საქართველოში პრესის თავისუფლების მდგომარეობა საგრძნობლად გაუარესებულია — ამას ადასტურებს როგორც ადგილობრივი მონიტორინგი, ისე საერთაშორისო შეფასებები. პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღის ფონზე, მედიის განვითარების ფონდი და მითების დეტექტორი აქვეყნებენ ანგარიშს, რომელიც აჩვენებს, რომ 2025 წელსა და 2026 წლის პირველ ოთხ თვეში მედიისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ დეზინფორმაციისა და დისკრედიტაციის კამპანიები სისტემურ ხასიათს ატარებს.
ანგარიშის მიხედვით, გამოვლენილია 42 შემთხვევა, სადაც მედიის წინააღმდეგ გავრცელდა დეზინფორმაციული და მანიპულაციური შინაარსი. ყველაზე გავრცელებული ფორმა ვიზუალური მანიპულაციაა — 26 შემთხვევა, რაც მოიცავს როგორც ვიდეოს, ისე ფოტოს გაყალბებასა და კონტექსტიდან ამოგლეჯას. ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ეს ტაქტიკები მრავალფეროვანია და მიზანმიმართულად ემსახურება საზოგადოების თვალში ჟურნალისტებისა და მედიის დისკრედიტაციას.
ერთ-ერთი მთავარი მეთოდი არის მედიის მიკერძოებულობაში დადანაშაულება და უნდობლობის გაღვივება. ამასთან, აქტიურად გამოიყენება გენდერული დეზინფორმაცია და sogenannte „სლატშეიმინგი“, რაც განსაკუთრებით თვალშისაცემი გახდა კონკრეტულ შემთხვევებში — მათ შორის, როდესაც ჟურნალისტის წინააღმდეგ ხელოვნური ინტელექტით შექმნილი ვიზუალური მასალა საჯარო სივრცეში გავრცელდა და მას მორალური დისკრედიტაციისთვის იყენებდნენ.
ანგარიშში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა მიზანმიმართულ კამპანიებს კონკრეტული ჟურნალისტებისა და მედია წარმომადგენლების წინააღმდეგ. მაგალითად, სამიზნედ სახელდება „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი მზია ამაღლობელი, რომლის წინააღმდეგაც დეზინფორმაცია და კოორდინირებული შეტევები სხვადასხვა პლატფორმაზე ვრცელდებოდა — მათ შორის, ანონიმური ანგარიშების მეშვეობით.
ავტორები აღნიშნავენ, რომ პროცესში ჩართულია როგორც სახელისუფლებო სარედაქციო პოლიტიკის მედია, ისე სოციალურ ქსელებში მოქმედი კოორდინირებული არაავთენტური ქსელები. მათი მიზანია საზოგადოებაში კრიტიკული მედიის მიმართ უნდობლობის დამკვიდრება, რაც ხორციელდება სხვადასხვა ტაქტიკით — გაყალბებული ციტატებით, გამოგონილი წყაროებით, ჟურნალისტების „უცხო ქვეყნის აგენტებად“ წარმოჩენით და ძალადობის გამართლების მცდელობებით.
დისკრედიტაციის კამპანიების სამიზნე გახდა საერთაშორისო მედიაც. ანგარიშში ნახსენებია BBC-ის გამოძიება, რომელიც საქართველოში საპროტესტო აქციების დაშლის პრაქტიკას და შესაძლო ქიმიური ნივთიერებების გამოყენებას ეხებოდა. ასევე, Byline Times-ის მასალა, რომელიც ირაკლი რუხაძის რუსულ კავშირებს შეეხებოდა — ორივე შემთხვევაში დაფიქსირდა კოორდინირებული დისკრედიტაცია ჟურნალისტებისა და მათი წყაროების წინააღმდეგ.
ამ პროცესების პარალელურად, საერთაშორისო რეიტინგებიც მკვეთრ სიგნალს იძლევა: საქართველო პრესის თავისუფლების ინდექსში ერთ წელიწადში 114-ე ადგილიდან 135-ე ადგილზე ჩამოქვეითდა. ეს მაჩვენებელი ნიშნავს, რომ ქვეყანაში მედიის თავისუფლება უკვე „რთულ მდგომარეობად“ ფასდება და საქართველო ჩამორჩება ისეთ ქვეყნებს, როგორიცაა ზიმბაბვე, სომალი, უგანდა, მალი, ნიგერია, ჩადი და პაპუა-ახალი გვინეა.
პრესის თავისუფლების მსოფლიო დღესთან დაკავშირებით, საფრანგეთის საელჩო საქართველოში და გერმანიის საელჩო საქართველოში ასევე ავრცელებენ მკაფიო გზავნილებს. საფრანგეთის საელჩო ხაზს უსვამს, რომ დემოკრატია შეუძლებელია სანდო ინფორმაციის გარეშე და ხელისუფლების პასუხისმგებლობაა შექმნას გარემო, სადაც ჟურნალისტებს თავისუფლად მუშაობის შესაძლებლობა ექნებათ. გერმანიის საელჩო კი აღნიშნავს, რომ პრესის თავისუფლება ყველა დემოკრატიის ფუნდამენტია და განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს კრიზისულ პერიოდებში, როდესაც ჟურნალისტები ხშირად საკუთარ უსაფრთხოებასაც რისკავენ.
ანალიტიკოსებისა და მედიის სფეროს ექსპერტების შეფასებით, არსებული ვითარება მიუთითებს არა მხოლოდ ცალკეულ პრობლემებზე, არამედ სისტემურ კრიზისზე, სადაც დეზინფორმაცია, პოლიტიკური ზეწოლა და კოორდინირებული საინფორმაციო კამპანიები ერთობლივად აზიანებს მედიის დამოუკიდებლობას. მათი თქმით, თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდება, საფრთხე შეექმნება არა მხოლოდ ჟურნალისტიკას, არამედ დემოკრატიული ინსტიტუტების ფუნქციონირებასაც.
საბოლოოდ, საქართველოში პრესის თავისუფლების საკითხი უკვე მხოლოდ პროფესიული სფეროს პრობლემა აღარ არის — ის ქვეყნის დემოკრატიული განვითარების ერთ-ერთ მთავარ ინდიკატორად იქცა.
