თეორიული შეფასება, რომელიც არ ითვალისწინებს Coinbase-ისა და სხვა პარტნიორებისთვის განკუთვნილ გადახდებს, მართვის ხარჯებს, რეზერვების ყოველდღიურ ცვლილებასა და სხვადასხვა აქტივის განსხვავებულ შემოსავლიანობას. სწორედ ამიტომ ფინანსური ანალიტიკოსები Circle-ის მთავარ რისკად საპროცენტო განაკვეთებზე მაღალ დამოკიდებულებას ასახელებენ: თუ აშშ-ის ფედერალური რეზერვი განაკვეთებს ამცირებს, კომპანიის თითოეულ დოლარ რეზერვზე მიღებული შემოსავალიც მცირდება, თუმცა USDC-ის მიმოქცევის ზრდამ ეს დანაკარგი ნაწილობრივ შეიძლება დააბალანსოს.

სატრასტო ბანკის ქარტიის მთავარი ეკონომიკური ეფექტი მოკლევადიან პერიოდში, სავარაუდოდ, არა საპროცენტო შემოსავლის ზრდა, არამედ ინსტიტუციური ნდობისა და Circle-ის ინფრასტრუქტურაზე მოთხოვნის გაძლიერება იქნება. ფედერალური ზედამხედველობა ბანკებს, საგადახდო კომპანიებსა და კაპიტალის ბაზრის მონაწილეებს USDC-ის გამოყენებისას დამატებით სამართლებრივ სიცხადეს აძლევს. Circle-ის განცხადებით, ბანკმა მომავალში შეზღუდული რაოდენობის ფინანსურ ინსტიტუტებს ციფრული აქტივების შენახვის მომსახურებაც შეიძლება შესთავაზოს, რაც კომპანიას რეზერვების შემოსავალზე ნაკლებად დამოკიდებული, საკომისიოზე დაფუძნებული შემოსავლების განვითარების შესაძლებლობას აძლევს. თუმცა ამ მიმართულებიდან მოსალოდნელი შემოსავალი და მომსახურების ტარიფები ჯერ გამოქვეყნებული არ არის.

გადაწყვეტილება ასევე უკავშირდება აშშ-ში სტეიბლკოინების რეგულირების ახალ ეტაპს. 2025 წელს მიღებული GENIUS Act-ის მიხედვით, საგადახდო სტეიბლკოინები მინიმუმ ერთი ერთზე უნდა იყოს უზრუნველყოფილი მაღალი ხარისხის ლიკვიდური აქტივებით, ემიტენტებმა კი რეზერვების შესახებ რეგულარული ინფორმაცია უნდა გამოაქვეყნონ. კანონმა სტეიბლკოინის მფლობელებს ემიტენტის გაკოტრების შემთხვევაში რეზერვებზე პრიორიტეტული მოთხოვნაც მიანიჭა. მხარდამჭერების შეფასებით, ერთიანი წესები დოლარზე მიბმული ციფრული აქტივების ინსტიტუციურ გამოყენებას დააჩქარებს და საერთაშორისო ანგარიშსწორებებში დოლარის როლს გააძლიერებს. კრიტიკოსები კი მიუთითებენ, რომ სტეიბლკოინების ზრდამ შეიძლება ტრადიციული ბანკებიდან დეპოზიტების გადინება, სახელმწიფო ობლიგაციებზე მოთხოვნის კონცენტრაცია და კრიზისის დროს სწრაფი გამოსყიდვების რისკი გაზარდოს.

USDC-ის რისკები მხოლოდ თეორიული არ არის. 2023 წელს Silicon Valley Bank-ის გაკოტრებისას Circle-ს ბანკში 3.3 მილიარდი დოლარი ჰქონდა განთავსებული, რის შემდეგაც USDC-მ ერთ დოლართან მიბმა დროებით დაკარგა. მკვლევრების შეფასებით, შემთხვევამ აჩვენა, რომ სრულად უზრუნველყოფილი სტეიბლკოინიც შეიძლება აღმოჩნდეს ბანკის, კასტოდიანის, სახაზინო ფასიანი ქაღალდების ბაზრისა და ტექნოლოგიური ინფრასტრუქტურის ერთობლივ რისკზე დამოკიდებული. ეროვნული სატრასტო ბანკის შექმნა Circle-ს ამ რისკების ნაწილის უშუალოდ მართვის შესაძლებლობას აძლევს, თუმცა USDC-ს საბაზრო, საოპერაციო და ლიკვიდობის რისკებისგან სრულად ვერ ათავისუფლებს.

საბოლოოდ, Circle-ისთვის OCC-ის ქარტია უფრო მეტად სტრატეგიული და მარეგულირებელი გამარჯვებაა, ვიდრე ტრადიციული საბანკო საქმიანობის დაწყება. კომპანია იღებს ფედერალურ ზედამხედველობას, საკუთარი და ინსტიტუციური ციფრული აქტივების კასტოდიის უფლებას და მომავალში 73 მილიარდ დოლარზე მეტი რეზერვის უშუალოდ მართვის პერსპექტივას, მაგრამ ვერ მიიღებს დეპოზიტებს და ვერ გასცემს კრედიტებს. ბიზნესის შედეგებზე მთავარი გავლენა ექნება არა მხოლოდ ქარტიას, არამედ USDC-ის მიმოქცევის ზრდას, საპროცენტო განაკვეთებს, პარტნიორებისთვის გადახდილ თანხებსა და იმას, შეძლებს თუ არა Circle ინსტიტუციური მომსახურებების ცალკე, მდგრად შემოსავლის წყაროდ გარდაქმნას.

წყაროები