ჰორმუზის სრუტის გარშემო ვითარება უკვე მხოლოდ სამხედრო ესკალაციის თემა აღარ არის. სამი ბოლო ამბავი ერთიან სურათს ქმნის: ვაშინგტონი ამზადებს სამხედრო სცენარს ირანის ძალებზე დარტყმისთვის, ევროპას უფრო აქტიურ ჩართვას სთხოვს და პარალელურად ირანის ნავთობის ფინანსურ ქსელს ჩინეთამდე მისდევს.

CNN-ის ცნობით, აშშ-ის სამხედროები მუშაობენ გეგმებზე, რომლებიც ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის ჩაშლის შემთხვევაში ჰორმუზის სრუტეში ირანის შესაძლებლობებზე დარტყმას ითვალისწინებს. სამიზნეებად განიხილება ნაღმები, სწრაფმავალი კატერები და სანაპირო საფრთხეები, ანუ ის ინსტრუმენტები, რომლითაც თეირანს შეუძლია მსოფლიო ენერგეტიკული არტერიის პარალიზება.

ამავე დროს, პენტაგონის ხელმძღვანელის, პიტ ჰეგსეთის განცხადება აჩვენებს, რომ ვაშინგტონი ამ კრიზისს მხოლოდ ირანთან დაპირისპირებად არ ხედავს. მისი გზავნილი ევროპისა და აზიისკენ იყო მკაცრი: ჰორმუზის სრუტე მათ უფრო სჭირდებათ, ვიდრე აშშ-ს, ამიტომ „ნაკლები ილაპარაკონ და ნავში ჩასხდნენ“. პენტაგონის ოფიციალურ ტრანსკრიპტში ჰეგსეთი ამბობს, რომ ევროპა და აზია ათწლეულებია სარგებლობენ ამერიკული უსაფრთხოების ქოლგით, მაგრამ „უფასო მგზავრობის დრო დასრულდა“.

ამ განცხადების ეკონომიკური ფონი მარტივია: ჰორმუზი გლობალური ნავთობისა და LNG-ის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დერეფანია. Reuters-ის მონაცემებით, ბოლო 24 საათში სრუტე მხოლოდ ხუთმა გემმა გაიარა, მაშინ როცა ომამდე საშუალოდ დღეში დაახლოებით 140 გემი მოძრაობდა. იმავე ცნობით, სრუტის დახურვამ მსოფლიო ნავთობისა და თხევადი ბუნებრივი გაზის მიწოდების დაახლოებით მეხუთედზე მოახდინა გავლენა.

ამიტომ, კონფლიქტოლოგების შეფასებით, აშშ-ის ახალი ხაზი სამმაგია. პირველი არის სამხედრო შეკავება — თუ ირანი ჰორმუზს დაბლოკავს ან კომერციულ გემებს დაემუქრება, ვაშინგტონი მზადყოფნას აჩვენებს პირდაპირი პასუხისთვის. მეორე არის მოკავშირეებზე ზეწოლა — აშშ აღარ აპირებს, რომ ევროპისა და აზიის ენერგეტიკული უსაფრთხოების ტვირთი მარტო ატაროს. მესამე კი ფინანსური დარტყმაა — ირანის შემოსავლის მთავარ წყაროზე, ნავთობზე.

სწორედ ამ ლოგიკაში ჯდება ჩინეთში დაფუძნებულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანასა და დაახლოებით 40 გადამზიდ კომპანიასა და ტანკერზე სანქციების დაწესება. აშშ-ის ფინანსთა სამინისტრომ სამიზნედ აიღო Hengli Petrochemical-ის დალიანის ქარხანა და ის კომპანიები, რომლებიც, ვაშინგტონის შეფასებით, ირანის „ჩრდილოვან ფლოტს“ ეხმარებიან. Reuters-ის მიხედვით, ჩინეთი ირანის საზღვაო გზით გაყიდული ნავთობის 80%-ზე მეტს ყიდულობს, რაც თეირანისთვის ამ არხს კრიტიკულად მნიშვნელოვანს ხდის.

საბოლოოდ, ანალიტიკოსების აზრით, ჰორმუზის კრიზისი მხოლოდ ერთი სრუტის უსაფრთხოება აღარ არის. ეს არის ტესტი, შეუძლია თუ არა აშშ-ს ერთდროულად სამი ამოცანის შესრულება: ირანის შეკავება, მოკავშირეების პასუხისმგებლობის გაზრდა და ჩინეთთან დაკავშირებული ენერგეტიკული ქსელების კონტროლი. თუ ვაშინგტონი ამ ხაზს გააგრძელებს, კონფლიქტი კიდევ უფრო მეტად გადავა სამხედრო დაპირისპირებიდან ეკონომიკური და ლოგისტიკური ომის ფაზაში.

წყაროები